Risâletü'n-Nushiyye'de İletişim Fiilleri
Öz
Yunus Emre tarafından mesnevi türünde yazılan Risâletü’n-Nushiyye, edebî değeri ve taşıdığı dil malzemesi yanında Anadolu sahasında manzum nasihatname geleneğinin öncüsü olması bakımından da önem arz etmektedir. Tasavvufi ve öğretici nitelikteki bu eserde fiil sınıflandırmalarında temel sınıflardan biri olarak yer verilen iletişim fiillerinin yer yer öne çıktığı görülmektedir. Birçok araştırmacı tarafından fiilleri; biçim bilgisel, söz dizimsel, anlamsal vd. özelliklerine göre sınıflandırma denemeleri yapılmıştır. Bu çalışmada fiillerin anlamsal özelliklerine göre sınıflandırma çalışmalarında yer verilen iletişim fiillerinin Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye adlı eserindeki kullanılışı ele alınacaktır. İletişim fiillerini, fiilleri anlamsal özelliklerine göre ayırdığı 57 sınıftan biri olarak değerlendiren Levin’in (1993) çalışması çalışmada esas kabul edilecektir. Levin, iletişim fiillerini kendi içinde mesaj aktarma fiilleri (verbs of transfer of a message), anlatma fiilleri (tell), konuşma tarzı fiilleri (verbs of manner of speaking), iletişim aracı fiilleri (verbs of instrument of communication), konuşma fiilleri (talk verbs), gevezelik fiilleri (chitchat verbs), söyleme fiilleri (say verbs), sızlanma fiilleri (complain verbs) ve tavsiye fiilleri (advise verbs) olmak üzere dokuza ayırmıştır. Bu çalışmada Levin’in tasnifine ek olarak memnuniyet fiilleri de ele alınmıştır. Risâletü’n-Nushiyye’de bu on alt fiil sınıfının kullanımları tespit edilmiş; bunların, Risâletü’n-Nushiyye’nin “Giriş Bölümü”, “1. Bölüm - Nefis (Açgözlülük ve Ruh (Gönül Zenginliği))”, “2. Bölüm - Kendini Beğenme ve Alçak Gönüllülük”, “3. Bölüm - Öfke ve Sabır”, “4. Bölüm - Kıskançlık-Cimrilik ve Cömertlik”, “5. Bölüm - Dedikodu-İftira ve Doğruluk” bölümlerindeki dağılımları gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ärnazarov, S. N. (1982). Türkmen dilinde sözleyiş işlikleri. Aşgabat: Türkmenistan SSR Ilımlar Akademiyası.
- Ärnazarov, S. N. (2004). Türkmen ve Türkiye Türkçesinin ortak fiillerinin anlam bakımından genel bir mukayesesi. V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I içinde, (ss. 193-220). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Baker, C. F., ve Ruppenhofer, J. (2002). FrameNet's frames vs. Levin's verb classes. J. Larson ve M. Paster (Ed.) Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society içinde, (C. 28, No. 1, ss. 27-38) Berkeley: University of California.
- Barutçu Özönder, S. (2011). Türk dilinde fiil ve fiil çekimi. Türk Gramerinin Sorunları içinde (ss. 168-176). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Biber, D.; Conrad, S. ve Leech, G. (2002). Longman student grammar of spoken and written English. Harlow: Longman.
- Biber, D.; Johansson, S.; Leech, G.; Conrad, S. ve Finegan, E. (1999). Longman grammar of spoken and written English. Londra: Longman.
- Boas, H. C. (2010). The syntax-lexicon continuum in Construction Grammar: A case study of English communication verbs. Belgian Journal of Linguistics, 24, s. 54–82. https://doi.org/10.1075/bjl.24.03boa
- Boz, E. (Hazırlayan) (2012). Yunus Emre Risâletü’n-Nushiyye, Öğüt Kitabı, Ankara: Gazi Kitabevi.
- Bozdağ, F. ve Badem, N. (2017). A comparison of communication verbs used by Turkish EFL learners and English native speakers: a corpus based study. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 16 (3), s. 879-891. DOI: 10.21547/jss.315063
- Dang, H. T., Kipper, K., Palmer, M., ve Rosenzweig, J. (1998). Investigating regular sense extensions based on intersective Levin classes. 36th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics and 17th International Conference on Computational Linguistics, Volume 1, Montreal, Kanada, s. 293-299.
