Investigation of the Relationship Between Academic Self-Efficacy and Professional Anxiety of Religious Culture and Moral Knowledge Course Teacher Candidates

Abstract

In this study, the relationship between academic self-efficacy levels and professional anxiety among prospective Religious Culture and Moral Knowledge (RCMK) teachers was examined. Self-efficacy refers to an individual’s belief in their ability to successfully perform a specific task, and it also encompasses one's evaluation of their capability to cope with challenges using their own competencies. This concept holds importance across various fields, including education, where academic self-efficacy is defined as the belief in one’s ability to carry out an academic task at a certain level of proficiency. On the other hand, professional anxiety represents the negative emotions that individuals experience regarding the uncertainties and difficulties they may encounter in their current or future professional lives. This type of anxiety originates from factors such as workload, performance expectations, job insecurity, and career development, and can adversely affect job performance. Excessive workload can hinder the timely and effective completion of tasks, potentially leading to psychological problems that threaten mental health. Therefore, the study focused on examining the relationship between academic self-efficacy and professional anxiety. The research was designed and conducted using a quantitative approach, specifically employing the causal-comparative method among quantitative research designs. The relationships between academic self-efficacy and professional anxiety were analyzed in relation to variables such as gender, voluntary enrollment in the department, and academic year. The data collection tools used in the study were the Academic Self-Efficacy Scale and the Professional Anxiety Scale for Preservice Teachers. The population of the study consisted of theology faculty students across Turkey. The sample was drawn from this population using the simple random sampling method, which is a commonly used technique in scientific research that allows all individuals in the population an equal chance of selection. The Faculty of Theology at Fırat University was chosen as the study site, and an appropriate statistical formula was applied to calculate the sample size. Based on the defined population size and the accepted margin of error, the sample size was calculated, and the number of selected participants was deemed sufficient. The study involved 400 preservice teachers enrolled at Fırat University Faculty of Theology, including 120 male and 280 female students. Data analysis was performed using the SPSS-22 software. Mean total scores of the teacher candidates regarding their academic self-efficacy and professional anxiety were calculated. The data were tested using t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and simple linear regression analysis. According to the results, RCMK preservice teachers exhibited a moderate level of academic self-efficacy. Among the sub-dimensions, female participants scored higher than males in the Social Status dimension. It was found that the participants had high levels of professional anxiety, with the "Appointment-Oriented Anxiety" sub-dimension showing the highest mean score. Female participants had higher average academic self-efficacy scores than their male counterparts, whereas male participants reported higher levels of professional anxiety than females. It was also determined that those who had voluntarily chosen the department exhibited higher academic self-efficacy. Furthermore, fourth-year students had higher levels of academic self-efficacy compared to preparatory class students. It was found that the professional anxiety levels of RCMK preservice teachers significantly predicted their academic self-efficacy levels. Additionally, a statistically significant but weak correlation was observed between the participants’ professional anxiety scores and their academic self-efficacy scores. The study revealed that the professional anxiety experienced by RCMK preservice teachers significantly affected their academic self-efficacy levels, indicating a statistically significant yet low-level relationship between the two variables.

Keywords

• Religious Education
• Religious Culture and Moral Knowledge Teaching
• Self-Efficacy
• Academic Self-Efficacy
• Professional Anxiety.

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretmen Adaylarının Akademik Öz-yeterlikleri ve Mesleki Kaygıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmen adaylarının akademik öz-yeterlik düzeyleri ile mesleki kaygı arasındaki ilişki incelenmiştir. Öz-yeterlik, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair inancını ifade ederken, aynı zamanda kişinin kendi yetilerini kullanarak zorluklarla başa çıkabileceğine yönelik değerlendirmesini de kapsamaktadır. Bu kavram, farklı alanlarda olduğu gibi eğitim bağlamında da önemli olup, akademik öz-yeterlik bireyin akademik bir görevi belirli bir yeterlilik düzeyinde gerçekleştirebilme inancı olarak tanımlanmaktadır. Öte yandan, mesleki kaygı; bireylerin mevcut ya da gelecekteki mesleki yaşamlarında karşılaşabilecekleri belirsizlikler ve zorluklara dair hissettikleri olumsuz duyguları ifade etmektedir. Bu kaygı türü, iş yükü, performans beklentisi, iş güvencesizliği ve kariyer gelişimi gibi unsurlardan kaynaklanmakta olup bireyin mesleki performansı üzerinde olumsuz etkiler yaratabilmektedir. Aşırı iş yükü, görevlerin zamanında ve verimli şekilde yerine getirilmesini zorlaştırmakta, bu durum ise bireyin ruhsal sağlığını tehdit eden psikolojik sorunlara neden olabilmektedir. Bu nedenle çalışmada akademik öz-yeterlik ile mesleki kaygı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma nicel desenle planlanıp yürütülmüştür. Nicel araştırma desenlerinden nedensel araştırma yöntem olarak kullanılmıştır. Cinsiyet, öğrenim görülen bölüme isteyerek gelip gelmeme durumları ve sınıfa göre akademik öz-yeterlik ve mesleki kaygı değişkenleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Veri toplama aracı olarak Akademik Öz-yeterlik Ölçeği ve Öğretmen Adaylarına Yönelik Mesleki Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Bu araştırmanın evrenini Türkiye genelinde öğrenim gören ilahiyat fakültesi öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi ise bu evrenden, basit rastgele örnekleme yöntemiyle belirlenen bir öğrenci grubundan meydana gelmektedir. Bu yöntem, bilimsel araştırmalarda sıkça tercih edilen ve katılımcıların evrendeki tüm bireyler arasından eşit olasılıkla seçilmesini öngören bir örnekleme tekniğidir. Araştırmanın uygulama alanı olarak Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi belirlenmiş ve örneklem büyüklüğünü hesaplamak amacıyla uygun istatistiksel formül kullanılmıştır. Belirlenen evren büyüklüğü ve kabul edilen hata payı doğrultusunda örneklem büyüklüğü hesaplanmış ve elde edilen sonuç doğrultusunda seçilen katılımcı sayısının yeterli olduğu değerlendirilmiştir. Çalışmaya Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde öğrenim görmekte olan 120’si erkek ve 280’i kız olmak üzere toplam 400 öğretmen adayı katılmıştır. Verilerin analizinde SPSS-22 programı kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının akademik öz-yeterlikleri ve mesleki kaygılarına ilişkin toplam puan ortalamaları hesaplanmıştır. Veriler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve basit doğrusal regresyon analizi ile test edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre DKAB öğretmen adaylarının akademik öz-yeterlikleri orta seviyededir. Alt faktörlerde ise Sosyal Statü boyutunda kadın öğretmen adaylarının erkeklerden daha yüksek bir ortalamaya sahip olduğu görülmüştür. Araştırmada katılımcıların mesleki kaygı puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırmada katılımcıların mesleki kaygı puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Alt faktörlere bakıldığında ise “Atanma Merkezli Kaygı” boyutunun en yüksek ortalamaya sahip olduğu bulunmuştur. Araştırmaya katılan kadın katılımcıların akademik öz-yeterlik ortalamaları erkek katılımcılara oranla daha yüksek çıkmıştır. DKAB öğretmen adaylarından erkek katılımcıların kadın katılımcılara nazaran mesleki kaygılarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bölüme isteyerek gelen öğretmen adaylarının akademik öz-yeterliklerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan DKAB öğretmen adaylarının hazırlık sınıfına nazaran 4. Sınıfta olanların daha yüksek düzeyde akademik öz-yeterliğe sahip oldukları belirlenmiştir. DKAB Öğretmen adaylarının mesleki kaygılarının akademik öz-yeterliklerini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Ayrıca katılımcıların mesleki kaygı puanları ile akademik öz-yeterlik puanları arasında yine istatistiksel olarak anlamlı ve düşük düzeyde bir ilişki bulunmaktadır. DKAB öğretmen adaylarının yaşadıkları mesleki kaygıların, onların akademik öz-yeterlik düzeylerini anlamlı bir şekilde etkilediği belirlenmiştir. Araştırmada, bu kaygıların öz-yeterlik üzerinde belirli bir etkisi olduğu ve aralarındaki ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı ancak düşük düzeyde olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği
• Öz-yeterlik
• Akademik Öz-yeterlik
• Mesleki Kaygı.

