Yıl 2019, Cilt 21 , Sayı 4, Sayfalar 1028 - 1044 2019-12-30

Discussions about the Turkish-Armenian Common Mandate In the American Press (1919-1920)
Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920)

Sadık Sarısaman [1] , Burak Çalışkan [2]


The purpose of this study is to draw attention to the different approaches to the mandate issue between Turkish and American public opinion. Two points came to mind related to “the mandate issue during the period of National Struggle” in Turkey. The first one was to leave Turkey to the American mandate as a whole. And, the second one was the efforts of the American President Wilson to mandate Armenia. However, the approach of the American press to the issue was different. Either a common mandate or only the Armenian mandate was mentioned in the news and comments of the American press. In this article, the common mandate issue is discussed within the frame of newspapers published in different states of the USA. Thus, perspectives of various circles in the USA on Turkey were also revealed. According to the American press, most of the missionaries and statesmen residing in Turkey supported the idea of common mandate. There is an issue drawing attention that none of the Armenian American citizens approved the idea of common mandate. All of them only advocated the Armenian mandate. The ones opposing to the common mandate were mostly Armenian citizens. However, it was seen that most of the USA citizens who were not Armenian supported only the Armenian mandate.

Bu çalışmanın amacı Türkiye ve ABD arasında manda meselesine yaklaşım farkına dikkat çekmektir. Türkiye'de "Milli Mücadele döneminde manda meselesi" denildiği zaman genellikle iki husus akla gelmektedir. Bunlardan ilki Türkiye'nin bir bütün olarak ABD mandasına bırakılmasıdır. İkincisi ise ABD Başkanı Wilson'un Ermenistan'ı manda altına alma çabalarıdır. Türkiye ve Ermenistan'ın ortak mandası meselesi üzerinde yeterince durulmamıştır. Oysa Amerikan basınının meseleye yaklaşımı farklıdır. Amerikan basınındaki haber ve yorumlarda ortak manda ya da sadece Ermeni mandası söz konusu edilmiştir. Bu makalede ABD'de farklı eyaletlerde yayınlanan gazeteler çerçevesinde ortak manda sorunu derinlemesine ele alınmıştır. Böylece Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çeşitli çevrelerin Türkiye'ye bakış açıları da gözler önüne serilmiş olacaktır. ABD basınına göre ağırlıklı olarak Türkiye'de bulunmuş olan misyonerler ve devlet adamları ortak manda fikrine destek olmuşlardır. Dikkati çeken bir husus vardır ki Ermeni asıllı ABD vatandaşlarının hiç birisi ortak mandadan yana değildir. Onların tamamı sadece Ermeni mandasını savunmuşlardır. Ortak mandaya karşı çıkanlar ise ağırlıklı olarak Ermeni asıllılardır. Ancak Ermeni olmayan ABD vatandaşlarının da çoğunluğunun sadece Ermeni mandasını istedikleri görülmüştür.

