Yıl 2019, Cilt 21 , Sayı 3, Sayfalar 923 - 941 2019-09-30

Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama
The Effect of Operating Leverage Degree on Revenues: An Application in Airlines

Faruk Dayı [1]


Sivil havacılık sektörü, hızla büyüyen dinamik bir sektördür. Yolcu sayısındaki artış, yeni uçuş noktaları ve düşük fiyatlı uçak biletleri sektörün büyümesinde etkili olmaktadır. Ancak sivil havacılık sektörü yüksek bütçeli yatırımlar gerektirmektedir. Personel ve yakıt maliyetlerinin yüksek oluşu sektördeki rekabet düzeyini düşürmektedir. Havayolu şirketleri uçuş başına sabit maliyetleri karşıladıktan sonraki satılan her bilet, şirketin marjinal kârını artırmaktadır. Bu nedenle yüksek tutarlarda sabit maliyet ile faaliyet gösteren havayolu şirketlerinin faaliyet kaldıracı ile satış gelirleri arasındaki ilişkinin incelenmesinin literatüre katkı sağlaması beklenmektedir. Çalışmanın uygulamasında satış geliri, faaliyet kaldıraç derecesi, finansal kiralama giderleri, aktif kârlılık oranı ve özsermaye kârlılık oranı değişkenlerinden oluşan bir model geliştirilmiştir. Dünyanın her kıtasından en az bir şirket olmak üzere 20 havayolu şirketinin verileri kullanılmıştır. Veri seti 2010-2016 dönemini kapsamaktadır. Panel veri yöntemiyle analiz yapılmıştır.  Analiz sonuçlarına göre faaliyet kaldıraç derecesi ile satış gelirleri arasında pozitif yönde bir korelasyon tespit edilmiştir. Uçaktaki yolcu sayısı arttıkça, kaldıraç etkisiyle daha fazla satış geliri elde edilmektedir. Doluluk oranının artması şirketlerin performansını da olumlu yönde etkilemiştir. Finansal kiralama giderleri ile satış gelirleri arasında pozitif yönlü bir ilişki vardır.  Satış gelirleri ile aktif kârlılık oranı arasında da pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Analizde Özsermaye kârlılık oranı anlamsız çıkmıştır. Uygulama kapsamındaki havayolu şirketlerinin negatif Özkaynaklara sahip olmasının oranın anlamsız çıkmasını etkileyebileceği düşünülmektedir.


Civil Aviation is a rapidly growing dynamic sector. The increase in the number of passengers, new destination and the sale of low-priced airline tickets are effective in the growth of the sector. However, civil aviation sector requires high budget investments. Staff and fuel costs are the biggest problems in the sector for competing. Each ticket sold after the airline costs fixed costs increases the marginal profit of the company. In this study, it is aimed that examining the relationship between the operating leverage and the revenues of the airlines operating at fixed costs with high amount. A model consisting of revenues, operating leverage, financial leasing expenses, asset profitability ratio and return on equity ratio has been developed. In the application, data of 20 airlines, at least one company from every continent of the World, were used. The data set covers the period 2010-2016. Panel data analysis was performed. There is a positive correlation between operating leverage and revenues. The higher the number of passengers on board, the higher the revenues due to leverage. The increase in the occupancy rate also positively affected the performance of the companies. There is a positive relationship between finance leasing expenses and revenues. There is a positive relationship between revenues and asset profitability ratio.


