Sürdürülebilir Mavi Ekonomi Bağlamında Türkiye'de Gemi İnşa Yaklaşımları

Öz

Mavi ekonomi yaklaşımı; gelecek nesillerin kaynaklarını korurken bugünün ihtiyaçlarını karşılamaya dayalı sürdürülebilir kalkınma anlayışının bir yansıması olarak, denizler ve okyanus kaynaklarının ekonomik gelişim ve iş sahası yaratılması amacıyla sürdürülebilir kullanımı şeklinde tanımlanmaktadır. Bu çalışmada, literatür taraması yöntemi ile mavi ekonomi bünyesindeki deniz taşımacılığı ve gemi inşa sektörlerinde ortaya çıkan yeşil dönüşüm ele alınmıştır. Çalışmada, ikincil kaynaklardan elde edilen bulgular çerçevesinde yapılan yorumlamada, Türkiye’de inşa edilen gemilerin yaklaşık %60’ının yeşil statüde olduğu, yeşil limanların sayısının arttığı, yasal düzenlemeler ile sektörün desteklendiği ve Türkiye’nin gemi inşa sektöründe sürdürülebilir politikaları benimsediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırmanın, Türkiye’nin yeşil dönüşüm uygulamaları çerçevesinde gemi inşa sektörünün hangi aşamada olduğuna odaklanan sınırlı araştırmalardan biri olarak literatüre katkı sağladığı değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mavi Ekonomi
• Sürdürülebilirlik
• Deniz Taşımacılığı
• Yeşil Gemi
• Gemi İnşa

Shipbuilding Approaches in Türkiye in The Context of Sustainable Blue Economy

Öz

The blue economy approach is defined as the sustainable use of marine and ocean resources for economic development and job creation as a reflection of the sustainable development approach based on meeting today's needs while protecting the resources of future generations. In this study, the green transformation emerging in the maritime transportation and shipbuilding sectors within the blue economy is discussed through a literature review. In the interpretation made within the framework of the findings obtained from secondary sources, it was concluded that approximately 60% of the ships built in Turkey have green status, the number of green ports is increasing, the sector is supported by legal regulations and Turkey has adopted sustainable policies in the shipbuilding sector. This research is considered to contribute to the literature as one of the limited studies focusing on the stage of Turkey's shipbuilding sector within the framework of green transformation practices.

Anahtar Kelimeler

• Blue Economy
• Sustainability
• Sea Transportation
• Green Ship
• Shipbuilding

Kaynakça

1. Akandere, G. (2021). Yeşil Sertifikalı Limanların Performansının Entegre Entropi-Topsis Yöntemleri ile Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 39(4), 515-535.
2. Anadolu Ajansı (2024) Yenilenebilir. Erişim Adresi: aa.com.tr/tr/enerjiterminali/yenilenebilir/turk-tersanelerinin-2023te-urettigi-deniz-araclarinin-yarisindan-fazlasini-yesil-gemilerolusturdu/43%20%20058. (22.10.2025).
3. Bax, N., Novalio,C., Maxwell, K.H., Meyers, K., McCan, J., Jennings, S., Frusher, S., Fulton, E.A., Nursey-Bray, M., Fischer, M, Anderson, K., Layton, C., Emad, G.R., Alexander, K.A., Rousseau, Y., Lunn, Z. Ve Carter, C.G. (2022). Ocean Resource Use: Building The Coastal Blue Economy. Rev Fish Biol Fisheries, 189-207.
4. Brears, R.C. (2021). Developing the Blue Economy,. Switzerland: Palgrave Macmillan.
5. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), (2024). Rewiev of Maritime Transport. Erişim Adresi: https://unctad.org/system/files/official-document/rmt2024_en.pdf. (28.10.2025).
6. Cemre Shipyard (2025). Projeler. Erişim Adresi: https://www.cemreshipyard.com/tr/references/nb0057-wind-of-change. (24.10.2025).
7. Denizcilik Dergisi (2021). Gündem. Erişim Adresi: https://www.denizcilikdergisi.com/denizcilik-gundem-haberleri/basto-electric-norvecde-hizmet-vermeye-basladi/. (24.10.2025).
8. Deniz Haber Ajansı (2024). “Gemi İnşa Sanayi”, Erişim Adresi: https://www.denizhaber.net/sanmarin-borgoyi-norvec-yoluna-cikti-haber-53390.htm. (24.10.2025).

