Yıl 2019, Cilt 21 , Sayı 4, Sayfalar 1230 - 1245 2019-12-30

Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi
Investigation of Inventory Control of Remanufacturing Systems with Goal Programming and Analytic Hierarchy Process (AHP)

Talip Arsu [1] , Ali Özdemir [2]


Faydayı ön planda tutan işletmeler, geçmiş deneyimlerinden yararlanarak kendilerine uzun vadede başarıyı getirecek olan bazı gerçekçi hedefler koymak zorundadır. Bu hedefleri koyarken karşılaşılacak birçok belirsizlik ve işletmelerin göz önünde bulundurması gereken birçok kısıt vardır. İşte bu belirsizlik ortamında işletmenin koyduğu gerçekçi hedefleri doyuma ulaştırması ve bu bilgiler ışığında geleceğini şekillendirmesi gerekmektedir. Bu da Çok Amaçlı Karar Verme (ÇAKV) metotlarından Hedef Programlama ile mümkündür. Bu çalışmada otomotiv yedek parça sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin yeniden üretim sistemi ürün portföyünden, üç ürün için üç dönemlik stok kontrol politikası hedef programlama ile modellenmiş ve çözülmüştür. Hedef Programlama modelinin amaç fonksiyonu katsayıları hesaplanırken Çok Nitelikli Karar Verme (ÇNKV) metotlarından Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılmıştır. Önerilen modeldeki beş ana hedeften üç tanesi (toplam stoklama maliyetini minimize etme hedefi, net karı maksimize etme hedefi ve fazla mesai ile gerçekleştirilen üretim maliyetini minimize etme hedefi) herhangi bir pozitif veya negatif sapma meydana gelmeden başarılmıştır. İki hedefte (dönemlik stoklama kapasitesini aşmama hedefi ve dönemlik ürün talebini karşılama hedefi) ise pozitif veya negatif sapmalar meydana gelmiştir. Fakat genel olarak birçok hedefini başarıyla doyuma ulaştıran işletme kısmen başarılı bir seyir izlemektedir. Ayrıca bu çalışmada önerilen hedef programlama modeli işletmenin stok kontrol politikası hedeflerini başarılı br şekilde doyuma ulaştırmıştır. Çözüm sonucunda ulaşılan değerler ile işletmenin kendisine koyduğu hedefler karşılaştırılarak yorumlanmıştır.

Companies that prioritize the benefit have to set some realistic goals that will bring them success in the long run, taking advantage of their past experience. There are many uncertainties to face when setting these goals and many constraints that the companies must take into account. In this uncertainty environment, it is necessary to satisfy the realistic goals set by the companies and to shape its future in the light of this information. This is also possible with Goal Programming, one of the Multi-Objective Decision Making (MODM) methods. In this study, a three-period inventory control policy for three products in a company, which operating in the automotive spare parts sector, from the product portfolio is modeled and solved with goal programming. Analytical Hierarchy Process (AHP), one of the Multi-Attribute Decision Making (MADM) methods, was used to calculate the objective function coefficients of the Goal Programming model. Three of the five main goals (the goal of minimizing total stocking cost, the goal of maximizing net profit and the goal of minimizing overtime production costs) in the proposed model were achieved without any positive or negative deviation. The other two main goals (the goal of not exceeding the periodical storage capacity and the goal of meet the demand for periodical products) have positive or negative deviations. However, in general, the company, which successfully satisfies many of its objectives, is partially successful. In addition, the goal programming model proposed in this study successfully satisfy the inventory control policy objectives of the enterprise. The values obtained as a result of the solution are compared with the goals set by the company.

