Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi

Hatice İkbal Aşçı; Fatih Karakuş

doi:10.17539/amauefd.1632495

EN TR

An Examination of Prospective Mathematics Teachers’ Views on Doing Mathematics and Their Beliefs on the Nature of Mathematics

Öz

The aim of study is to examine the beliefs of pre-service elementary mathematics teachers studying across grade levels on the nature of mathematics and their views on doing mathematics. In the study, cross-sectional survey design, one of the quantitative method designs, was used. The sample comprised 173 pre-service teachers in 1^st, 2^nd, 3^rd and 4^th grades in the fall semester of the 2024-2025 academic year, determined by convenience sampling. Data were collected using the Scale for Determining Philosophical Views on the Nature of Mathematics and an opinion form about doing mathematics and analyzed via descriptive and inferential statistical analyses. The results show that the quasi-experimentalist understanding of the nature of mathematics is increasingly adopted at each grade level. It was found that there was a significant difference between the quasi-experimentalist understanding of seniors and freshman pre-service teachers in favor of seniors. Pre-service teachers consider that doing mathematics involves not only applying operations and rules, but also using skills such as problem solving, logical reasoning, and relating to daily life. The explanations of seniors on doing mathematics are more detailed. Future studies could examine the relationship between pre-service elementary mathematics teachers' beliefs on the nature of mathematics and their views on doing mathematics.

Anahtar Kelimeler

Doing Mathematics, Beliefs on Mathematics, Nature of Mathematics, Prospective Teachers, Teacher Training Program

Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi

Öz

Araştırmanın amacı, farklı sınıf düzeyinde öğrenim gören ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiğin doğasına yönelik inançları ile matematik yapmaya yönelik düşüncelerini incelemektir. Araştırmada, nicel yöntem desenlerinden kesitsel tarama kullanılmıştır. Çalışma grubunu; kolay ulaşılabilir örnekleme yoluyla belirlenen 2024-2025 eğitim öğretim yılı güz döneminde 1, 2, 3 ve 4. sınıfta öğrenim gören 173 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veriler, Matematiğin Doğasına İlişkin Felsefi Düşünceleri Belirleme Ölçeği ve matematik yapmaya yönelik görüş formu yardımıyla toplanmış; betimsel ve çıkarımsal istatistiksel analizler yardımıyla analiz edilmiştir. Sonuçlar, matematiğin doğasına yönelik yarı deneyselci anlayışın her sınıf düzeyinde daha fazla benimsendiğini göstermektedir. Son sınıf ile birinci sınıf öğretmen adaylarının yarı deneyselci anlayışları arasında son sınıf öğretmen adayları lehine anlamlı fark tespit edilmiştir. Öğretmen adayları, matematik yapmanın sadece işlemleri ve kuralları uygulamayı değil problem çözme, mantıksal muhakeme, günlük yaşamla ilişkilendirme gibi becerileri kullanabilmeyi de içerdiğini düşünmektedir. Son sınıfların matematik yapmaya yönelik açıklamaları daha ayrıntılıdır. İlerideki çalışmalarda ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiğin doğasına yönelik inançlarıyla matematik yapmaya yönelik düşünceleri arasındaki ilişkiler incelenebilir.

Anahtar Kelimeler

Matematik yapmak, Matematiğe yönelik inançlar, Matematiğin doğası, Öğretmen adayları, Öğretmen eğitimi programı

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Etik kurul onayına ilişkin bilgi Etik değerlendirmeyi yapan kurul adı = Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Araştırma Önerisi Etik Değerlendirme Kurulu Etik değerlendirme kararının tarihi=24.12.2024 Etik değerlendirme belgesi sayı numarası=E-50704946-050.04-506700

