Yıl 2019, Cilt 21 , Sayı 4, Sayfalar 1278 - 1293 2019-12-30

An Instrumentalist Analysis on the Dissolution of Yugoslavia
Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi

Tuğba Sarıkaya Güler [1] , Hüseyin Emiroğlu [2] , Mürsel Bayram [3]


It is impossible to disprove the effect of political elite discourses, symbol manipulations and media on the process of nationalist popularization. Accordingly, ethnic hostility and conflicts are often fueled by perceived threats created through the political instrumentalizations in the collective memory of an ethnic group. This assumption is supported by the conflicts during the dissolution of Yugoslavia, because the attitudes of political elites were quite effective while Yugoslavian state was sliding into dismemberment with the influence of rising ethnic nationalist wave. In that regard, we assert that “instrumentalism” may be the most appropriate theoretical approach to explain the making of Balkan nationalisms and the dissolution of Yugoslavia. From this point of view, this paper aims to evaluate the theoretical approaches to ethnicity and nationalism and to analyze the dismemberment of Yugoslavia through the prism of instrumentalism.

Etnik milliyetçiliğin kitleselleşmesinde siyasal seçkinlerin söylemleri, sembol manipülasyonları ve medya gibi faktörlerin etkisi yadsınamaz. Etnik husumet ve çatışmalar da büyük oranda seçkinlerin araçsallaştırmalarıyla etnik grubun toplumsal hafızasında yaratılan algısal güvenlik tehditlerinden beslenmektedir. Yugoslavya’nın dağılma sürecinde ortaya çıkan çatışmalar, bu varsayımı destekleyecek niteliktedir. Zira Yugoslavya devleti, yükselen etnik milliyetçi dalganın tesiriyle dağılmaya sürüklenirken bu süreçte siyasal seçkinlerin tutumları önemli bir etken olmuştur. Bu anlamda Balkan milliyetçiliklerinin gelişimini ve Yugoslavya’nın dağılma sürecini açıklayabilecek en uygun kuramsal yaklaşımlardan birinin “araçsalcılık” (enstrümantalizm) olduğu söylenebilir. Buradan hareketle çalışmada etnisite ve milliyetçiliğe ilişkin kuramsal yaklaşımlar değerlendirilecek ve söz konusu yaklaşımlardan biri olan araçsalcılık üzerinden Yugoslavya Federasyonu’nun parçalanma süreci analiz edilecektir.