  • Anderson, D. R., Sweeney, D. J. ve Williams, T. A. (2001). Quantitative Methods for Business (8th edition), Ohio: South-Western College Publishing.
  • Aouni, B. ve Kettani, O. (2001). Goal Programming Model: A Glorious History and A Promising Future, European Journal of Operational Research, 133(2001): 225-231.
  • Bhushan, N. ve Rai, K. (2004). Strategic Decision Making Applying the Analytic Hierarchy Process, New York: Springer-Verlag London Limited.
  • Charnes, A. ve Cooper, W.W. (1961). Management Models and Industrial Applications of Linear Programming, New York: John Wiley & Sons, Inc.
  • Charnes, A. ve Cooper, W.W. (1977). Goal Programming and Multiple Objective Optimizations, European Journal of Operational Research, 1(1977): 39-54.
  • Chase, R. B., Aquilano, N. J. ve Jacobs, F. R., (1998). Production and Operations Management: Manufacturing and Services, Indiana: Irvin/McGraw-Hill.
  • Chung, C.J. ve Wee, H.M. (2011). Short Life-Cycle Deteriorating Product Remanufacturing in a Green Supply Chain İnventory Control System, International Journal of Production Economics, 129(1): 195-203.
  • Demir, H. ve Gümüşoğlu, Ş. (2009). Üretim Yönetimi (İşlemler Yönetimi), İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.
  • Dowlatshahi, S. (2005). A Strategic Framework For The Design and Implementation of Remanufacturing Operations in Reverse Logistics, International Journal of Production Research, 43(16): 3455-3480.
  • Giove, S., Brancia, A., Satterstrom, F. K. ve Linkov, I. (2009). Decision Support Systems and Environment: Role of MCDA, İçinde: Decision Support Systems for Risk-Based Management of Contaminated Sites (Ed. Antonio Marcomini, Glenn W. Suter ve Andrea Critto), NewYork: Springer Science & Business Media.
  • Gungor, A. ve Gupta, S.M. (1999). Issues in Environmentally Conscious Manufacturing and Product Recovery: A Survey, Computers and Industrial Engineering, 36(1999): 811-853.
  • Gürler, İ. (2010). Yeniden Üretim Sürecinde Tasarım, Planlama, Lojistik Faaliyetlerinin İncelenmesi ve Türkiye Açısından Değerlendirilmesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, İzmir.
  • Ignizio, J. P. (1978). A Review of Goal Programming: A Tool for Multiobjective Analysis, The Journal of The Operational Research Society, 29(11): 1109-1119.
  • Ignizio, J. P. (1983). A Note on Computational Methods in Lexicographic Linear Goal Programming, Operational Research Society, 34(6): 539-542.
  • Ignizio, J. P. (1989). On The Merits and Demerits of Integer Goal Programming, Operational Research Society, 40(8): 781-785.
  • Inderfurth, K. ve Van der Laan, E. (2001). Leadtime Effects and Policy İmprovement for Stochastic Inventory Control with Remanufacturing, International Journal of Production Economics, 71(1-3): 381-390.
  • Kaçtıoğlu, S. ve Şengül, Ü. (2010). Erzurum Kenti Ambalaj atıklarının Geri Dönüşümü İçin Tersine Lojistik Ağı Tasarımı ve Bir Karma Tamsayılı Programlama Modeli, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(1): 89-112.
  • Kongar, E. ve Gupta, S. M. (2000). A Goal Programming Approach to the Remanufacturing Supply Chain Model, Environmentally Conscious Manufacturing, 4193(1): 167-178.
  • Kumar, S. ve Malegeant, P. (2006). Strategic Alliance in A Closed-Loop Supply Chain, A Case Of Manufacturer and Eco-Non-Profit Organization, Technovation, 26(2006): 1127–1135.
  • Lee, S. M. (1972). Goal Programming for Decision Analysis. Philedelphia: Auerbach Publishers
  • Mahadevan, B., Pyke, D.F. ve Fleischemann, M. (2003). Periodic Review, Push Inventory Policies for Remanufacturing, European Journal of Operational Research, 151(3): 536-551.
  • Nenes, G., Panagiotidou, S. ve Dekker, R. (2010). Inventory Control Policies for Inspection and Remanufacturing of Returns: A Case Study, International Journal of Production Economics, 125(2): 300-312.
  • Özdemir, A. (2005). Kobi’lerin Stok Kontrol Yönetiminde Hedef Programlama Modelının Uygulanması, 2. KOBİ'ler ve Verimlilik Kongre Kitabı (ss.561-568), Düzenleyen: İstanbul Kültür Üniversitesi, Milli Prodüktivite Merkezi ve KOSGEB, İstanbul, 02-03 Aralık 2005.
