Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği

Fikret Kozan

doi:10.17539/amauefd.1854074

TR EN

Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği

Öz

Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim uygulamalarına ilişkin deneyimlerini; sarsıcı ikilemler, eleştirel öz-muayene ve mesleki anlam çerçevelerinin yeniden inşasını kapsayan dönüşümsel bir perspektifle incelemektir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla fenomenolojik desende yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu;2025-2026 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Sivas il merkezindeki resmî ilkokullarda görev yapan, mesleki kıdemi 5 yıl ve üzerinde olan ve sınıflarında kapsayıcı eğitim süreçlerini bizzat deneyimleyen 15 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular; öğretmenlerin uygulama sürecinde pedagojik (öğretim uyarlamaları ve sınıf yönetimi), yapısal (fiziki ve kurumsal yetersizlikler) ve sosyal (aile iş birliği ve akran dışlanması) boyutlarda karmaşık engellerle karşılaştıklarını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, deneyim süreciyle birlikte öğretmenlerin mesleki varsayımlarını sorguladıkları ve kapsayıcılığa yönelik daha esnek bir bakış açısı geliştirdikleri belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, kapsayıcı eğitimin başarısının sadece bireysel öğretmen çabasına değil; okul, aile ve politika düzeyindeki bütüncül bir dönüşüme bağlı olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda çalışma, öğretmenlerin dönüşümsel öğrenme süreçlerini destekleyecek mesleki gelişim modellerine ve kapsayıcı okul kültürünün inşasına yönelik stratejik öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kapsayıcı eğitim, sınıf öğretmeni, dönüşümsel öğrenme, öğretmen deneyimleri, nitel araştırma

Destekleyen Kurum

Bu araştırma; kamu, ticari veya kar amacı gütmeyen sektörlerdeki herhangi bir finansman kuruluşundan özel bir destek (hibe) almamıştır.

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Etik kurul onayına ilişkin bilgi Etik değerlendirmeyi yapan kurul adı = Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Etik Değerlendirme Kurulu Etik değerlendirme kararının tarihi=27.10.2025 Etik değerlendirme belgesi sayı numarası= E-50704946-050.04-629172

Teşekkür

Bu araştırmayı yürütmek için gerekli izinleri sağlayan Milli Eğitim Bakanlığı'na (MEB) teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca çalışmaya katılan ve değerli vakitlerini ayırıp katkı sağlayan tüm sınıf öğretmenlerine içtenlikle teşekkür ederim.

An Investigation of Primary School Teachers' Experiences Regarding Inclusive Education Practices in Terms of Transformative Learning Theory: A Case Study of Sivas Province

Öz

This research examines primary school teachers' experiences regarding inclusive education practices through a transformative learning perspective, specifically focusing on disorienting dilemmas, critical self-examination, and the reconstruction of professional frames of reference. The study was conducted in a phenomenological design using a qualitative research approach. The study group comprises 15 primary school teachers working in Sivas public schools during the 2025-2026 academic year fall semester, all possessing 5 or more years of seniority and direct inclusive education experience. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed through thematic analysis. The findings reveal that teachers encounter complex obstacles across pedagogical (instructional adaptations and classroom management), structural (physical and institutional inadequacies), and social (family cooperation and peer exclusion) dimensions. However, the experiential process encourages teachers to question their long-held professional assumptions, leading to the development of more flexible and inclusive pedagogical perspectives. The results indicate that the success of inclusive education depends on a holistic transformation at the school, family, and policy levels rather than individual teacher efforts alone. Consequently, the study provides strategic recommendations for professional development models that support teachers' transformative learning processes and the sustainable cultivation of an inclusive school culture.

Anahtar Kelimeler

Inclusive education, classroom teacher, transformative learning, teacher experiences, qualitative research

Destekleyen Kurum

This research received no specific grant from any funding agency in the public, commercial, or not-for-profit sectors.

