Alman Basınında “Kadın Hakları” Kavramının Kullanım Örüntüleri: Berliner Zeitung Üzerine Korpus Temelli Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, “Frauenrechte” (kadın hakları) kavramının çağdaş Alman haber söyleminde nasıl kullanıldığını ve söylemsel olarak nasıl inşa edildiğini incelemektedir. Analiz, 2024–2025 yılları arasında Berliner Zeitung gazetesinde yer alan ve Alman Referans Korpusu (DeReKo) aracılığıyla elde edilen 62 kullanım örneğine dayanmaktadır. Korpus temelli söylem analizi yaklaşımı benimsenerek kavramın bağlamsal dağılımı ve söylemsel çerçevelenmesi analiz edilmiştir. Bulgular, Frauenrechte kavramının tek bir politika alanıyla sınırlı kalmadığını, ancak özellikle uluslararası siyaset bağlamında yoğunlaştığını göstermektedir. Kadın hakları, Almanya içi politik tartışmalara kıyasla daha çok ülke dışındaki gelişmelerle ilişkilendirilerek ele alınmaktadır. Ayrıca kavramın kültürel ve toplumsal tartışmalar içinde de yer aldığı görülmektedir. Çerçeveleme açısından kadın hakları çoğunlukla normatif olarak olumlu bir kavram olarak sunulmakta, aynı zamanda eleştirel değerlendirmelerde referans noktası olarak kullanılmakta ve bazı durumlarda nötr biçimde anılmaktadır. Sonuçlar, kadın haklarının söylemde dışsallaştırılarak daha çok küresel bir mesele olarak çerçevelendiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• kadın hakları
• medya söylemi
• korpus analizi
• Alman basını

Usage Patterns of the Concept of “Women’s Rights” in the German Press: A Corpus-Based Analysis of the Berliner Zeitung

Öz

This study examines how the concept of “Frauenrechte” (women’s rights) is used and discursively constructed in contemporary German news discourse. The analysis is based on a corpus of 62 occurrences retrieved from the Berliner Zeitung via the German Reference Corpus (DeReKo) for the period 2024–2025. Adopting a corpus-based discourse-analytic approach, the study investigates both the contextual distribution and the discursive framing of the term. The findings show that references to Frauenrechte are distributed across multiple discursive domains, with a clear predominance of international political contexts. Compared to domestic political debates, women’s rights are more frequently articulated in relation to developments outside Germany. In addition, the concept appears in cultural and social debates, indicating its broader integration into societal discourse. In terms of framing, women’s rights are primarily constructed as a normatively positive concept, while also functioning as a reference point for critique and as a neutral descriptive element. The results suggest a discursive tendency to externalize women’s rights, framing them less as an internal issue and more as a global concern.

Anahtar Kelimeler

• women’s rights
• media discourse
• corpus analysis
• framing
• German press

Kaynakça

1. Bednarek, M., & Caple, H. (2019). News discourse. Bloomsbury Academic.
2. Bock, M. A. (2023). Gender and journalism. Bloomsbury USA.
3. Byerly, C. M., & Ross, K. (2006). Women and media: A critical introduction. Blackwell Publishing.
4. Fowler, R. (1991). Language in the news: Discourse and ideology in the press. Routledge.
5. Gill, R. (2007). Gender and the media. Polity Press.
6. Global Media Monitoring Project. (September 4, 2025). GMMP 2025 highlights of findings: Progress on a plateau. https://www.unwomen.org/sites/default/files/2025-09/gmmp2025-highlights-of-findings_03092025.pdf
7. Grimm, P. (2014). Gender aus medienethischer Sicht—eine Einführung. In P. Grimm & O. Zöllner (Eds.), Gender im medienethischen Diskurs (pp. 7–18). Franz Steiner Verlag.
8. Knight, G. (1982). News and ideology. Canadian Journal of Communication, 8(4), 15–41. https://doi.org/10.22230/cjc.1982v8n4a283

9. Küller, M., & Spaeth, A. (2024). A feminist take on international media development: How media development projects empower women and marginalized groups. DW Akademie. https://akademie.dw.com/en/a-feminist-take-on-international-media-development/a-68470502
10. Lind, F., & Meltzer, C. E. (2021). Now you see me, now you don’t: applying automated content analysis to track migrant women’s salience in German news. Feminist Media Studies, 21(6), 923–940. https://doi.org/10.1080/14680777.2020.1713840
11. Meltzer, C. E. (2024). Isolated incidents: Media reporting on violence against women in the German press. Journalism Practice, 18(10), 2627–2646. https://doi.org/10.1080/17512786.2022.2162952
12. Reporters Without Borders. (2025). World press freedom index 2025: Germany. https://rsf.org/en/index
13. Santoniccolo, F., Trombetta, T., Paradiso, M. N., & Rollè, L. (2023). Gender and media representations: A review of the literature on gender stereotypes, objectification, and sexualization. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(10), 5770. https://doi.org/10.3390/ijerph20105770
14. Urchs, S., Thurner, V., Aßenmacher, M., Heumann, C., & Thiemichen, S. (2025). taz2024full: Analysing German newspapers for gender bias and discrimination across decades. arXiv preprint arXiv:2506.05388. https://arxiv.org/abs/2506.05388
15. van Dijk, T. A. (2009). News, discourse, and ideology. In K. Wahl-Jorgensen & T. Hanitzsch (Eds.), The handbook of journalism studies (pp. 191–204). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203877685
16. Werner, V., & Michael, H. (2024). Linguistic corpora and tools in media and journalism studies. Studies in Communication and Media, 13(3), 347–383. https://doi.org/10.5771/2192-4007-2024-3-347