TÜRK DİN MÛSİKÎSİ’NİN YÜKSEKÖĞRETİM DÜZEYİNDEKİ KURUMSALLAŞMA SÜRECİ

İlk olarak İslamiyet öncesi Türkler’in inanç pratiklerinde doğrudan inancın kendisini ifade eden bir unsur olarak teşekkül eden Türk din mûsikîsi, İslamiyet’in kabulüyle ibadet öncesi, sırası ve sonrasında araçsal bir vazife üstlenmiş; cami ve tekke ortamından beslenerek Osmanlı döneminde müesseseleşip kadim Türk mûsikîsinin önemli bir parçası hâline gelmiştir. Ne var ki Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş süreciyle birlikte hayata geçirilen mûsikî politikaları bağlamında yaşanan tahribat, Türk mûsikîsinin bütününü etkisi altına almış; tekke ve zaviyelerin kapatılması, ibadet dilinin Türkçeleştirilmesi gibi gelişmeler de özelde Türk din mûsikîsinin bu tahribattan payını almasını sağlamıştır. Ne var ki din eğitiminin yeniden yapılandırılması süreci hasıl olmuş ve bu durum, Türk din mûsikînin 1950’li yıllar itibariyle ilmi zeminde görünürlük kazanmasını sağlamıştır. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’nün öncülüğünde atılan adımlar, Türk din mûsikîsinin kurumsallaşma sürecinin teşekkülünde önemli bir aşama oluşturmuştur. Türk din mûsikîsi’nin anabilim dalı ve bilim dalı hüviyeti kazanmasıyla birlikte yükseköğretim düzeyindeki kurumsallaşma süreçlerinin konu edildiği bu çalışmada, araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yaklaşımlarından doküman analizi modeli benimsenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, 2010 yılı itibariyle Türk din mûsikîsinin yükseköğretim alanındaki kurumsallaşma sürecinde dikkate değer bir ivme artışı gözlemlenmiş; bu dönemde ilgili alan özelindeki lisansüstü çalışmalarda belirgin bir artış yaşanmış ve alanın akademik kadro profili çeşitlenmiştir. Bununla birlikte, akademisyen sayısındaki yetersizlik, ders çeşitliliğinin sınırlı oluşu ve bölgesel dengesizlikler gibi sorunların, kurumsallaşmanın önünde engel oluşturduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu tespitler bağlamında, kurumsallaşma sürecinin geleceğine yönelik yol haritası sunmak adına alan araştırmacılarına, öğrencilerine ve diğer ilgili paydaşlara alanın güçlü ve zayıf yönleri görünür kılınarak bir dizi öneriler getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kurumsallaşma, Türk Din Musikisi, Yükseköğretim.