Güvenlik Politikalarında Kadının Yeri: Kadın Güvenlik Korucuları Örneği

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 286 - 307, 31.12.2025

Pınar Begüm Koncagül , Şeyda Öcal Arslan

https://doi.org/10.30913/alinterisosbil.1814304

Öz

Güvenlik, modern devletin temel işlevlerinden biri olarak kabul edilmekte ve bu alan genellikle erkek egemen yapısıyla özdeşleştirilmektedir. Ancak son yıllarda toplumsal cinsiyet çalışmaları, güvenlik politikalarının yalnızca askeri ve teknik boyutlardan ibaret olmadığını aynı zamanda sosyal, kültürel ve politik yönleriyle de ele alınması gerektiğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda kadınların güvenlik alanına katılımı hem normatif hem de pratik düzeyde yeniden değerlendirilmesi gereken bir konu haline gelmiştir. Türkiye’de 1980'lerden itibaren kırsal bölgelerde uygulamaya konulan güvenlik koruculuğu sistemi, devletin yerel güvenliği sağlama stratejisinin bir parçasıdır. Bu sistemde uzun yıllar yalnızca erkekler görev alırken son yıllarda kadınların da korucu olarak görevlendirilmesi yeni bir dönemin başlangıcını oluşturmuştur. Kadın güvenlik korucularının sahadaki varlığı, yalnızca güvenlik anlayışında değil aynı zamanda toplumsal cinsiyet rolleri konusunda da önemli bir dönüşümü temsil etmektedir. Bu kapsamda çalışma, kadın korucuların sahadaki deneyimlerini, kurumsal yapılar içindeki konumlarını ve toplumsal algılarını nitel yöntemlerle analiz etmektedir. Bulgular, kadın güvenlik korucularının hem yerel güvenlik pratiklerine hem de devlet-toplum ilişkilerine yeni bir boyut kazandırdığını göstermektedir. Aynı zamanda bu aktörlerin güvenlik politikalarında daha görünür hale gelmesi, kadınların kamusal alandaki temsiliyetini artırmakta ve toplumsal dönüşümün bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Makale, kadınların güvenlik sektöründeki yerini mikro düzeyde sahadan verilerle makro politikalarla ilişkilendirerek özgün bir perspektif sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Güvenlik , Kadın , Terörizmle Mücadele , Güvenlik Korucusu

Etik Beyan

Araştırmanın etik ilke ve değerlere uygun yürütülmesi için Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Etik Kurulundan 29.04.2025 tarihli E-97703210-050.99-38594629 sayılı etik uygunluk raporu alınmıştır.

The Role of Women in Security Policies: The Case of Female Security Guards

Öz

Security is considered one of the basic functions of the modern state, and the field has often been associated with its male-dominated structure. However in recent years, gender studies have revealed that security policies are not limited to military and technical dimensions but also need to be addressed in terms of social, cultural and political aspects. In this context, women's participation in the field of security has become an issue that needs to be re-evaluated both normatively and practically. The security guard system, which has been implemented in rural areas in Turkey since the 1980s, is part of the state's strategy for ensuring local security. While only men served in this system for many years, the assignment of women as guards in recent years has marked the beginning of a new era. The presence of female security guards in the field represents a significant transformation not only in the understanding of security but also prevailing gender roles. In this context, the study analyzes the experiences of female guards in the field, their positions within institutional structures and their social perceptions using qualitative research methods. The findings show that female security guards add a new dimension to both local security practices and state-society relations. At the same time, their increasing visibility in security policies enhances women’s representation in the public sphere and is regarded as part of a broader process of social transformation. By linking micro-level field experiences with macro-level security policies, the article offers an original perspective on the role of women in the security sector the more visible these actors are in security policies, the more women are represented in the public sphere and are considered as part of social transformation. The article offers a unique perspective by linking women's roles in the security sector with macro-level policies through micro-level field data.