  • Akbıyık, Y. (1999). Milli Mücadele'de Güney Cephesi, Ankara: Atatürk Araştırma Merkez Başkanlığı Yayınları.
  • Akgün, S. (1981). General Harbord'un Anadolu Gezisi ve Ermeni Meselesi'ne Dair Raporu, Kurtuluş Savaşı Başlangıcında, İstanbul: Kervan Kitapçılık.
  • American National Biography, https://www.anb.org (Erişim tarihi: 20 Nisan 2019).
  • Ayışığı, M. (2004). Kurtuluş Savaşı Sırasında Türkiye'ye Gelen Amerikan Heyetleri, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • Aytepe, O. (Kasım 1999-2003). Milli Mücadele'de Manda Sorunu ve Mustafa Kemal'in Yaklaşımı, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Atatürk Yolu Dergisi, (24): 475-486.
  • Boston Daily Globe.
  • Christian Science Monitor.
  • Denk, E. (Nisan 2018). Milletler Cemiyeti Misakı, www.erdemdenk.com/mcmisaki.doc (Erişim tarihi: 20 Nisan 2018).
  • Detroit Free Press.
  • Eyour, Djevad, Opportunities for U.S in Near East, The New York Times, 13 Haziran 1922.
  • Gerard, James W, (1919). Why America Should Accept Mandate For Armenia, The New York Times, 44.
  • Grolier Academic Encyclopedia, grolier ınternational, (1983), (.20). 189.
  • Gürbüz, V. (2002). Bir İdeal, Bir Amerikan Başkanı ve Onun Başarısızlığı: Başkan Wilson ve Milletler Cemiyeti, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Atatürk Yolu Dergisi, (29-30): 87-99.
  • İlter, E. (2001). Ermeni İstekleri Karşısında Milli Teşekküllerin Tutumu (1919-1922), Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Atatürk Yolu Dergisi, (27-28): 299-319.
  • Karacagil, Ö. K. (Yaz 2015). Amerika'da Tek Kişilik Lobi: Vahan Cardashian (1883-1934), Gazi Akademik Bakış Dergisi, 8(16): 95-120.
  • Kılıç, O. (2007). Kendi Yazdıkları Işığında Amerikalı Misyonerlerin Harput’daki Faaliyetleri, Journal of Islamic Research, 20(4):476-491.
  • Köse, İ. (2014). Woodrow Wilson'un Ermeni Hamiliği Teşebbüsü ve Ermenistan Görevine Giden General Harbord Askeri Kurulu, Türk Dünyası Araştırmaları, 108(212): 53-88.
  • Köse, İ. (2014). General Moseley'in Amerikan Mandası ve Anadolu'da Kurulması Planlanan Ermeni Devleti ile İlgili Raporu, Tarih Dergisi, (59): 189-216.
  • Lincoln Daily Star.
  • Los Angeles Times.
  • Mahdesian, A. (1917). Armenia, Her Culture and Aspirations, The Journal of Race Development, 7(4): 448-466.
  • Mahdesian, A. (1919), Recent Suggestions for Armenia, The New York Times, 8 Haziran
  • Morgenthau, H. (2003). Ambassador Morgenthau’s Story, Michigan: Wayne State University Press.
  • National Tribune.
  • New York Times.
  • Riggs, Ernest W, (1920). Mr. Bryan and Armenia, The New York Times, 14.
  • Washington Star.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Coğrafya – Tarih
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-7317-195X
Yazar: Sadık Sarısaman (Sorumlu Yazar)
Kurum: AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0001-7400-3202
Yazar: Burak Çalışkan
Kurum: AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Aralık 2019

Bibtex @derleme { akusosbil569028, journal = {Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1302-1265}, eissn = {2149-4894}, address = {}, publisher = {Afyon Kocatepe Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {21}, pages = {1028 - 1044}, doi = {10.32709/akusosbil.569028}, title = {Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920)}, key = {cite}, author = {Sarısaman, Sadık and Çalışkan, Burak} }
APA Sarısaman, S , Çalışkan, B . (2019). Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 21 (4) , 1028-1044 . DOI: 10.32709/akusosbil.569028
MLA Sarısaman, S , Çalışkan, B . "Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920)". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2019 ): 1028-1044 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/akusosbil/issue/51207/569028>
Chicago Sarısaman, S , Çalışkan, B . "Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920)". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2019 ): 1028-1044
RIS TY - JOUR T1 - Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920) AU - Sadık Sarısaman , Burak Çalışkan Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.32709/akusosbil.569028 DO - 10.32709/akusosbil.569028 T2 - Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1028 EP - 1044 VL - 21 IS - 4 SN - 1302-1265-2149-4894 M3 - doi: 10.32709/akusosbil.569028 UR - https://doi.org/10.32709/akusosbil.569028 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920) %A Sadık Sarısaman , Burak Çalışkan %T Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920) %D 2019 %J Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1302-1265-2149-4894 %V 21 %N 4 %R doi: 10.32709/akusosbil.569028 %U 10.32709/akusosbil.569028
ISNAD Sarısaman, Sadık , Çalışkan, Burak . "Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920)". Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 / 4 (Aralık 2020): 1028-1044 . https://doi.org/10.32709/akusosbil.569028
AMA Sarısaman S , Çalışkan B . Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920). AKUSBD. 2019; 21(4): 1028-1044.
Vancouver Sarısaman S , Çalışkan B . Amerikan Basınında Türk-Ermeni Ortak Mandası Tartışmaları (1919-1920). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 21(4): 1044-1028.