Etik Beyan

In this study, all the rules specified within the scope of the "Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Directive" have been followed. None of the actions listed under the heading "Actions Contrary to Scientific Research and Publication Ethics" in the second part of the directive have been performed. Information regarding the approval of the ethics committee Name of the committee that conducted the ethics evaluation = Cumhuriyet University Education Sciences Ethics Evaluation Committee Date of the ethics evaluation decision = 27.10.2025 Ethics evaluation document number = E-50704946-050.04-629172

Teşekkür

I would like to express my gratitude to the Ministry of National Education (MEB) for providing the necessary permissions to conduct this research. I also sincerely thank all the primary school teachers who participated in the study for their valuable time and contributions.

Kaynakça

Acartürk-Olçay, H., & Çevik-Kansu, C. (2024). Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(1), 31–62. https://doi.org/10.19171/uefad.1345769
Ainscow, M. (2020). Promoting inclusion and equity in education: Lessons from international experiences. Nordic Journal of Studies in Educational Policy, 6(1), 7–16. https://doi.org/10.1080/20020317.2020.1729587
Amaç, Z. (2023). Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ve uygulamalarına ilişkin görüşleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dicle Üniversitesi.
Amaç, Z., Yazar, T., & Oral, B. (2025). Öğretmenlerin kapsayıcı eğitim metaforları: Nitel bir çalışma. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 16(1), 60–81. https://doi.org/10.54558/jiss.1399355
Avramidis, E., & Norwich, B. (2002). Teachers’ attitudes towards integration/inclusion: A review of the literature. European Journal of Special Needs Education, 17(2), 129–147. https://doi.org/10.1080/08856250210129056
Aybek, B., & Oğuz, O. (2025). Sustainable and inclusive education reform in Türkiye: A Cipp evaluation of the primary Turkish language curriculum. Sustainability, 17(19), 8659. https://doi.org/10.3390/su17198659
Aydın, F., & Arslan, R. (2022). Sınıf öğretmenlerinin bakış açısından metaforlarla kaynaştırma eğitimi ve öğrencisine yönelik algıları. Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1883–1906. https://doi.org/10.24315/tred.962205
Balık, F., & Özgün, Ö. (2024). Inclusive education in early childhood: Teacher perceptions, practices, challenges and needs. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 487–506. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1479155
Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23–28. https://dergipark.org.tr/tr/pub/deuhfed/article/586804
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology,3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Brennan, A., & King, F. (2022). Teachers' experiences of transformative professional learning to narrow the values practice gap related to inclusive practice. Cambridge Journal of Education, 52(2), 175–193. https://doi.org/10.1080/0305764X.2021.1965092
Cranton, P. (2006). Understanding and promoting transformative learning: A guide for educators of adults (2nd ed.). Jossey-Bass.
Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (3rd ed.). Sage Publications.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publications.
Çayır, K. (2022). Etik sorumluluk, insan hakları ve kültürel-ahlaki gerekçeler geriliminde Türkiye’de kapsayıcı eğitim. Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 75–90. https://doi.org/10.47613/reflektif.2022.56
Demir, M. K., & Açar, S. (2011). Kaynaştırma eğitimi konusunda tecrübeli sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(3), 719-732. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefdergi/article/625711
Doğan, A., & Telli, E. Y. (2022). Öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik görüşlerinin incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 1146–1162. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1096805
Ekiz, D. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (6. baskı). Anı Yayıncılık.
Etikan, I., Musa, S. A., & Alkassim, R. S. (2016). Comparison of convenience sampling and purposive sampling. American Journal of Theoretical and Applied Statistics, 5(1), 1–4. https://doi.org/10.11648/j.ajtas.20160501.11
Florian, L. (2019). On the necessary co-existence of special and inclusive education. International Journal of Inclusive Education, 23(7–8), 691–704. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1622801
Florian, L., & Black-Hawkins, K. (2011). Exploring inclusive pedagogy. British Educational Research Journal, 37(5), 813–828. https://doi.org/10.1080/01411926.2010.501096
Houser, J. (2015). Nursing research: Reading, using, and creating evidence (3rd ed.). Jones & Bartlett Learning.
Karataş, A., & Hamurcu, G. C. (2024). Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik tutumlarının incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 13(3), 1129–1145. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/article/1508881
Kazancı, M., & Çeliköz, N. (2025). Kapsayıcı eğitim araştırmalarında güncel eğilimler. ASA Dergisi, 3(1), 72-90. https://doi.org/10.71313/asa.1698202
Kazu, H., & Deniz, E. (2019). Kapsayıcı eğitim bağlamında öğretmenlerin mülteci öğrencilere ilişkin tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 14(20), 1336–1368. https://doi.org/10.26466/opus.612341
Kitchenham, A. (2008). The evolution of John Mezirow's transformative learning theory. Journal of Transformative Education, 6(2), 104–123. https://doi.org/10.1177/1541344608322678