Anahtar Kelimeler

Security , Women , Combating Terrorism , Security Guard

Kaynakça

• Yayımlanmış Eserler
• Ak, T. (2019). Yapısal olarak i̇ç güvenlik yönetimi: Türkiye’de kolluk örgütlenmesi. İçinde T. Avaner & O. Zengin (Eds.), Türkiye’de i̇ç güvenlik yönetimi (ss. 41-73). Gazi Kitapevi.
• Akgüner, T. (2003). Kolluk kavramına genel bir bakış. Polis Dergisi, 9(36), 195-196.
• Akyüz, B. (2015). Türkiye’de i̇ç güvenlik algısının değiştirilmesi: İç güvenlik teşkilatı’na yönelik yeni yapılanma modeli. Savunma Bilimleri Dergisi, 14(1), 65-87.
• Alkın, K., & Gürlesel, C. F. (2007). Dünya ekonomisine yönelik global tehditler; Dünyada güvenlik ve tehdit kavramının evrimi ve global güvenlik i̇çinde ulusal güvenlik perspektifi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Dergisi, 3(6), 9-34.
• Arap, İ., & Erat, V. (2015). Bir kamu politikasının analizi: Türkiye’de geçici köy koruculuğu. Mülkiye Dergisi, 39(4), 73-108.
• Arguhan, M. (2009). Hamidiye alayları ve koruculuk ilişkisi (Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi).
• Arslan, M. (2018). Güvenlik koruculuğu bağlamında 6360 Sayılı Kanun’un değerlendirilmesi. Strategic Public Management Journal, 4(7), 44-58. https://doi.org/10.25069/spmj.430927
• Avaner, T., & Erciyes, E. (2019). Yönetim ve güvenlik. İçinde M. A. Özer (Ed.), Yönetim vE.. (ss.1-25). Gazi Kitabevi.
• Bacanlı, H. (2023). Geçici köy koruculuğu uygulamasının yerel bir güvenlik birimine dönüşüm süreci. TÜRKAV Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 23-73. https://doi.org/10.5281/zenodo.10417132
• Balta, E., & Akça, İ. (2013). Askerler, köylüler ve paramiliter güçler: Türkiye’de köy koruculuğu sistemi. Toplum ve Bilim, 126, 7-35.
• Cantaner, Ö. F., & Tümlü, F. (2016). PKK terör örgütünün eylemlerinin güvenlik güçleri zayiatı açısından analizi. Kara Harp Okulu Bilim Dergisi, 26(1), 1-22.
• Cassı̇dy, R. (2006). The long small war: Indigenous forces for counterinsurgency. Parameters, 36(2), 47-62. https://doi.org/10.55540/0031-1723.2302
• Demir, R. (2020). Güvenlik korucuları geçmişten günümüze. Türk İdari Araştırmaları Vakfı.
• Fidan, İ. (2020). Kamu güvenlı̇ğı̇nı̇n sağlanmasında güvenlik koruculuğu sı̇stemı̇nı̇n yeri̇ ve rolü (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi).
• Fidan, İ., & Özgür, E. (2021). Kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanmasında güvenlik ve köy korucusu paradigması. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 129-161. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.767027
• Gözübüyük, A. Ş., & Tan, T. (2001). İdare hukuku genel esaslar. Turhan Kitapevi.
• Jones, A. H., & Molnar, A. (1966). Internal defense against insurgency: Six cases. Center for Research in Social Systems.
• Kaplan, T. (2022). Koruculuk mesleğinin kadın profili. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 5(9), 64-79. https://doi.org/10.35235/uicd.1122938
• Karataşoğlu, S., & Akpınar, M. (2011). Geçici köy koruculuğu sistemi üzerine bir saha çalışması: Beytüşşebap örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(38), 367-396.
• Killcullen, D. (2008). The accidental Guerrilla: Fighting small wars in the midst of a big one. Oxford University Press.
• Koç, M. (2011). Bir güvenlik organizasyonu olarak geçici köy koruculuğu sisteminin dünü, bugünü ve terörle mücadeledeki önemine dair tespitler. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(3), 433-458.
• Kozakçıoğlu, H. (1989). Olağanüstü hâl mevzuat ve uygulaması. İçişleri Bakanlığı 74. Dönem Kaymakamlık Kursu.
• Önder, M. S. (2015). Devlet ve PKK ikileminde korucular. İletişim Yayınları.
• Sert, A., & Çardak, B. (2023). Türkiye’de terörizmle mücadele. İçinde M. Kurum (Ed.), Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de terörizm ve terörizmle mücadele (ss. 303-353). Nobel Yayıncılık.
• TBMM. (1985). “71. Birleşim Tutanakları”, TBMM Tutanak Dergisi, 14, 21-270.
• Weaver, O. (1995). Securitization and desecuritization. İçinde R. D. Lipscchutz (Ed.), On security (ss. 46-86). Columbia University Press.
• Weber, M. (2011). Sosyoloji yazıları. Deniz Yayınları.
• Yayla, Y. (1985). İdare hukuku. Filiz Kitapevi.
• İnternet Kaynakları
• 442 Sayılı Köy Kanunu. (1924). Köy kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.442.pdf
• Anadolu Ajansı. (2017). Kadın güvenlik korucuları babalarının izinde. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/kadin-guvenlik-koruculari-babalarinin-izinde/819231#:~:text=Elazığ'da%2C%20emekliye%20ayrılan%20babaları,tetikte%2C%20gözü%20ufukta%20nöbet%20tutuyor.&text=Elazığ'da%2020%20yaşındaki%20Hilal,güvenlik%20korucularıyla%20kırsalda%20görev%20yapıyor
• Anadolu Ajansı. (2021). Muş’ta kadin güvenlik koruculari ve jandarma timleri teröristlere geçit vermiyor. https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/kadin-guvenlik-koruculari-ve-jandarma-timleri-teroristlere-gecit-vermiyor/2
• Hürriyet. (2022). Türkiye'nin ilk kadın korucusu Gülşen Öztepe hayatını kaybetti. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/37-yil-bayrak-nobeti-tutan-turkiyenin-ilk-kadin-guvenlik-korucusu-gulsen-oztepe-hayatini-kaybetti-42158906
• Köy Korucuları Yönetmeliği (1986). Köy korucuları yönetmeliği. https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=4576&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5
• TRT Haber. (2022). Türkiye'nin ilk kadın korucusu Gülşen Öztepe hayatını kaybetti. https://www.trthaber.com/haber/turkiye/turkiyenin-ilk-kadin-korucusu-gulsen-oztepe-hayatini-kaybetti-718735.html