İbn Kayyim'in Tıbb-ı Nebevi İle İlgili Görüşlerinin Değerlendirmesi

Öz

İslam tarihinde yazdığı eserler ve ortaya attığı fikirlerle isminden söz ettiren âlimlerden biri de İbn Kayyim’el-Cevziyye (ö. 751/1350)’dir. Hicri sekizinci asrın ikinci yarısında yaşamış olan İbn Kayyim, hayatı boyunca Kur’an ve Sünnet perspektifinde toplumu bilgilendirmeyi bir görev bilmiştir. Onun çalışmalarından biri de tıp alanında olmuştur. Yaşadığı dönemde baş gösteren hastalıklara karşı toplumu uyarmak amacı ile Hz. Peygamber’in sünnetine istinaden hıfzıssıhha, tedavi yolları ve ilaçlarla ilgili önemli malumat kaydetmiştir.

Biz bu makalemizde İbn Kayyim’in tıbbi konularla ilgili kaydettiği rivayetleri nasıl değerlendirdiği üzerinde duracağız. 

Anahtar Kelimeler

• İbn Kayyim, tıp, hadis, sünnet, sağlık

The Assessment of the Opinion’s Ibn Qayyim on the Prophetic Medicine

Abstract

One of those exceptional scholars of Islam who managed to make a name for himself through his works and ideas is Ibn Qayyim al Jawziyya (d. 751/1350). Ibn Qayyim, who lived during the first half of the eight century after the Hidjrah, devoted himself to a life of illuminating and instructing the society in the perspective of the Quran and Sunnah. One of the various fields he ventured into in his studies was medicine. For the sake of warning society against the diseases which had broken out during his times, he recorded information concerning methods for preserving public health and medical treatments according to Sunnah of the Prophet.

In this article of ours we shall focus on Ibn Qayyims views about some traditions he narrated related to the subject of medicine. 

Keywords

• İbn Qayyim, medicine, hadith, sunnah, health

Kaynakça

1. Ahmed b. Hanbel (ö. 241/855), el-Müsned, thk., Şuayb Arnavut, Müessesetü’r-Risâle, yy., 2001
2. Atmaca, Veli, Tıp ve Tıbb-ı Nebevi Hakkında Muâsır Çalışmalar, F. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Elazığ, 2011
3. Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmâil (ö. 256/869), el-Câmi’u’s-Sahîh, thk., Züheyr b. Nâsır, Dâru Tavki’n-Necât Yay., 1. baskı, I-IX, yy., 1422
4. Denizkuşları, Mahmud, Kur’an’ı Kerim ve Hadislerde Tıp, Marifet Yay., İstanbul, 1982
5. Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eş’as es-Sicistânî (ö. 275/ 888), es-Sünen, thk., Muhammed Muhyiyu’d-Din Abdulhamid, el-Mektebetü’l-Asriyye Yay., I-IV, Beyrut, ty.
6. Erul, Bünyamin, Sahabenin Sünnet Anlayışı, TDV Yay., Ankara, 2000
7. Hâkim, Ebû Abdullah en-Neysâbûrî (ö. 405/ 1014), el-Mustedrek alâ’s-Sahîhayn, Dâru’l-Kitâbi'l-'Arabî, I-IV, Beyrut, ty.
8. İbnü'l-Cevzi, Ebû’l-Ferec Abdurrahman (ö. 597/1200) el-Mevdû’ât, thk., Abdurrahman Muhammed Osman, el-Mektebetü’s-Selefiyye Yay., Medine, 1968

9. İbn Hıbban, Muhammed b. Ahmed (ö. 354/965), el-İhsân fî Takrîbi Sahîhi İbn Hıbban, thk., Şuayb el-Arnaût, Müessesetü’r-Risâle Yay., I-XVIII, Beyrut, 1988
10. İbn Hıbban, Kitâbu'l-Mecrûhîn Mine’l-Muhaddisîn ve’d-Du’afâi ve’l-Metrûkîn, thk., Mahmud İbrahim Zâyed, Dâru’l-Vâ’i Yay., 1. Baskı, Haleb, 1396
11. İbn Haldun, Abdurrahman (ö. 808/1405), el-MukaddimeDâru’l-Fikr Yay., Tahkik, Halil Şahhade, Beyrut, 1988
12. Ibn Hazm, Ebu Muhammed Ali b. Ahmed (ö. 456/1064), el-İhkâm fî Usûli’l-Ahkâm, el-Mektebetü’l-İslamî, Tahkik, Abdurrezzak el-Afîfî, I-IV, Beyrut, ty.
13. İbn Mâce, Ebû Abdillah Muhammed b. Yezid el-Kazvînî (ö. 273/886), Sünen, thk., Muhammed Fuad Abdulbâki, Dâru İhyâi Kütübi’l-'arabiyyi, I-II, yy., ty.
14. İbn Kayyim el-Cevziyye, Şemsuddin Ebû Abdillah Muhammed b. Ebi Bekr b. Eyyub ez-Zura’ied-Dımeşkî (ö. 751/1350), Muhtasar es-Savâ'iku’l-Mursele ‘ale’l-Cehmiyyeve’l-Mu'attıla, thk., Seyyid İmran, Daru’l-Hadîs Yay., Kahire, 2004
15. İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdü'l-Me’âd fi Hedyi Hayri’l-‘İbâd, thk., Abdu’l- Kadir İrfanu’l-‘işa, Daru’l-fikr Yay., I-V, Beyrut, 2003.
16. İbn Kayyim el-Cevziyye, Tarîku’l-Hicreteyn ve Bâbu's-Sa'âdeteyn, thk. Muhammed b. Muhammed Tâmir-Abdul Aziz Mustafa, Dâru't-Takva, 1. Baskı., 2000
17. İbn Kayyim el-Cevziyye, et-Tıbbu’n-Nebevî, thk., eş-Şeyh Salah Muhammed, Dâru İbn Heysem Yay., Kahire, ty.
18. İbn Teymiyye, Ahmed b. Abdulhalim b. Abdusselam (ö. 728/ 1327), el-Fetâve’l-Kübra, Dâru’l-Kütübi’l-’ilmiyy, I-VI, 1987
19. Karacabey, Salih, ”Hadis Vahiy Münasebeti ve Tıpla İlgili Hadisler Hakkında Hattabi’nin Görüşleri”, U. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 4/4, Bursa, 1992.
20. Koçkuzu, Ali Osman, Hadiste Nasih Mensuh, MÜİFV. Yayınları, İstanbul, 1985
21. Müslim, Ebû’l-Huseyn Muslim b. Haccac el-Kuşeyri (ö. 261/874), Sahihu Müslim, thk., Muhammed Fuad Abdulbâki, Dâru İhyâi’t-Turasi’l-Arabî Yay., I-V, Beyrut, ty.
22. Nesâî, Ebû Abdirrahman Ahmed b. Şuayb (ö. 303/915), es-Sünenü’l-Kübra, Thk., Abdu’l-Fettah Ebû Gudde, Mektebetü’l-Matbû’ati’l-İslâmiyye Yay., I-VIII, Haleb, 1986
23. Nevevi, Ebu Zekeriyya Yahya b. Şeref (ö. 676/1277), el-Minhacu Şerhu Sahihi Müslim b. el-Haccac, Dâru İhyâi’t-Turasi’l-Arabî Yay., I-XVIII, Beyrut, 1392
24. Tirmizî, Ebû İsa Muhammed b. İsa (ö. 279/892), Sünen, thk., Ahmed Muhammed Şakir, I-V, Mısır, 1975