Knowles, M. S. (1980). The modern practice of adult education: From pedagogy to andragogy (Revised and updated ed.). Cambridge Adult Education.
Kuşça, N., & Demirkol, M. (2025). Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik tutumları ve özyeterlikleri. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 577–602. https://doi.org/10.51460/baebd.1529001
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
Maslow, A. H. (1970). Motivation and personality (2 nd ed.). Harper & Row.
Mezirow, J. (1991). Transformative dimensions of adult learning. Jossey-Bass.
Mezirow, J. (1997). Transformative learning: Theory to practice. New Directions for Adult and Continuing Education, 74, 5–12. https://doi.org/10.1002/ace.7401
Mezirow, J. (2000). Learning as transformation: Critical perspectives on a theory in progress. Jossey-Bass.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018, 7 Temmuz). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete (Sayı: 30471). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/07/20180707-8.htm
Millî Eğitim Bakanlığı. (2023a). 2023 yılı birim faaliyet raporu: Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. MEB Yayınları.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2023b). Millî eğitim istatistikleri: Örgün eğitim 2022/'23. Strateji Geliştirme Başkanlığı. https://sgb.meb.gov.tr/www/istatistikler/icerik/64
Morrow, S. L. (2005). Quality and trustworthiness in qualitative research in counseling psychology. Journal of Counseling Psychology, 52(2), 250–260. https://doi.org/10.1037/0022-0167.52.2.250
Oğlakçı, M., & Amaç, Z. (2024). Öğretmenlerin gözünden kapsayıcı eğitim: Öğretmen, sınıf ve materyaller. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (38), 625-647. https://doi.org/10.29000/rumelide.1439710
Opertti, R., Bueno, C., & Arsendeau, P. (2021). Inclusion in education (Thematic Notes No. 1). UNESCO International Bureau of Education. https://ibe.unesco.org
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.).Sage Publications.
Polat, M. (2022). "Kapsayıcı eğitim" mümkün mü? Kapsayıcı eğitim dersini alan öğretmen adaylarının görüşlerinin vignette tekniği ile incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 965-986. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1066922
Rogers, C. R. (1983). Freedom to learn for the 80's. Merrill.
Sakız, H. (2022). Kapsayıcı eğitimin psikolojisi: Güncel eğilimler, güncellenen uygulamalar. Turkish Journal of Special Education Research and Practice, 4(1), 1–26. https://doi.org/10.37233/TRSPED.2022.0120
Saleem, A., Kazmi, A. B., & Farooq, M. A. (2024). From research to reality: Implementing transformative learning in inclusive education. Journal of Development and Social Sciences, 5(4), 566–577. https://doi.org/10.47205/jdss.2024(5-IV)49
Saraç, T., & Çolak, A. (2012). Kaynaştırma uygulamaları sürecinde ilköğretim sınıf öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüş ve önerileri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 13–28. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mersinefd/article/181509
Savaş, H., & İsaoğlu, Y. (2025). Teachers’ attitudes towards inclusive education: A mixed method study. Ahmet Keleşoğlu Faculty of Education Journal (AKEF), 7(1), 37–56. https://doi.org/10.38151/akef.2025.148
Sucuoğlu, B., & Kargın, T. (2006). İlköğretimde kaynaştırma uygulamaları: Yaklaşımlar, yöntemler, teknikler. Morpa Kültür Yayınları.
Taneri, P. O., & Özbek, Ö. Y. (2023). Okul yöneticilerinin kapsayıcı eğitime ilişkin farkındalıkları üzerine sanat-temelli bir çalışma. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(1), 75–96. https://doi.org/10.57115/karefad.1276345
Taylor, E. W. (2007). An update of transformative learning theory: A critical review of the empirical research (1999–2005). International Journal of Lifelong Education, 26(2), 173–191. https://doi.org/10.1080/02601370701219475
Temur, S., & Uslu, S. (2024). Öğretmenlerin kapsayıcı eğitim kavramına ilişkin metaforik algıları. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (61), 2118–2138. https://doi.org/10.53444/deubefd.1434166
Tomlinson, C. A. (2014). The differentiated classroom: Responding to the needs of all learners (2nd ed.). ASCD.
Tuzcuoğlu, N., & Aydın, D. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ile ilgili görüşleri, problemleri ve çözüm önerileri. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 27-40. https://doi.org/10.55008/te-ad.1284572
UNESCO. (1994). The salamanca statement and framework for action on special needs education. World Conference on Special Needs Education.
UNESCO. (2017). A guide for ensuring inclusion and equity in education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000248254
Ünal, F., & İflazoğlu-Saban, A. (2014). Kaynaştırma uygulamasının yapıldığı sınıflarda öğretmenlerin kaynaştırmaya yönelik tutumları. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 388–405. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/371431
Ünal, R., & Aladağ, S. (2020). Investigation of problems and solution proposals in the context of inclusive education practices. Journal of Individual Differences in Education, 2(1), 23-42. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1121494
Yenen, E. T., & Gültekin, İ. (2024). Kapsayıcı eğitim uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 7(2), 162–182. https://doi.org/10.70325/eyyad.1537170
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kapsayıcı Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fikret Kozan ^*
0009-0008-8237-7974
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

