From the Lost Name to Subjectivation: A Structuralist Semiotic Analysis of Communicative Identity Construction in Spirited Away

Öz

Identity is increasingly understood as a process of meaning-making continuously reconstructed through social interactions, cultural signs, and narrative structures. Hayao Miyazaki's Spirited Away (Sen to Chihiro no Kamikakushi, 2001) presents a multilayered narrative that explores identity reconstruction through the loss of one's name, the erosion of memory, and the reconstitution of the subject. In the film, Chihiro's loss of her real name and subsequent renaming as "Sen" symbolize the redefinition of personal identity under institutional power, whereas recovering her true name signifies the completion of the process of subjectivation. This study examines Spirited Away through an interpretive qualitative approach to analyze the semiotic reconstruction of identity. The analytical framework draws upon Barthes' concepts of denotation, connotation, and myth; Greimas' actantial model, narrative schema, and semiotic square; and Propp's narrative functions. The findings demonstrate that the film is far more than a fantasy coming-of-age story; rather, it constructs a multilayered system of meaning in which identity is reconstructed through naming, memory, communication, and social relationships. Chihiro's transformation is interpreted not merely as a physical journey but as a narrative process of subjectivation toward identity reconstruction. Ultimately, the study concludes that the deep narrative structure of Spirited Away is organized around the interconnected concepts of name, memory, and identity, while subjectivation emerges through the interaction of narrative, structural, and semiotic processes.

Anahtar Kelimeler

• Communication and Culture
• Identity Reconstruction
• Narrative Semiotics
• Subjectivation
• Communication Studies
• Semiotic Analysis

Kayıp İsimden Özneleşmeye: Ruhların Kaçışı’nda İletişimsel Kimlik İnşasının Yapısalcı Göstergebilimsel Analizi

Öz

Kimlik, toplumsal etkileşimler, kültürel göstergeler ve anlatısal yapılar aracılığıyla sürekli yeniden üretilen dinamik bir anlamlandırma sürecidir. Hayao Miyazaki'nin yönettiği Ruhların Kaçışı (Sen to Chihiro no Kamikakushi, 2001), adın kaybı, belleğin silinmesi ve öznenin yeniden kurulması ekseninde kimliğin yeniden inşasını çok katmanlı bir anlatı içerisinde ele alan önemli bir anime filmidir. Filmde Chihiro'nun gerçek adını kaybederek "Sen" adıyla yeniden adlandırılması, bireysel kimliğin iktidar ilişkileri içerisinde yeniden tanımlanmasını simgelerken; gerçek adını yeniden hatırlaması ise özneleşme sürecinin tamamlanmasını temsil etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Ruhların Kaçışı filmini nitel paradigma temelinde inceleyerek kimliğin yeniden inşasını göstergebilimsel açıdan ortaya koymaktır. Araştırma, yorumlamacı paradigma doğrultusunda nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çözümleme sürecinde Barthes'ın düzanlam, yananlam ve mit çözümlemelerinden; Greimas'ın eyleyensel örnekçesi, anlatı izlencesi ve göstergebilimsel dörtgeninden; ayrıca Propp'un anlatı işlevlerinden yararlanılmıştır. Bulgular, filmin yalnızca fantastik bir büyüme hikâyesi sunmadığını; kimliğin adlandırma, bellek, iletişim ve toplumsal ilişkiler aracılığıyla yeniden kurulduğu çok katmanlı bir anlam sistemi oluşturduğunu göstermektedir. Chihiro'nun yaşadığı dönüşüm, fiziksel bir yolculuktan ziyade kimliğin yeniden kazanılmasına yönelik anlatısal bir özneleşme süreci olarak okunmaktadır. Sonuç olarak çalışma, Ruhların Kaçışı filminin derin anlatı yapısının isim, bellek ve kimlik ekseninde örgütlendiğini; özneleşmenin ise anlatısal, yapısal ve göstergebilimsel süreçlerin etkileşimiyle inşa edilen dinamik bir kimlik oluşum süreci olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İletişim ve Kültür
• Kimliğin Yeniden İnşası
• Anlatı Göstergebilimi
• Özneleşme
• İletişim Çalışmaları
• Göstergebilimsel Çözümleme

Kaynakça

1. Published Works
2. Barthes, R. (1987). Yazı nedir? Hil Yayın. (In Turkish)
3. Bateson, P., & Martin, P. (2014). Oyun, oyunbazlık, yaratıcılık ve inovasyon. Ayrıntı Yayınları. (In Turkish)
4. Berger, J. (2010). Görme biçimleri. Metis Yayınları. (In Turkish)
5. Berman, M. (2019). Katı olan her şey buharlaşıyor: Modernite deneyimi. İletişim Yayınları. (In Turkish)
6. Bruckner, P. (2012). Ömür boyu esenlik: Mutluluk ödevi üzerine bir inceleme. Ayrıntı Yayınları. (In Turkish)
7. Debord, G. (2010). Gösteri toplumu. Ayrıntı Yayınları. (In Turkish)
8. Dekens, O. (2017). Yapısalcılık. Bilge Kültür Sanat. (In Turkish)

9. Duvall, R. D. (1982). The actantial model and The Wizard of Oz. Semiotica, 42(2-4), 179-198.
10. Eco, U. (2011). Yorum ve aşırı yorum. Can Yayınları. (In Turkish)
11. Featherstone, M. (2013). Postmodernizm ve tüketim kültürü. Ayrıntı Yayınları. (In Turkish)
12. Feuerbach, L. (2008). Hristiyanlığın özü. Say Yayınları. (In Turkish)
13. Fiske, J. (1999). Popüler kültürü anlamak. Ark Yayınları. (In Turkish)
14. Fiske, J. (2017). İletişim çalışmalarına giriş. Pharmakon. (In Turkish)
15. Goffman, E. (2009). Gündelik yaşamda benliğin sunumu. Metis Yayınları. (In Turkish)
16. Greimas, A. J. (1983). Du sens II: Essais sémiotiques. Éditions du Seuil. (In French)
17. Günay, V. D. (2002). Göstergebilim yazıları. Multilingual. (In Turkish)
18. Günay, V. D. (2004). Fransız göstergebiliminde yeni açılımlar. Dilbilim, (12), 29-46. (In Turkish)
19. Harvey, D. (1987). Flexible accumulation through urbanization: Reflections on ‘post-modernism’ in the American city. Antipode, 19(3), 260-286. https://doi.org/10.1111/j.1467-8330.1987.tb00375.x
20. Hebdige, D. (2004). Alt kültür: Tarzın anlamı. Babil Yayınları. (In Turkish)
21. Hébert, L. (2019). An introduction to applied semiotics: Tools for text and image analysis. Routledge.
22. Huizinga, J. (2018). Homo ludens: Oyunun toplumsal işlevi üzerine bir deneme. Alfa Yayınları. (In Turkish)
23. Ivakhiv, A. J. (2013). Ecologies of the moving image: Cinema, affect, nature. Wilfrid Laurier University Press.
24. Kafalenos, E. (1997). Functions after Propp: Words to talk about how we read narrative. Poetics Today, 18(4), 469-494. https://doi.org/10.2307/1773183
25. Kalelioğlu, M. (2017). The theory of signification: Semiotic criticism and literature. Journal of History Culture and Art Research, 6(5), 169-181.
26. Kanishka, P. V., & Sundaram, K. K. (2026). Animated narratives as therapeutic communication: A semiotic and bibliotherapeutic analysis of family dynamics. ShodhVichar: Journal of Media and Mass Communication, 2(1), 201-211. https://doi.org/10.29121/me9cn566
27. Kıran, A. E., & Kıran, Z. (2011). Yazınsal okuma süreçleri. Seçkin Yayıncılık. (In Turkish)
28. Lévi-Strauss, C. (2013). Mit ve anlam. İthaki Yayınları. (In Turkish)
29. Lim, T. W. (2013). Spirited Away: Conceptualizing a film-based case study through comparative narratives of Japanese ecological and environmental discourses. Animation, 8(2), 149-162. https://doi.org/10.1177/1746847713486972
30. Marar, Z. (2012). Mutluluk paradoksu: Özgürlük ve onaylanma. Kitap Yayınevi. (In Turkish)
31. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. Nobel Akademik Yayıncılık. (In Turkish)
32. Miyazaki, H. (2001). Spirited Away (Film). Studio Ghibli.
33. Morley, D., & Robins, K. (2011). Kimlik mekânları: Küresel medya, elektronik ortamlar ve kültürel sınırlar. Ayrıntı Yayınları. (In Turkish)
34. Park, R. E. (1950). Race and culture. The Free Press.
35. Pehlivan, B. M. (2017). Kültür, kolektif bilinçdışı ve semboller: Miyazaki ve Ruhların Kaçışı üzerine bir inceleme. Erciyes İletişim Dergisi, 5(1), 362-378. https://doi.org/10.17680/erciyesakademia.291905 (In Turkish)
36. Propp, V. (2018). Masalın biçimbilimi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (In Turkish)
37. Reider, N. T. (2005). Spirited Away: Film of the fantastic and evolving Japanese folk symbols. Film Criticism, 29(3), 4-27.
38. Rifat, M. (2018). Açıklamalı göstergebilim sözlüğü: Kavramlar, yöntemler, kuramcılar, okullar. Alfa Yayınları. (In Turkish)
39. Ritzer, G. (2011). Toplumun McDonaldlaştırılması. Ayrıntı Yayınları. (In Turkish)
40. Sanders, L. (2022). Subtitling, semiotics and Spirited Away. Journal of Audiovisual Translation, 5(1), 1-21. https://doi.org/10.47476/jat.v5i1.2022.112
41. Sarban, S. (2012). Mangadan animeye: Japonya'nın "yumuşak güç" silahlarından biri olarak "Sen to Chihiro no Kamikakushi" filminde "tüketim nesnesi" sunumu: Otomobil örneği (Master’s thesis, İstanbul Kültür University). (In Turkish)
42. Sarışan, N. (2020). Ruhların Kaçışı filminin dinsel motifler bağlamında göstergebilim yöntemine göre incelenmesi. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 7(15), 13-51. (In Turkish)
43. Swale, A. (2015). Miyazaki Hayao and the aesthetics of imagination: Nostalgia and memory in Spirited Away. Asian Studies Review, 39(3), 413-429. https://doi.org/10.1080/10357823.2015.1056086
44. Todorov, T. (2004). Fantastik: Edebi türe yapısal bir yaklaşım. Metis Yayınları. (In Turkish)
45. Türkkan, C. (2014). Hayao Miyazaki'nin Spirited Away filmindeki yemek tasvirleri üzerine. Yemek ve Kültür, 72-82. (In Turkish)
46. Williams, R. (1965). The long revolution. Penguin Books.
47. Yücel, T. (2015). Yapısalcılık. Can Yayınları. (In Turkish)
48. Zhai, F. (2026). Responding to capitalism: Consumerism, identity, and environment in Spirited Away. American Journal of Student Research, 4(2), 159-168. https://doi.org/10.70251/HYJR2348.42159168
49. Online Resources
50. IMDb. (2026). Spirited Away (2001). https://www.imdb.com/title/tt0245429/
51. Suzuki, A. (2009). A nightmare of capitalist Japan: Spirited Away. Jump Cut: A Review of Contemporary Media. https://www.ejumpcut.org/archive/jc51.2009/SpiritedAway/index.html