  • Saaty, T. L. ve Sodenkamp, M. (2010). The Analytic Hierarchy and Analytic Network Measurement Processes: The Measurement of Intangibles Decision Making under Benefits, Opportunities, Costs and Risks, İçinde: Handbook of Multicriteria Analysis (Ed. Constantin Zopounidis ve Panos M. Pardalos), Heidelberg: Springer-Verlag Berlin.
  • Takahashi, K., Morikava, K., Takeda, M. D. ve Mizuno, A. (2007). Inventory Control for A Markovian Remanufacturing System With Stochastic Decomposition Process, International Journal of Production Economics, 108(1-2): 416-425.
  • Thierry, M., Salomon, M., Van Nunen, J. ve Van Wassenhove, L. (1995). Strategic Issues in Product Recovery Management, California Management Review, 37(2): 114-135.
  • Van der Laan, E. ve Salomon, M. (1997). Production Planning and Inventory Control with Remanufacturing and Disposal, European Journal of Operational Research, 102(2): 264-278.
  • Van der Laan, E., Dekker, R. ve Salomon, M. (1996). Product Remanufacturing and Disposal: A Numerical Comparison of Alternative Control Strategies, International Journal of Production Economics, 45(1996): 489-498.
  • Van der Laan, E., Salomon, M., Dekker, R. ve Wassenhove, L.V. (1999). Inventory Control in Hybrid Systems with Remanufacturing, Management Science, 45(5): 733-747.
  • Wise, K. ve Perushek, D.E. (2000). Goal Programming as a Solution Technique for the Acquisitions Allocation Problem, Library and Information Science Research, 22(2): 165-183.
  • Zahedi, F. (1986). The Analytic Hierarchy Process: A Survey of the Method and Its Applications, Institue for Operations Research and The Management Science, 16(4): 96-108.
  • Zhou, L., Naim, M.M., Tang, O. ve Towill, D.R. (2006). Dynamic Performance of A Hybrid Inventory System with A Kanban Policy in Remanufacturing Process, Omega, 34(6): 585-598.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm İktisadi ve İdari Bilimler – Hukuk
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-2580-166X
Yazar: Talip Arsu (Sorumlu Yazar)
Kurum: AKSARAY ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, İŞLETME BÖLÜMÜ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0003-3555-2123
Yazar: Ali Özdemir
Kurum: DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, İŞLETME BÖLÜMÜ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { akusosbil518293, journal = {Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1302-1265}, eissn = {2149-4894}, address = {}, publisher = {Afyon Kocatepe Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {21}, pages = {1230 - 1245}, doi = {10.32709/akusosbil.518293}, title = {Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi}, key = {cite}, author = {Arsu, Talip and Özdemir, Ali} }
APA Arsu, T , Özdemir, A . (2019). Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 21 (4) , 1230-1245 . DOI: 10.32709/akusosbil.518293
MLA Arsu, T , Özdemir, A . "Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2019 ): 1230-1245 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/akusosbil/issue/51207/518293>
Chicago Arsu, T , Özdemir, A . "Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2019 ): 1230-1245
RIS TY - JOUR T1 - Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi AU - Talip Arsu , Ali Özdemir Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.32709/akusosbil.518293 DO - 10.32709/akusosbil.518293 T2 - Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1230 EP - 1245 VL - 21 IS - 4 SN - 1302-1265-2149-4894 M3 - doi: 10.32709/akusosbil.518293 UR - https://doi.org/10.32709/akusosbil.518293 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi %A Talip Arsu , Ali Özdemir %T Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi %D 2019 %J Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1302-1265-2149-4894 %V 21 %N 4 %R doi: 10.32709/akusosbil.518293 %U 10.32709/akusosbil.518293
ISNAD Arsu, Talip , Özdemir, Ali . "Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 / 4 (Aralık 2020): 1230-1245 . https://doi.org/10.32709/akusosbil.518293
AMA Arsu T , Özdemir A . Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi. AKUSBD. 2019; 21(4): 1230-1245.
Vancouver Arsu T , Özdemir A . Hedef Programlama ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile Yeniden Üretim Sistemlerinin Stok Kontrolünün İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 21(4): 1245-1230.