1 Ocak 2026

Kabul Tarihi

15 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.17539/amauefd.1854074

IZ

https://izlik.org/JA25PY76CL

APA

Kozan, F. (2026). Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1-22. https://doi.org/10.17539/amauefd.1854074

AMA

1.Kozan F. Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;15(1):1-22. doi:10.17539/amauefd.1854074

Chicago

Kozan, Fikret. 2026. “Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği”. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 15 (1): 1-22. https://doi.org/10.17539/amauefd.1854074.

EndNote

Kozan F (01 Haziran 2026) Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 15 1 1–22.

IEEE

[1]F. Kozan, “Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği”, Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 1, ss. 1–22, Haz. 2026, doi: 10.17539/amauefd.1854074.

ISNAD

Kozan, Fikret. “Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği”. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 15/1 (01 Haziran 2026): 1-22. https://doi.org/10.17539/amauefd.1854074.

JAMA

1.Kozan F. Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;15:1–22.

MLA

Kozan, Fikret. “Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği”. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 1, Haziran 2026, ss. 1-22, doi:10.17539/amauefd.1854074.

Vancouver

1.Fikret Kozan. Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 01 Haziran 2026;15(1):1-22. doi:10.17539/amauefd.1854074

Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (Amasya Education Journal)

Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 (CC BY-NC) Uluslararası Lisans

Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitim Uygulamalarına İlişkin Deneyimlerinin Dönüşümsel Öğrenme Kuramı Açısından İncelenmesi: Sivas İli Örneği

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

An Investigation of Primary School Teachers' Experiences Regarding Inclusive Education Practices in Terms of Transformative Learning Theory: A Case Study of Sivas Province

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster