Sanatta İstisnanın Bilimi: Patafiziğin Postmodern Yaratım Süreçlerindeki Yeri

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1 , 13 - 32 , 30.03.2026

Merve Mehtap Bulut , Serkan İlden

https://doi.org/10.30913/alinterisosbil.1754928

https://izlik.org/JA98RD97SF

Öz

Tarihi süreçler içerisinde 20. yy, teknolojik devrimin yaşandığı dönem olarak bilinmektedir. Yaşanılan teknolojik gelişim, tüm alanları etkisi altına almış, her alana homojenlik kazandırmıştır. Disiplinlerarası ilişkilerin ortaya çıkmasından itibaren sanat alanı da teknolojiden nasibini almış ve başkalaşım geçirmiştir. Uzun zamandır ilgi konusu olan madde, mevcudiyet, varoluş gibi doğa bilimlerini ilgilendiren kavramlar bilim adamlarının yanı sıra sanatçıların da odak noktası haline gelmiştir. Birçok alanda ele alınan maddenin gizemli hali sanatçılar tarafından parçalanmış ve postmodernizm bu parçalanmadan yeni bir oluşum çıkarmıştır. Kimileri için kırıntılarla oynanan bir oyun olan postmodernizm, yaratıcılığın sınırlarını zorlayan bir dönemi ifade etmektedir. Bu dönemde aktif rol oynayan bilim, postmodernizm ile birleşerek patafizik denilen yeni bir sanat formu ortaya çıkarmıştır. Bu sanat formu kuantum, atom, entropi kanunlarına atıfta bulunurken bunlar üzerinde yapılan tüm sorguları kendi çatısı altına almaktadır. Bu makalede postmodern dönemde patafiziğin varlığı, alanı ve referans olduğu kuram ve sanatçılar üzerinde durulurken patafizik kabul edilen güncel çalışmalara örnekler gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sanat , Patafzik , Postmodernizim , İstisna

Teşekkür

Bu makale birinci yazarın sanatta yeterlik tezinden üretilmiştir.

The Science of the Exception in Art: The Place of Pataphysics in Postmodern Creational Processes

https://izlik.org/JA98RD97SF

Öz

The 20th century is known as the period in which the technological revolution took place in historical processes. The technological development experienced has affected all fields and brought homogeneity to every field. Since the emergence of interdisciplinary relations, the field of art has also received its share from technology and has undergone a transformation. Concepts such as matter, existence, and existence, which have been a subject of interest for a long time and concern natural sciences, have become the focus of artists as well as scientists. The mysterious state of matter, which has been addressed in many fields, has been fragmented by artists and postmodernism has created a new formation from this fragmentation. Postmodernism, which is a game played with crumbs for some, represents a period that pushes the boundaries of creativity. Science, which played an active role in this period, has merged with postmodernism and created a new art form called pataphysics. This art form refers to the laws of quantum, atom, and entropy, and includes all the questions made on these under its own roof. In this article, the existence of pataphysics in the postmodern period, its field, and theories and artists it refers to are emphasized, while examples of current studies accepted as pataphysics are shown.

Anahtar Kelimeler

Art , Pataphic , Postmodernism , Exception

Kaynakça

• Yayımlanmış Eserler
• Gough-Cooper, J., & Caumont, J. (1993). Marcel Duchamp: Work and life & ephemerides on and about Marcel Duchamp and Rrose Selavy 1887- 1968. The MIT Press
• Hopkins, D. (2018). Modern sanattan sonra (1945-2017). Hayalperest Yayınevi.
• Hugill, A. (2015). Pataphysics a useless guide. Mit Press.
• Jarry, A. (2019). Süper-erkek. Notos Yayınevi.
• Jorn, A. (1959). Modifications (exhibition catalogue foreword). Galerie Rive Gauche.
• Price, K. L., & Taylor, M. R. (2022). ’Pataphysics unrolled. Penn State Press.
• Şahiner, R. (2008). Sanatta postmodern kırılmalar ya da modernin yapıbozumu. Yeni İnsan Yayınevi.
• Schwarz, A. (2000). The complete works of Marcel Duchamp. Delano Greenidge Editions.
• Van Weelden, D. (2016). Black coffee. Marcel Duchamp’s pataphysical sensism. Relief - Revue Électronique De Littérature Française. 10(1), 70-76. https://doi.org/10.18352/relief.925
• İnternet Kaynakları
• Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri. (2022). BMD122- Çağdaş sanat. https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/136019/mod_resource/conten
• ArtReview. (2023). The world as a labyrinth: Yunchul Kim on representing Korea at the 59th Venice Biennale. https://artreview.com/the-world-as-a-labyrinth-yunchul-kim-on-representing-korea-at-the-59th-venice-biennale/
• Flanagan, B. (2023). There is 1 related Artwork for this event. https://www.barryflanagan.com/events/pataphysics-and-play-talk-by-dr-jo-%20melvin/?_gl=1*zcjjwq*_up*MQ..*_ga*NzYxNzI0ODEuMTY5MTk5NjMy%20NA..*_ga_RTSS3RMXEZ*MTY5MTk5NjMyMy4xLjAuMTY5MTk5NjMy%20My4wLjAuMA
• Metmuseum. (2023). The dream and lie of Franco I. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/370475
• MoMA. (2023). Art terms. https://www.moma.org/learn/moma_learning/marina-abramovic-marina- abramovic-the-artist-is-present-2010/
• Wikipedia. (2023). Pataphysics. https://en.wikipedia.org/wiki/%27Pataphysics