9. Deniz Ticaret Odası (2024). “Denizcilik Sektör Raporu”, Erişim Adresi: https://www.denizticaretodasi.org.tr/media/SharedDocuments/sektorraporu/2024/Denizcilik%20Sekt%C3%B6r%20Raporu_web.pdf. (24.20.2025)
10. Ebarvia, M.C. M. (2016). Economic Assessment of Oceans For Sustainable Blue Economy Development. Journal of Ocean and Coastal Economics, 2(7), 1-29.
11. Efecan, V. ve Gürgen, E. (2019). Gemilerin Sevk/Tahrik Sistemlerinde Kullanılabilecek Alternatif Enerji Kaynakları ve Güncel Yaklaşımlar. Bülbül Hasan vd., (ed.), 8.Ulusal Lojistik ve Tedarik Zinciri Kongresi Bildiriler Kitabı, 25-35, Niğde.
12. European Comission (2024). The European Union Blue Economy Report 2024. Publications Office of The European Union, Luxembourg, 1-48, Erişim Adresi: https://medblueconomyplatform.org/wp-content/uploads/2024/05/the-eu-blue-economy-report-2024.pdf. (12.11.2025).
13. Ezgi, C. (2009). Su Üstü Savaş Gemisinde NATO F-76 Dizel Yakıtlı Katı Oksitli Yakıt Pili Sistemi Tasarımı ve Analizi. (Doktora Tezi). Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
14. Gültekin, T. (2023). Yeşil Tersane Konsepti ve Sürdürülebilirliği. (Doktora Tezi). İskenderun Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İskenderun.
15. International Marıtıme Organization (IMO), (2023). Alternative Fuel Use Regulatory Status Mapped. Erişim Adresi: https://www.imo.org/en/MediaCentre/Pages/WhatsNew-1841.aspx. (04.09.2025)
16. International Maritime Organization (IMO), (2023). IMO’s Work to Cut GHG Emissions From Ships. Erişim Adresi: https://www.imo.org/en/mediacentre/hottopics/pages/cutting-ghg-emissions.aspx. (04.09.2025).
17. Li, J., Yi,H. ve Zhang, Y.F. (2011). Research on Green Shipbuilding and Concurrent Green Ship Design. Applied Mechanics and Materials, 44(47), 614-618.
18. L’loyds Register, (2025). New Emissions Control Areas for Mediterrenean Sea, Canadian Arctic and Norwegian Sea. Erişim Adresi: https://maritime.lr.org/l/941163/2025-02-11/c6nh4/941163/1739450850UFwDoFe7/05_25. (22.10.2025).
19. L’loyds Register, (2025). New Emissions Control Areas for Mediterrenean Sea, Canadian Arctic and Norwegian Sea. Erişim Adresi: https://www.lr.org/en/knowledge/class-news/05-25/. (22.10.2025).
20. Menteş, A. ve Akyıldız, H. (2019). Hibrit Tahrik Sistemli Gemilerde Risk Değerlendirmesi. İTÜ GİDB Gergisi, 17, 33-44.
21. Narwal, S., Kaur, M., Yadav, D.S. ve Bast, F. (2024). Sustainable Blue Economy: Opportunities and Challenges. Indian Academy of Sciences, 49(18), 1-16.
22. Nomak, H.S. ve Çiçek, İ. (2022). Yenilenebilir Enerji Kaynakları ile Sıfır Emisyonlu Bir Yelkenli Tekne Tasarımı ve Seyir Simülasyonları. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 23(1), 41-54.
23. Olalekon Elegbede, I., Akintola, S.L., Abdul-Azeez Jimoh, A., Jolaosho, T.L., Smith-Godfrey, S., Oliveira, A., Oladosu, A.O., Ramalho, D.C., Moruf, R.O., Afolabi, S. Ve Oloko, A. (2023). Blue Economy (Sustainability). Encyclopedia of Sustainable Management, 1-9.
24. Organisation For Economic Co-Operation And Development (OECD), (2025). International Transport Forum. Erişim Adresi: https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/docs/maritime-subsidies-value-for-money.pdf. (02.09.2025).
25. Özcan, A. ve Baştuğ, S. (2020). Deniz Taşımacılığı Kaynaklı Hava Kirliliği ve İnsan Sağlığına Etkisi. Journal of Maritime Transport and Logistics, 1(1), 26-40.
26. Pauli, G. (2010). “The Blue Economy:10 Years,100 İnnovations,100 Million Jobs”. New Mexico: Paradigm Publications.
27. Resmi Gazete, (2023). Kıyı Tesislerine Yeşil Liman Sertifikası Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231118-25.htm. (01.11.2025).
28. Sanmar Shipyards (2025). Products. Erişim Adresi: https://www.sanmar.com.tr/en/products/asd-tugboats/bogacay. (04.10.2025).
29. Sanmar Shipyards (2023). News. Erişim Adresi: https://www.sanmar.com.tr/en/news-media-dl/news/sanmar-shipyards-to-build-another-eco-friendly-tug-for-environmentally-aware-operator. (04.10.2025).