Kaynakça

1. Arslan, Rabia vd., Senar. “Öğretmen Adaylarının Mesleki Kaygı Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 12/1 (25 Ocak 2023), 161-171. doi.org/10.33206/mjss.1158406.
2. Artino, Anthony R. “Academic Self-Efficacy: from Educational Theory to Instructional Practice”. Perspectives on Medical Education 1 (2012), 76-85.
3. Aydın, Aydan - Tekneci, Emrah. “Zihin Engelliler Öğretmenliği Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumları İle Kaygı Düzeyleri”. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi 3/2 (Temmuz 2016), 1-12.
4. Baltaş, Acar. Üstün Başarı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 8. Basım, 1993.
5. Bandura, Albert. “Self-Efficacy: toward a Unifying Theory Of Behavioral Change.” Psychological Review 84/2 (1977), 191.
6. Bandura, Albert. “Social Foundations of Thought And Action”. Englewood Cliffs, NJ 1986/23-28 (1986), 2.
7. Bandura, Albert. Self-Efficacy: the Excercise of Control. New York: Freeman, 1997.
8. Büyüköztürk, Şener vd. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 23. Baskı., 2017.

9. Büyüköztürk, Şener. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı İstatistik, Araştırma Deseni SPSS Uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi, 2010.
10. Cabı, Emine - Yalçınalp, Serpil. “Öğretmen Adaylarına Yönelik Mesleki Kaygı Ölçeği (MKÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 44/44 (Haziran 2013), 85-96.
11. Cooper, Cary L. vd. Organizational Stress: A Review and Critique of Theory, Research and Applications. London: Sage, Sage Publications., 2001.
12. Çınar, Burhan - Yenipınar, Uysal. “Turizm Rehberliği Bölümü Öğrencilerinde Genel Öz- Yeterlilik Algısı, Mesleki Kaygı ve Mesleği Yapma Niyeti İlişkisi”. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi 30/3 (06 Aralık 2019), 153-162. doi.org/10.17123/atad.656005.
13. Çubukçu, Zühal - Dönmez, Ayşe. “Öğretmen Adaylarının Mesleki Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi”. Eğitimde Kuram ve Uygulama 7/1 (Ocak 2013), 3-25.
14. Dadandı, İbrahim vd. “Eğitim Fakültesinde Öğrenim Gören ve Pedagojik Formasyon Eğitimi Alan Öğretmen Adaylarının Öz-yeterlikleri İnançları, Kaygı Düzeyleri ve Öğretmenlik Mesleğine Karşı Tutumları”. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi 11/1 (Mart 2016), 253-269.
15. Deniz, Sabahattin - Tican, Canses. “Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-yeterlikleri İnançları ile Mesleki Kaygılarına Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 17/4 (Aralık 2017), 1838-1859. doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.32772-363968.
16. Donmuş, Vildan vd. “Öğretmen Adaylarının Akademik Öz-yeterlikleri leri ve Mesleki Kaygıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/37 (Mart 2017), 1-13.
17. Ekici, Gülay. “Akademik Öz-yeterlikleri Ölçeği: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 43/43 (2012), 174-185.
18. Erdoğan, İrfan. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumları ile Mesleki Kaygıları Arasındaki İlişki”. Eskiyeni 45 (Eylül 2021), 797-818. doi.org/10.37697/eskiyeni.954088.
19. Fuller, Frances F. “Concerns of Teachers: A Developmental Conceptualization”. American Educational Research Journal 6/2 (1969), 207-226.
20. Gerçek, Merve. “Mesleki Kaygı ve Kariyer Uyumluluğu Arasındaki İlişkiler: Öğretmen Adayları Açısından Bir İnceleme”. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20/2 (Aralık 2018), 297-312. doi.org/10.26468/trakyasobed.401010
21. Güngör, Coşkun - Gül, İbrahim. “Öğretmen Adaylarının Öz Yeterlik Algıları ile Mesleki Kaygı Düzeyleri Arasındaki İlişki”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (Ocak 2021), 774-811.
22. Güzel, Hatice. “Lise Öğrencilerinin Akademik Öz-yeterlik İnanç Düzeylerinin İnternet Kullanımı ve Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi 11 (2019), 225-245.
23. Heslin, Peter A. - Klehe, Ute-Christine. “Self-Efficacy”. Encyclopedia Of Industrial/Organizational Psychology, SG Rogelberg, ed. 2 (2006), 705-708.
24. Izard, Carroll E - Buechler, Sandra. “Aspects of Consciousness and Personality in Terms of Differential Emotions Theory”. Theories of Emotion. 165-187. Elsevier, 1980.
25. Karasar, Niyazi. Bilimsel Araştırma Yöntemi Kavramlar İlkeler Teknikler. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2023.
26. Kaya, Mevlüt - Varol, Kübra. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Durumluk-Sürekli Kaygı Düzeyleri ve Kaygı Nedenleri (Samsun Örneği)”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/17 (Eylül 2004), 31-63. doi.org/10.17120/omuifd.53984.
27. Keleşoğlu, Şeyda. Öğrenme Stilleri, Akademik Öz-yeterlik, Seviye Belirleme Sınavı Puanları ve Öğrenci Özellikleri Değişkenlerinin Lise 1. Sınıf Akademik Başarısını Yordama Gücü Üzerine Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2011.
28. Kirman, Mehmet Ali - Demir, Rıdvan. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Beklenti ve Sorunları: Mustafa Kemal Üniversitesi Örneği”. Antakiyat 1/1 (Kasım 2018), 1-21.
29. Kuşcalı, Ali. “İslami İlimler Fakültesi Öğrencilerinin Mesleki Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi”. Mütefekkir 6/11 (Haziran 2019), 193-210. doi.org/10.30523/mutefekkir.584413.
30. Nabavi, Razieh Tadayon - Bijandi, Mohammad Sadegh. “Bandura’s Social Learning Theory & Social Cognitive Learning Theory”. Theories of Developmental Psychology, 1-24.
31. Osmanoğlu, Cemil - Ulu, Mustafa. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmen Adaylarının Akademik Öz-yeterlikleri ve Üstbilişsel Farkındalıklarının İncelenmesi”. Bilimname 51 (Nisan 2024), 87-146. doi.org/10.28949/bilimname.1418688
32. Owen, Steven . - Froman, Robin D. “Development of a College Academic Self-Efficacy Scale.” The Annual Meeting of the National Council on Measurement in Education, New Orleans, 1-8.
33. Schunk, Dale H. “Self-Efficacy and Academic Motivation”. Educational Psychologist 26/3-4 (01 Haziran 1991), 207- 231. doi.org/10.1080/00461520.1991.9653133.
34. Schunk, Dale H. “Self-Efficacy, Motivation, and Performance”. Journal of Applied Sport Psychology 7/2 (1995), 112- 137.
35. Schunk, Dale H. - DiBenedetto, Maria K. “Academic Self-Efficacy”. Handbook of Positive Psychology in Schools. 268-282. Routledge, 3. Basım, 2022.
36. Schunk, Dale H. - Pajares, Frank. “The Development of Academic Self-Efficacy”. Development of Achievement Motivation. ed. Allan Wigfield - Jacquelynne S. Eccles. 15-31. San Diego: Academic Press, 2002. doi.org/10.1016/B978-012750053-9/50003-6.
37. Tatlıoğlu, Sevra Su. “Öğrenmeye Sosyal- Bilişsel Bir Bakış: Albert Bandura”. Sosyoloji Notları 5/1 (2021), 15-30.
38. TDK Güncel Türkçe Sözlük. Erişim: 3 Ağustos 2024. https://sozluk.gov.tr/
39. Tunca, Nihal - Alkın-Şahin, Senar. “Öğretmen Adaylarının Bilişötesi (Üst Biliş) Öğrenme Stratejileri ile Akademik Öz- yeterlikleri İnançları Arasındaki İlişki”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 4/1 (Haziran 2014), 47- 56. doi.org/10.18039/ajesi.89592.
40. Uçar, Recep - Semerci, Ayşegül. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Akademik Erteleme Davranışları ile Akademik Öz-yeterlikleri leri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Tokat İlmiyat Dergisi 12/2 (31 Aralık 2024), 552-582. https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1548347
41. Uçar, Recep - Yakut, Sümeyra. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Akademik Öz-yeterlikleri , Depresyon, Anksiyete ve Stres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Din ve İnsan Dergisi 4/8 (20 Kasım 2024), 335-362. https://doi.org/10.69515/dinveinsan.1561946
42. Uygun, Kamil vd. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Mesleki Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi”. Journal of Turkish Studies 11/Volume 11 Issue 21 (Ocak 2016), 417-417. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.11296.
43. Ünlü, Hüseyin - Erbaş, Mustafa Kayıhan. “Beden Eğitimi Öğretmen Adaylarının Akademik Öz-yeterlikleri ve Mesleki Kaygıları”. Türkiye Spor Bilimleri Dergisi 2/1 (2018), 15-25.
44. Van Lange, Paul vd. “Social Cognitive Theory: An Agentic Perspective”. Handbook of Theories of Social Psychology: Volume 1. London: SAGE Publications Ltd, 2012. https://doi.org/10.4135/9781446249215.
45. “Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi”. Erişim 26 Ekim 2024. https://istatistik.yok.gov.tr/