Yunus Emre ve Mevlana’da “Yenilik, Yenilenme veya Tecdîd” Düşüncesi Üzerine
Öz
“Yenilik, yenilenme veya tecdit” bütün varlıkların yaratılış özelliklerinden işlevsel özelliklerine kadar, yaratıcı dışında her şeyi içine alan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Evrenin ve insanın atomlardan, hücrelerden gezegenlere, galaksilere kadar her an genişleme ve yenilenme içinde olduğu ayetlerde de vurgulanmış ve varlıkların hâlden hâle geçirildiğine değinilmiştir. Tasavvufta “yenilenme düşüncesi” olarak değerlendirebileceğimiz ve Yunus Emre ve Mevlana’nın şiirlerinde örneklerine rastladığımız düşünce biçimi, “her dem yeninden doğmak”, “yeni şeyler söylemek”, “zamana karşı hep yenilenmek”, “ruh ve gönül dünyasında hâlden hâle geçmek” gibi ifadeler çerçevesinde ele alınabilir. Ayrıca, tasavvufta sûfinin “seyr ü sülûk” yolundaki “tekâmül” aşamaları da hep bir “yenilenme” gerektirmektedir. Türk tasavvufunun en önemli unsuru olabileceğini düşündüğümüz “gönül” kavramı, İslam düşüncesindeki “yenilenme” kavramının da merkezine oturtulmuştur. İslam’ın bin yıl bayraktarlığını yapmış olan Türklerin, Türkistan’dan Balkanlar’a kadar uzanan coğrafyada etkili olmasının temelinde de “gönüllere girmek” yatmaktadır denilebilir. İslam’ın gönülden gönüle bu yenilenişi, her gönülde yeniden doğuşu, “yenilenme” düşüncesini de diri tutmuştur. Mevlana’nın da “yeniden yeniye akıp giden bir ırmak” olarak tanımladığı ömür, “yenilenme”nin doğumdan ölüme kadar her an tekrarlanan bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada Yunus Emre ve Mevlana’nın eserlerindeki “yenilik, yenilenme veya tecdit” kavramları üzerinde durulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Almaz, H. (2007). Mevlana’nın sözlerindeki çekiciliğin nedenleri, Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 18.
- Altıntaş, H. (1989). Tasavvuf. İlahiyat Fakültesi Dergisi. Ankara, 31, 413-423.
- Başgöz, İ. (1999). Yunus Emre – I İnceleme, Dünya Klasikleri Dizisi – 45. İstanbul: Cumhuriyet Yayınları.
- Boz, E. (2012). Yunus Emre Risâletü’n-Nushiyye Öğüt Kitabı. Ankara: Gazi Kitabevi.
- Cebecioğlu, E. (2005). Psiko-Tarih açısından farklı rûhî tekâmül mertebelerinin Mevlânâ’nın anlaşılmasındaki rolü -metodolojik bir yaklaşım, Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi.
- Cebecioğlu, E. (2009). Tasavvuf terimleri ve deyimleri sözlüğü. İstanbul: Ağaç Kitabevi Yayınları.
- Ertürk, M. (1997). Tecdit hadisinin metin tenkidi açısından değerlendirilmesi. İslamî Araştırmalar, X (1-3), 125-137.
- Esen, M. (2009). Dinî düşüncede tecdit. Kelam Araştırmaları Dergisi, 7(2), 39-52.
- Gölpınarlı, A. (2009). Yunus Emre: hayatı, sanatı ve bütün şiirleri. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Karaman, H. (2003). İslam’ın ışığında günün meseleleri. İstanbul: İz Yayıncılık.