30. Sefine Tersanesi (2025). Projects. Erişim Adresi: https://sefine.com.tr/projects/project_detail/20. (04.10.2025). Spalding, M. J. (2016). The New Blue Economy:The Future of Sustainability. Journal of Ocean and Coastal Economics, 2(8), 1-21.
31. Suluk, S. (2022). Ekonominin Renkleri: Sürdürülebilir Ekonomi Bağlamında Türkiye’nin Değerlendirilmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 74, 132-150.
32. Sun, Y., Yan, X., Yuan, C. ve Bai, X. (2018). Insıght Into Tribological Problems of Green Ship and Corresponding Research Progress. Tsinghua University Press, 6(4), 472-483.
33. Sustainable Ships, (2025). Emission Control Area (ECA). Erişim Adresi: https://www.sustainable-ships.org/rules-regulations/eca. (28.10.2025).
34. Tantan, M. ve Camgöz Akdağ, H. (2020). Sustainability Concept in Turkish Shipyards. WIT Transactions on Ecology and the Environment, 241, 269-281.
35. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (2020). Basın Odası. Erişim Adresi: https://www.uab.gov.tr/haberler/bogacay-38-romorkoru-dunyanin-ilk-ileri-seviye-degisken-sevk-sistemine-sahip. (04.10.2025).
36. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (2023). Gemi Sanayi ve Kıyı Yapıları Bülteni-6. Erişim Adresi: https://tkygm.uab.gov.tr/uploads/pages/sektorel-raporlar/gemi-sanayi-ve-kiyi-yapilari-bulteni-6.pdf. (12.09.2025).
37. Tersan Shipyard (2021). Haberler. Erişim Adresi: https://tersanshipyard.com/tr/haberler/nb1098-osterfjord-teslim-edildi. (04.10.2025).
38. Tersan Shipyard (2025). Projeler. Erişim Adresi: https://tersanshipyard.com/tr/projeler/samlafjord. (04.10.2025).
39. Türkiye İhracatçılar Meclisi, (2024). İhracat Raporu 2024. Erişim Adresi: https://tim.org.tr/files/downloads/Strateji_Raporlari/ihracat_2024_raporu-2.pdf. (25.10.2025).
40. Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM), (2024). Türkiye Limancılık Sektörü 2024 Raporu. Erişim Adresi: https://www.turklim.org/turklim-sektor-raporu-2024/. (24.10.2025).
41. Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM), (2024). Diğer Haberler. Erişim Adresi: https://www.turklim.org/turklim-uyesi-20-liman-yesil-liman-sertifikasinin-sahibioldu/. (24.10.2025).
42. Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), (2023). Arctic Report Card 2022. Erişim Adresi: https://arctic.noaa.gov/wp-content/uploads/2023/04/ArcticReportCard_full_report2022.pdf. (01.11.2025).
43. United Nations (UN), (1987). Report of the World Commission on Environment and Development. Erişim Adresi: https://digitallibrary.un.org/record/139811?v=pdf. (16.09.2025).
44. Unıted Nations (UN), (2025). Department of Economic and Social Affairs. Erişim Adresi: https://www.un.org/en/desa/diving-blue-economy. (16.09.2025).
45. United Nations Development Programme (UNDP), (2015). Sustainable Development Goals. Erişim Adresi: https://www.undp.org/sustainable-development-goals. (16.09.2025).
46. Wenhai, L. vd. (2019). Succesful Blue Economy Examples With an Emphasis on International Perspectives. Frontiers In Marine Science, 6(261), 1-14.
47. World Bank Group ve UN, (2017). The Potencial of the Blue Economy. Erişim Adresi: https://sdgs.un.org/sites/default/files/publications/2446blueeconomy.pdf. (20.09.2025).
48. Worldbank (2025). Healty Ocean, Healthy Economies, Healthy Communities. Erişim Adresi: https://www.worldbank.org/en/programs/problue. (20.09.2025).
49. World Trade Organization (WTO,2025). Maritime Transport. Erişim Adresi: https://www.wto.org/english/tratop_e/serv_e/transport_e/transport_maritime_e.htm. (21.09.2025).
50. Yalman, S.C., Tıkız, İ. ve Bamyacı, M. (2023). Deniz Taşımacılığında Dönüm Noktası: Otonom Gemilerin Geleceği. Kocaeli Üniversitesi Denizcilik Araştırmaları Dergisi-Amfora, 2(3), 32-39.
51. Yıldırım, G. (2022). Mavi Ekonomi: Türkiye’nin ABD, