İlkokul Öğrencilerinin Coğrafya Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi
Öz
Araştırmanın amacı, yaşadığı yeri ve dünyayı farklı yönleri ile tanıyan, başta kendine olmak üzere topluma ve dünyaya yön verecek bireyler olan, ilkokul öğrencilerinin coğrafya okuryazarlığı düzeylerini belirlemek ve coğrafya okuryazarlıkları üzerinde çeşitli değişkenlerin etkisini ortaya koymaktadır. Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılında Kastamonu il merkezinde ilkokul 1., 2., 3. ve 4. sınıfında öğrenim gören 2049 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın verileri her sınıf seviyesine göre hazırlanan 4 farklı “Coğrafya Okuryazarlığı Belirleme Testi” ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde; betimsel istatistik, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, ilkokul 1. sınıf öğrencilerinin coğrafya okuryazarlığı düzeylerinin orta, ilkokul 2., 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin ise yüksek olduğu belirlenmiştir. Elde edilen diğer bulgulara göre, ilkokul öğrencilerinin teknolojik araç ve gerece sahip olma, anne-baba eğitim durumu ve meslek durumu değişkenlerinin tüm sınıf seviyelerinde belirleyici etkisi olduğu belirlenmiştir. Seyahat değişkeninin 1., 2. ve 4. sınıf seviyesinde, yabancı uyruklu arkadaş sahibi olma değişkeninin sadece 3. sınıf seviyesinde coğrafya okuryazarlığı düzeylerinde belirleyici etkisi olduğu görülmektedir. Ancak cinsiyet ve yerleşim yeri değişkenlerinin ilkokul öğrencilerinin coğrafya okuryazarlığı düzeylerinde belirleyici bir etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen bulgulara bağlı olarak program, uygulayıcı ve araştırmacı odaklı bazı önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
İlkokul, coğrafya okuryazarlığı, coğrafya eğitimi, hayat bilgisi, sosyal bilgiler
Kaynakça
- Akınoğlu, O. (2006). Coğrafya eğitimi ve toplum. Marmara Coğrafya Dergisi, (13), 25-48.
- Aktamış, H. (2017). Determining the factors that influence parent’s views about science and technology. Research in Science & Technological Education,35(2), 169-182.
- Altınbilek, M. S. ve Sanalan, V. A. (2005). Coğrafya okuryazarlığı I: genel bakış. Doğu Coğrafya Dergisi, 10(13), 341-358.
- Artvinli, E. ve Kaya, N. (2010). 1992 International charter on geographical education and its reflections in Turkey. Marmara Geographical Review. (22), 93-127.
- Bein, F. L. (1990). Baseline geography competency test: administered in Indiana Universities. Journal of Geography. 89(6) 260-265.
- Bein, F. L., Hayes, J. and Jones, T. G., (2009). Fifteen-year follow-up geography skills test administered in Indiana, 1987 and 2002. Journal of Geography, 108(1), 30-36. https://doi.org/10.1080/00221340902886798. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00221340902886798 adresinden 15/04/2019 tarihinde erişilmiştir.
- Binicioğlu, G. (2010). İlköğretimde okul-aile iletişim etkinlikleri: öğretmen ve veli görüşleri. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
- Bonnett, A. (2008). What is geography? London: Sage Publishing.
- Boyacı, K. L. (2019). Kafkas Üniversitesi̇ eğitim fakültesi̇ sosyal bilgiler öğretmenliği̇ bölümü öğrencileri̇ coğrafya ilgi̇, bilgi̇ ve coğrafya okuryazarlık düzeyleri̇. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Kafkas Üniversitesi̇ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kars.
- Bunin, C. (2001). A study of the relationship between current event knowledge and the ability to construct a mental map of the world. Unpublished master’s thesis, Virginia Polytechnic Institute and State University, Virginia.