Kaynakça

Akman, Ş. (2019). Matematik öğretmen adaylarının matematiğin doğasına ilişkin felsefi görüşlerinin incelenmesi (Tez No. 562236) [Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi-Zonguldak]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Arabacı, D., Öztürk, F., & Gökçek, T. (2022). Matematik öğretmenliği lisans öğrencilerinin matematiğin doğası ile matematik öğretimi ve öğrenimine ilişkin inançlarının incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 100-118. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1077843
Baki, A. (2001). Bilişim teknolojisi ışığı altında matematik eğitiminin değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 149(1), 26-31.
Baki, A. (2020a). Matematiği öğretme bilgisi (3.Baskı). Pegem Akademi.
Baki, A. (2020b). Matematik tarihi ve felsefesi (2.Baskı). Pegem Akademi.
Ball, D. L. (1988). Knowledge and reasoning in mathematical pedagogy: Examining what prospective teachers bring to teacher education (Publication No. 8900008) [Doctoral dissertation, Michigan State University]. ProQuest Dissertations & Theses.Global
Baş, F., Işık, A., Çakmak, Z., Okur, M., & Bekdemir, M. (2015). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının matematiğin doğasına ilişkin düşünceleri: Bir yapısal eşitlik modeli incelemesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(1), 123-140.
Baydar, S. C., ve Bulut, S. (2002). Öğretmenlerin matematiğin doğası ve öğretimi ile ilgili inançlarının matematik eğitimindeki önemi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(23), 62-66.
Brandt, J., Lunt, J., & Rimmasch, G. (2012, February 23-25). Doing mathematics: Perspectives from mathematicians and mathematics educators. In S. Brown, S. Larsen, K. Marrongelle, & M. Oehrtman (Eds.), Proceedings of the 15th annual conference on research in undergraduate mathematics education (pp.354-357). SIGMAA on RUME.
Brandt, J., Lunt, J., & Rimmasch Meilstrup, G. (2016). Mathematicians’ and math educators’ views on “doing mathematics”. Primus, 26(8), 753-769. https://doi.org/10.1080/10511970.2016.1166408