  • Abbruzzoa, A., Fasone, V. ve Scuderi, R. (2016). Operational and financial performance of Italian airport companies: A dynamic graphical model, Transport Policy, 52: 231-237.
  • Akgüç, Ö. (1998). Finansal Yönetim, İstanbul: Muhasebe Enstitüsü Eğitim ve Araştırma Vakfı .
  • Alaghi, K. (2012). Operating leverage and systematic risk, African Journal of Business Management, 6(3): 1095-1099.
  • American Airlines. (2017). American Airlines Annual Reports, https://americanairlines.gcs-web.com/financial-results/financial-aal (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Air China (2017). Air China Annual Reports, http://www.airchina.com.cn/en /investor_relations/index.shtml, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Air Asia (2017). Air Asia Annual Reports, https://ir.airasia.com/ar.html, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Air New Zeland (2017). Air Nez Zealand Annual Reports", https://www.airnewzealand.co.nz/ latest-annual-and-interim-results, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Bayraktutan, Y., ve Demirtaş, I. (2011). Gelişmekte Olan Ülkelerde Cari Açığın Belirleyicileri: Panel Veri Analizi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22: 1-28.
  • Bourjade, S., Huc, R. ve Muller-Vibes, C. (2017). Leasing and profitability: Empirical evidence from the airline industry, Transportation Research Part A, 97:30-46.
  • Brigham, E. F. ve Houston, J. F. (2014). Fundamentals of Financial Management (Finansal Yönetimin Temelleri, Çev. Edi: Nevzat Aypek), Ankara: Nobel Yayıncılık.
  • China Eastern Airlines (2017). China Eastern Airlines Annual Repors, http://www.irasia.com/listco/hk/chinaeast/annual/index.htm (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • China Southern Airlines. (2017). China Southern Airlines Annual Report, http://www.csair.com/en/about/investor/ (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Dayı, F. ve Esmer, Y. (2017a). Measuring Financial Performance of Airline Passenger Transport Company in European. 33rd International Academic Conference, (s.26-37). Vienna.
  • Dayı, F. ve Esmer, Y. (2017b). Sivil Havacılık Yönetiminde Finansal Kiralama İşlemlerinin Karlılık Üzerine Etkisi: Avrupa Havayolu Şirketleri Üzerine Bir Uygulama, Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E- Dergisi, 64: 69-78.
  • Dayı, F. ve Ulusoy, T. (2018). Evaluating Financial Performance with Minimum Spanning Tree Approach: An Application Airlines Companies, Turkish Studies Economic, Finance and Politics, 13(30): 89-103.
  • Delta Airlines (2017). Delta Airlines Annual Reports, https://ir.delta.com/, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Dran, J. and. John, J. (2001). A Different Perspective on Operating Leverage, Journal of Economics and Finance, 87-94.
  • Easyjet. (2017). Easyjet Annual Reports, http://corporate.easyjet.com/investors, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Emirates. (2017). Emirates Annual Reports, https://www.emirates.com/english/about-us/business-model/financial-transparency.aspx, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Ercan, M. K. ve Ban, Ü. (2012). Değere Dayalı İşletme Finansı Finansal Yönetim, Ankara: Gazi Kitabevi.
  • Erickson, S. M. ve Trevino, R. (1994). A Pecking Order Approach to Leasing: The Airline Industry Case, Journal of Financial And Strategic Decisions, 7(3): 71-81.
  • Exchangerate. (2018). Foreign Money Exchange Rate, https://www.exchangerates.org.uk/, (Erişim Tarihi: 01.12.2018).
  • Fitó, M. Á., Moya, S. ve Orgaz, N. (2014). Considering the effects of operating lease capitalization on key financial ratios, Spanish Journal of Finance and Accounting, 42(159): 341-369.
  • France-KLM, A. (2017). Air France-KLM Annual Report, https://www.airfranceklm.com/en/ finance/publications/results, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Gahlon, J. M. ve Gentry, J. A. (1982). On the Relationship between Systematic Risk and the Degrees of Operating and Financial Leverage, Financial Management, 11(2):15-23.
  • Gavazza, A. (2010). Asset liquidity and financial contracts: evidence from aircraft leases, Journal of Financial Economics, 95: 62-84.
  • Gritta, R. D., Lippman, E. ve Chow, G. (1994). The impact of the capitalization of leases on airline financial analysis: An issue revisited, Logistics and Transportation Review, 30(2): 189-202.
  • Group, A. B. (2017). Air Berlin Group Annual Reports, http://ir.airberlin.com/en/ir, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Holdings, A. (2017). ANA Holdings Annual Report, https://www.ana.co.jp/group/ en/investors/irdata/supplement/, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Hsiao, C. (2014). Analysis of Panel Data, USA: Cambridge University Press.
  • Huffman, L. (1983). Operating Leverage, Financial Leverage and Equity Risk, Journal of Banking and Finance, 7: 197-212.
  • IATA. (2017). IATA World Air Transport Statistics. London: IATA.
  • Korkmaz, T., Yıldız, B. ve Gökbulut, R. İ. (2010). FVFM’nin İMKB ulusal 100 endeksindeki geçerliliğinin panel veri analizi ile test edilmesi, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 39(1): 95-105.
  • Lee, C.-H. ve Hooy, C.-W. (2012). Determinants of systematic financial risk exposures of airlines in North America, Europe and Asia, Journal of Air Transport Management, 24: 31-35.
  • Lee, J.-S. ve Jang, S. (2007). The systematic-risk determinants of the US airline industry, Tourism Management, 28: 434-442.
  • Lev, B. (1974). On the Association Between Operating Leverage and Risk, The Journal of Financial and Quantitative Analysis, 9(4) :627-641.
  • Lufthansa. (2017). Lufthansa Annual Reports, https://investor-relations.lufthansagroup.com/ en/publications/financial-reports.html, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Morrell, P. S. (2007). Airline Finance. USA: Ashgate Publishing, Ltd.
  • Nicolau, J. L. ve Santa-María, M. J. (2012). Effect of innovation on airlines’ operating leverage: A Spanish case study, Journal of Air Transport Management, 25: 44-46.
  • Novy-Marx, R. (2011). Operating Leverage, Review of Finance, 15(1), 103– 34.
  • O'Brien, T. J. ve Vanderheiden, P. A. (1987). Empirical Measurement of Operating Leverage for Growing Firms, Financial Management, 16(2):45-53.
  • Oum, T. H., Zhang, A. ve Zhang, Y. (2000). Optimal demand for operating lease of aircraft, Transportation Research B, 34: 17-29.
  • Pasific, C. (2017). Cathay Pasific Annual Reports, https://www.cathaypacific.com/ cx/en_ID/about-us/investor-relations/interim-annual-reports.html, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Percival, J. R. (1974). Operating Leverage and Risk, Journal of Business Research, 2(2): 223-227.
  • Prezas, A. P. (1987). Effects of Debt on the Degrees of Operating and Financial Leverage, Financial Management, 16(2): 39-44.
  • Richardson, C., Budd, L. ve Pitfield, D. (2014). The impact of airline lease agreements on the financial performance of US hub airports, Journal of Air Transport Management, 40, 1-15.
  • Ryanair. (2017). Ryanair Annual Reports, https://investor.ryanair.com/, Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Qantas Airways (2017). Qantas Airways Annual Reports, https://investor.qantas.com /investors/?page=annual-reports, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Schönenberger, F. (2014). Operating Leverage-Is Cost Structure Rigidity A Characteristic of Risk? The Impact of Cost Structure Rigidity on Returns under Consideration of BM Ratio and Size. St.Gallen: Universtiy of Gallen School of Mangement, Economics, Law, Social Sciences and International Affairs, Doctor of Philosophy in Management, St. Gallen.
  • Shrieves, R. E. (1981). Uncertainty, the Theory of Production, and Optimal Operating Leverage, Southern Economic Journal, 47(3): 690-702.
  • Singapore Airlines (2017). Singapore Airlines Annual Repors, https://www.singaporeair.com/ en_UK/us/about-us/information-for-investors/, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Southwest Airlines (2017). Southwest Airlines Annual Reports, http://www.southwestairlinesinvestorrelations.com/, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • Stowe, J. D. ve Ingene, C. A. (1984). Microeconomic influences on operating leverage, Journal of Economics and Business, 36(2):233-241.
  • TCMB. (2018). Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çapraz Kur Verileri, https://www.tcmb.gov.tr/kurlar/kurlar_tr.html, (Erişim Tarihi: 01.12.2018).
  • THY. (2017). Türk Hava Yolları Faaliyet Raporu, https://investor.turkishairlines.com/tr/mali-veriler/yillik-raporlar/1/2016, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
  • United Airlines (2017). United Airlines Annual Reports, http://ir.united.com/, (Erişim Tarihi: 08.01.2017).
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm İktisadi ve İdari Bilimler – Hukuk
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-0903-1500
Yazar: Faruk Dayı (Sorumlu Yazar)
Kurum: KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Eylül 2019