  • Anderson, B. (1991). Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism, Londra: Verso.
  • Armstrong, J. A. (1982). Nations before Nationalism, Chapell Hill: University of North Carolina Press.
  • Bayram, M. & Emiroğlu, H. (2015). Hırvat Milliyetçiliğinde Dil Unsurunun Rolü, Uluslararası Hukuk ve Politika, 11(43): 56-80.
  • Biondich, M. (2011). The Balkans: Revolution, War, & Political Violence since 1878. Oxford: Oxford University Press.
  • Brass, P. R. (1991). Ethnicity and Nationalism: Theory and Comparison, New Delhi: Sage Publications.
  • Çelik, A. B. (2011). Etnik Çatışmaların Çözümünde Siyaset Bilimi ve Uyuşmazlık Çözümü Yaklaşımları, İçinde: Çatışmadan Uzlaşmaya: Kuramlar, Süreçler ve Uygulamalar (Ed: N. Beriker), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 163-188.
  • Denich, B. (1994). Dismembering Yugoslavia: Nationalist Ideologies and the Symbolic Revival of Genocide, American Ethnologist, 21(2): 367-390.
  • Deutsch, K. W. (1962). Nationalism and Social Communication, Massachusetts: M.I.T. Press.
  • Eller, J. D. & Coughlan, R. M. (1993). The Poverty of Primordialism: the Demystifications of Ethnic Attachments, İçinde: Ethnic and Racial Studies (Ed: Anthony D. Smith), Londra: Routledge, 183-202.
  • Emiroğlu, H. (2013). Uluslararası Politikada Yaşanan Dönemsel Gelişmelerin Balkanlar Bölgesine Etkisi ve Yarattığı Güvenlik Sorunları, Avrasya Etüdleri, 44: 111- 140.
  • Fearon, J. D. & Laitin, D. D. (2000). Violence and Social Construction of Ethnic Identities, International Organisation 54(4): 845-877.
  • Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures, New York: Basic Books.
  • Gellner, E. (1983). Nations and Nationalism, Oxford: Blackwell.
  • Hah, C. & Martin, J. (1977). Towards a Synthesis of Conflict and Integration Theories of Nationalism, World Politics, 27(3): 361-386.
  • Hechter, M. (1975). Internal Colonialism: The Celtic Fringe in British National Development, Londra: Routledge.
  • Hobsbawm, E. J. & Ranger, T. (1983). The Invention of Traditions, Cambridge: Cambridge University Press.
  • Hobsbawm, E. J. (1990). Nations and Nationalism since 1780, Cambridge: Cambridge University Press.
  • Hutchinson, J. (1987). The Dynamic of Cultural Nationalism: The Gaelic Revival and the Creation of the Irish Nation State, Allen & Unwin.
  • Jelavich, C. (1990). South Slav Nationalisms: Textbooks and Yugoslav Union Before 1914, Ohio: Ohio Uniersity Press.
  • Jović, D. (2001). Razlozi za Raspad Socijalistiĉke Jugoslavije: Kritiĉka Analiza Postojećih Interpretacija, Časopis za Književnost i Kulturu, i Društvena Pitanja, 62(8).
  • Kadijević, V. (2010). Против Удар: Моје Виђење Распада Југославиј,. Belgrad: IP Filip Višnjić.
  • Kedourie, E. (1994). Nationalism, Oxford: Blackwell.
  • Llobera, J. R. (1999). Recent Theories of Nationalism, ICPS Working Papers, 1-26.
  • Llobera, J. R. (1994). The God of Modernity: The Development of Nationalism in Western Europe, Oxford: Berg Publishers.
  • Lukic, R. & Lynch, A. (1999). Europe from the Balkans to the Urals: Disintegration of Yugoslavia and of the Soviet Union. New York: Oxford University Press.
  • Nairn, T. (1981). The Break-up of Britain: Crisis and Neo-Nationalism, Londra: Verso.
  • Obradović, M. (2007). Raspad Jugoslavije i Strukturalna Društvena Dezintegracija Istočne Europe u Procesu Tranzicije Nakon 1989. Godine, Momčilo Mitrović (Ed.). Pisati Istoriju Jugoslavije: Viđenje Srpskog Faktora içinde. Belgrad: Altera.
  • Özkırımlı, U. (2013). Milliyetçilik Kuramları: Eleştirel Bir Bakış, Ankara: Doğubatı.
  • Petković, A. D. (2013). SAD i Raspad Jugoslavije: Američka Diplomatija i Balkanski Konflikt 1989-1995, Doktorska Disertacija, Univerzitet u Beogradu Filozofski Fakultet.
  • Sancaktar, C. (2008). 1980 Sonrası Yugoslavya’da Sırp ve Boşnak Milliyetçiliği, Uluslararası Balkan Kongresi, 89-121.
  • Serbian Academy of Sciences and Arts (SANU) (1989). Tekst Nedovrsenog Memoranduma. Duga.
  • Shils, E. (1957). Primordial, Personal, Sacred and Civil Ties, British Journal of Sociology 8(2): 130-145.
  • Smith, A. D. (2009). Ethno-Symbolism and Nationalism: A Cultural Approach, Oxon: Routledge.
  • Smith, A. D. (1998). Nationalism and Modernism: A Critical Survey of Recent Theories of Nations and Nationalism, Londra: Taylor & Francis Group.
  • Smith, A. D. (1995). Nations and Nationalism in Global Era, Cambridge: Polity Press.
  • Smith, A. D. (1986). The Ethnic Origins of Nation, Oxford: Basil Blackwell.
  • Tudjman, F. (1990). Bespuca Povijesne Zbiljnosni, Zagreb: Matica Hrvatska.
  • Van der Berghe, P. L. (1987). The Ethnic Phenomenon, Connecticut: Greenwood Publishing.
  • Volkan, V. (1988). The Need to Have Enemies and Allies: From Clinical Practice to International Relationships, Northvale: Jason Aronson.
  • Vuckovic, G. (1997). Ethnic Cleavage and Conflict: The Sources of National Cohesion and Disintegration, The Case of Yugoslavia, Londra: Ashgate.
  • Woodward, S. L. (1995). Balkan Tragedy: Chaos and Dissolution After the Cold War, Washington: Brookings Institution.
  • Yaşın, G. K. (2006). An Era Ends in the Balkans, Birleşmiş Milletler Türk Derneği Dergisi, 14.
  • Žunić, D. (1999). Nacionalizam i Književnost: Srpska Književnost, 1985-1995. Budapeşte: OSI.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm İktisadi ve İdari Bilimler – Hukuk
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-8799-3230
Yazar: Tuğba Sarıkaya Güler
Kurum: KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-5305-3451
Yazar: Hüseyin Emiroğlu
Kurum: KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0003-0171-207X
Yazar: Mürsel Bayram (Sorumlu Yazar)
Kurum: KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Aralık 2019

Bibtex @derleme { akusosbil563419, journal = {Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1302-1265}, eissn = {2149-4894}, address = {}, publisher = {Afyon Kocatepe Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {21}, pages = {1278 - 1293}, doi = {10.32709/akusosbil.563419}, title = {Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi}, key = {cite}, author = {Sarıkaya Güler, Tuğba and Emiroğlu, Hüseyin and Bayram, Mürsel} }
APA Sarıkaya Güler, T , Emiroğlu, H , Bayram, M . (2019). Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 21 (4) , 1278-1293 . DOI: 10.32709/akusosbil.563419
MLA Sarıkaya Güler, T , Emiroğlu, H , Bayram, M . "Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2019 ): 1278-1293 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/akusosbil/issue/51207/563419>
Chicago Sarıkaya Güler, T , Emiroğlu, H , Bayram, M . "Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2019 ): 1278-1293
RIS TY - JOUR T1 - Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi AU - Tuğba Sarıkaya Güler , Hüseyin Emiroğlu , Mürsel Bayram Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.32709/akusosbil.563419 DO - 10.32709/akusosbil.563419 T2 - Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1278 EP - 1293 VL - 21 IS - 4 SN - 1302-1265-2149-4894 M3 - doi: 10.32709/akusosbil.563419 UR - https://doi.org/10.32709/akusosbil.563419 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi %A Tuğba Sarıkaya Güler , Hüseyin Emiroğlu , Mürsel Bayram %T Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi %D 2019 %J Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1302-1265-2149-4894 %V 21 %N 4 %R doi: 10.32709/akusosbil.563419 %U 10.32709/akusosbil.563419
ISNAD Sarıkaya Güler, Tuğba , Emiroğlu, Hüseyin , Bayram, Mürsel . "Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 / 4 (Aralık 2020): 1278-1293 . https://doi.org/10.32709/akusosbil.563419
AMA Sarıkaya Güler T , Emiroğlu H , Bayram M . Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi. AKUSBD. 2019; 21(4): 1278-1293.
Vancouver Sarıkaya Güler T , Emiroğlu H , Bayram M . Yugoslavya’nın Dağılma Sürecinin Araçsalcı Bir Yaklaşımla Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 21(4): 1293-1278.