Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Kullanılan Ders Kitaplarındaki Görsellerde Toplumsal Cinsiyet
Öz
Yabancı dil öğretiminde, geçmişten günümüze en çok kullanılan materyallerin başında yazılı metinler gelmektedir. Bugün de dil öğretiminde ağırlıklı olarak yazılı metinler, bu yazılı metinlerden seçilmiş örnekleri bir araya getiren ve çeşitli görsellerle desteklenmiş ders kitapları kullanılmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi için de çeşitli ders kitapları hazırlanmıştır. Bu kitaplar aracılığıyla Türkçe öğrenenler okudukları metinler ve görseller aracılığıyla sadece dil öğrenmekle kalmazlar, aynı zamanda Türk toplumuna ait kültürel kodları da çözerler. Çünkü yazılı metinler ve görseller içinde üretildikleri toplumun yaşayışına ve kültürüne ait izler taşır.
Bir toplumun kültürünü tanımada kadın önemli yere sahiptir. Toplumun işleyişinin ve yaşayışının tam olarak ortaya konulabilmesi için kadının da bilinmesi gerekir. Kadının günlük hayattaki konumu, sosyal yaşantısı, giyimi, toplumun ona yüklediği roller, aile içerisindeki ilişkileri vb. yazılı metinlere ve görsellere yansır. Bu yansıma ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin zihinlerinde kadın imgesi oluşur, oluşturulmaya çalışılır. Bu çalışmada, Gazi Üniversitesi TÖMER Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti’nde yer alan metin ve görsellerde kadın imgesi toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden incelenmiştir. Araştırma nitel paradigmaya dayalı olarak yürütülmüş ve veri toplama tekniği olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Ders kitaplarında yer alan görseller belirlenen kategoriler çerçevesinde çözümlenmiş, bulgular yüzde ve frekans verilerek gösterilmiştir.
Elde edilen verilere göre kitaplarda erkek görsellerin sayısı kadın görsellerin sayısından fazladır. Görsellerin icra ettikleri meslekler toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına uygun olduğu noktalar vardır. Ev işleri çok büyük oranda kadın görsellerin ile verilmektedir ve kadınlar ev içinde daha fazla gösterilmektedir. Sonuç olarak toplumsal cinsiyete ilişkin bir takım kalıp yargıların, örneğin ev işleri ile daha çok kadınların ilgilenmesi gerektiği, kadınların belli mesleklerde daha başarısız oldukları gibi, görseller aracılığıyla da sunulduğu ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arslan, Ş. A. (2000). Ders kitaplarında cinsiyetçilik. T.C. başbakanlık kadın statüsü ve sorunları genel müdürlüğü.
- Asan, H. T. (2006). Ders kitaplarında cinsiyetçilik ve öğretmenlerin cinsiyetçilik algılarının saptanması. Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
- Best, John W. ve Kahn, James V. (2006). Research in education. Pearson Education Inc.
- Brown, Donald E. (1991). Human Universals. New York City.
- Somersan-Gemalmazoğlu, B., Kılıç, B., Tubin R., (2004). Türkiye’de kadının toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin üniversite öğrencilerinin tutumu. Ayşegül Güçhan (Ed.) Kadın çalışmalarında disiplinlerarası buluşma III. cilt içinde (ss. 349-359), Yeditepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi.
- Çaha, H., Aydın, E. S. ve Çaha, Ö. (2014). Değişen Türkiye’de kadın: Türkiye’de kadının sosyo-kültürel, ekonomik ve siyasi durumu. İstanbul: KADEM.
- Çınar, E. K., (2010). Ortaokul ders kitaplarında toplumsal cinsiyet. Yüksek Lisans Tezi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim bilimleri enstitüsü, Denizli.
- Dörnyei, Z. (1997). Research methods in applied linguistics. Oxford University Press.
- Dökmen, Z. Y. (2004). Toplumsal cinsiyet sosyal psikolojik açıklamalar. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
- Giddens, A. (2012). Sosyoloji, İstanbul: Kırmızı Yayınları.