Bibtex @araştırma makalesi { akusosbil499374, journal = {Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1302-1265}, eissn = {2149-4894}, address = {}, publisher = {Afyon Kocatepe Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {21}, pages = {923 - 941}, doi = {10.32709/akusosbil.499374}, title = {Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama}, key = {cite}, author = {Dayı, Faruk} }
APA Dayı, F . (2019). Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 21 (3) , 923-941 . DOI: 10.32709/akusosbil.499374
MLA Dayı, F . "Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2019 ): 923-941 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/akusosbil/issue/48890/499374>
Chicago Dayı, F . "Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2019 ): 923-941
RIS TY - JOUR T1 - Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama AU - Faruk Dayı Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.32709/akusosbil.499374 DO - 10.32709/akusosbil.499374 T2 - Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 923 EP - 941 VL - 21 IS - 3 SN - 1302-1265-2149-4894 M3 - doi: 10.32709/akusosbil.499374 UR - https://doi.org/10.32709/akusosbil.499374 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama %A Faruk Dayı %T Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama %D 2019 %J Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1302-1265-2149-4894 %V 21 %N 3 %R doi: 10.32709/akusosbil.499374 %U 10.32709/akusosbil.499374
ISNAD Dayı, Faruk . "Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 / 3 (Eylül 2019): 923-941 . https://doi.org/10.32709/akusosbil.499374
AMA Dayı F . Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama. AKUSBD. 2019; 21(3): 923-941.
Vancouver Dayı F . Faaliyet Kaldıraç Derecesinin Satış Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Havayolu Şirketlerinde Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 21(3): 941-923.