Bütün, M. (2005). İlköğretim matematik öğretmenlerinin alan eğitimi bilgilerinin nitelikleri üzerine bir çalışma (Tez No. 170976) [Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi-Trabzon]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Bütün, M. (2012). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının uygulanan zenginleştirilmiş program sürecinde matematiği öğretme bilgilerinin gelişimi (Tez No. 321920) [Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi-Trabzon]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Bütün, M. (2021). Preservice science and mathematics teachers’ mathematics anxiety and beliefs about the nature of mathematics. Journal of Turkish Science Education, 18(3), 477-492. https://doi.org/10.36681/tused.2021.85
Bütün, M., & Koçoğlu, F. (2021). Farklı branşlardaki öğretmenlerin matematiksel inançlarının incelenmesi. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 2(2), 185-201.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2022). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (33.Baskı). Pegem Akademi.
Chamberlin, M. T. (2019). Enhancing prospective teachers’ views of doing mathematics: Documenting and reflecting on mathematical investigations. Investigations in Mathematics Learning, 11(2), 103-119. https://doi.org/10.1080/19477503.2017.1400937
Dede, Y., & Karakuş, F. (2014). The effect of teacher training programs on pre-service mathematics teachers’ beliefs towards mathematics. Educational Sciences: Theory and Practice, 14(2), 804-809.
Duatepe-Paksu, A. (2008). Comparing teachers’ beliefs about mathematics in terms of their branches and gender. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(35), 87-97.
Duru, A., & Göl, R. (2016). Beliefs of prospective teachers about mathematics, mathematics teaching and mathematics learning. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 6(2), 255-282. https://doi.org/10.17984/adyuebd.306386
Ernest, P. (1989). The impact of beliefs on the teaching of mathematics. In P. Ernest (Ed.), Mathematics teaching: The state of the art (pp.249-254). The Falmer Press.
Ernest, P. (1991). The philosophy of mathematics education. The Falmer Press.
Francisco, J. M. (2010). “Doing mathematics” from the learners’ perspectives. In C. A. Maher, A. B. Powell, & E. B. Uptegrove (Eds.), Combinatorics and reasoning: Representing, justifying and building isomorphisms (Vol. 47, pp. 157–169). Springer.
Gedik Altun, S. D., & Özlem Yazlık, D. (2020). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiğin doğasına yönelik düşünceleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 30(2), 259-271. https://doi.org/10.18069/firatsbed.634505
Hough, S. (2002). The development of prospective teachers’ understandings of doing mathematics: To what extent do they effect achievement and classroom activity? (Publication No. 3041232) [Doctoral dissertation, University of California-Santa Barbara]. ProQuest Dissertations & Theses Global.
Kayan, R., Haser, Ç., & Işıksal Bostan, M. (2013). Matematik öğretmen adaylarının matematiğin doğası, öğretimi ve öğrenimi hakkındaki inanışları. Eğitim ve Bilim, 38(167), 179-195.
Kagan, D. M. (1992). Implication of research on teacher belief. Educational psychologist, 27(1), 65-90. https://doi.org/10.1207/s15326985ep2701_6
Kılıç, S. D. (2019). Matematik öğretmen adaylarının matematiğin doğasına ilişkin felsefî görüşleri. Researcher: Social Science Studies, 7(3), 77-87.
Miles, M.B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd ed.). Sage Publications.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2009). İlköğretim matematik dersi 6-8. sınıflar öğretim programı ve kılavuzu.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2013). Ortaokul matematik dersi (5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Matematik dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=329
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Ortaokul matematik dersi öğretim programı (5,6,7 ve 8. sınıflar) Türkiye yüzyılı maarif modeli. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programmat5678Onayli.pdf
National Council of Teachers of Mathematics. (1989). Curriculum and evaluation standards for school mathematics. NCTM.
National Council of Teachers of Mathematics. (2000). Principles and standards for school mathematics. NCTM.
Olsen, J., Lew, K., ve Weber, K. (2020). Metaphors for learning and doing mathematics in advanced mathematics lectures. Educational Studies in Mathematics, 105(1), 1-17. https://doi.org/10.1007/s10649-020-09968-x
Pallant, J. (2016). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using IBM SPSS. McGraw-Hill Education.
Pagiling, S. L., Palobo, M., & Mayasari, D. (2021). Preservice teacher belief on nature of mathematics and mathematics teaching and tearning: A quantitative study. Journal of Physics: Conference Series, 1806(1). https://doi.org/10.1088/1742-6596/1806/1/012111
Pehkonen, E., & Törner, G. (2004). Methodological considerations on investigating teachers’ beliefs of mathematics and its teaching. NOMAD Nordic Studies in Mathematics Education, 9(1), 21-50. https://doi.org/10.7146/nomad.v9i1.147060
Piaget, J. (1983). Piaget’s Theory. In P. H. Mussen, & W. Kessen (Eds.), Handbook of Child Psychology: History, Theory, and Methods (pp. 103-1128). John Wiley.
Raymond, A. M. (1997). Inconsistency between a beginning elementary school teacher’s mathematics beliefs and teaching practice. Journal for Research in Mathematics Education, 28(5), 550-576. https://doi.org/10.2307/749691
Sanalan, V. A., Bekdemir, M., Okur, M., Kanbolat, O., Baş, F., & Özturan Sağırlı, M. (2013). Öğretmen adaylarının matematiğin doğasına ilişkin felsefi düşünceleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 155-168.
Schoenfeld, A. H. (1994). Reflections on doing and teaching mathematics. In A. H. Schoenfeld (Ed.), Mathematical thinking and problem solving (pp. 53-75). Lawrence Erlbaum Associates.
Skemp, R. R. (1978). Relational understanding and instrumental understanding. The Arithmetic Teacher, 26(3), 9-15. https://doi.org/10.5951/AT.26.3.0009
Smith, M. S., & Stein, M. K. (1998). Reflections on practice: Selecting and creating mathematical tasks: From research to practice. Mathematics Teaching in the Middle School, 3(5), 344-350. https://doi.org/10.5951/MTMS.3.5.0344
Tamba, K. P., & Cendana, W. (2021). The Relationship between pre-service elementary school mathematics teachers’ beliefs about epistemology of mathematics, teaching and learning, and mathematics assessment. Premiere Educandum: Jurnal Pendidikan Dasar Dan Pembelajaran, 11(1), 30-41. https://doi.org/10.25273/pe.v11i1.8311
Tat, E. (2024). Gerçekçi matematik eğitimi yaklaşımının ortaokul öğrencilerinin matematiğin doğasına yönelik görüşlerine yansıması (Tez No. 876291) [Yüksek Lisans Tezi, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi-Erzincan]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Thompson, A. G. (1984). The relationship of teachers’ conceptions of mathematics and mathematics teaching to instructional practice. Educational Studies in Mathematics, 15(2), 105-127. https://doi.org/10.1007/BF00305892
Türk Dil Kurumu. (2023). Güncel Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr/
Uysal, F., & Dede, Y. (2019). Matematik öğretmenlerinin cinsiyetlerine göre matematiksel inançları. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 38(1), 215-237. https://doi.org/10.7822/omuefd.513835
Van De Walle, J. A., Karp, K. S., & Bay-Williams, J. M. (2021). Matematik yapmanın ve bilmenin ne anlama geldiğinin incelenmesi (İ. Ö. Zembat, Çev.). S. Durmuş (Ed.), İlkokul ve ortaokul matematiği: Gelişimsel yaklaşımla öğretim içinde (10.Basımdan Çeviri, ss.13-29). Nobel Akademik Yayıncılık.
Vygotsky, L. S. (1978). Interaction between learning and development. In M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, & E. Souberman (Eds.), Mind in society: The development of higher psychological processes (pp. 79–91). Harvard University Press.
Yaman, H., Bahar, M., Durmuş, S., Yılmaz, M., Özyurt, Y., & Somuncu Demir, N. (2018). Fen ve matematik öğretmen adaylarının fen ve matematik entegrasyonuna yönelik algılarının ve uygulama yeterliklerinin belirlenmesi. Turkish Studies, 13(4), 1305-1340. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12730
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12.Baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yükseköğretim Kurulu. (2007). Eğitim fakültesi öğretmen yetiştirme programları. https://www.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/egitim-fakultesi-ogretmen-yetistirme-lisans-programlari.pdf
Yükseköğretim Kurulu. (2018). İlköğretim matematik öğretmenliği lisans programı. https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Yeni-Ogretmen-Yetistirme-Lisans-Programlari/Ilkogretim_Matematik_Lisans_Programi.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Matematik Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hatice İkbal Aşçı ^*
0009-0000-9496-9899
Türkiye

Fatih Karakuş
0000-0001-9581-520X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

3 Şubat 2025

Kabul Tarihi

2 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.17539/amauefd.1632495

IZ

https://izlik.org/JA94LP53RG

APA

Aşçı, H. İ., & Karakuş, F. (2025). Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 17-37. https://doi.org/10.17539/amauefd.1632495

AMA

1.Aşçı Hİ, Karakuş F. Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025;14(1):17-37. doi:10.17539/amauefd.1632495

Chicago

Aşçı, Hatice İkbal, ve Fatih Karakuş. 2025. “Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi”. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 14 (1): 17-37. https://doi.org/10.17539/amauefd.1632495.

EndNote

Aşçı Hİ, Karakuş F (01 Haziran 2025) Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 14 1 17–37.

IEEE

[1]H. İ. Aşçı ve F. Karakuş, “Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi”, Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 14, sy 1, ss. 17–37, Haz. 2025, doi: 10.17539/amauefd.1632495.

ISNAD

Aşçı, Hatice İkbal - Karakuş, Fatih. “Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi”. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 14/1 (01 Haziran 2025): 17-37. https://doi.org/10.17539/amauefd.1632495.

JAMA

1.Aşçı Hİ, Karakuş F. Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025;14:17–37.

MLA

Aşçı, Hatice İkbal, ve Fatih Karakuş. “Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi”. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 14, sy 1, Haziran 2025, ss. 17-37, doi:10.17539/amauefd.1632495.

Vancouver

1.Hatice İkbal Aşçı, Fatih Karakuş. Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 01 Haziran 2025;14(1):17-3. doi:10.17539/amauefd.1632495

Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (Amasya Education Journal)

Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 (CC BY-NC) Uluslararası Lisans

An Examination of Prospective Mathematics Teachers’ Views on Doing Mathematics and Their Beliefs on the Nature of Mathematics

Öz

Anahtar Kelimeler

Matematik Öğretmeni Adaylarının Matematik Yapmaya Yönelik Görüşleri ile Matematiğin Doğasına İlişkin İnançlarının İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster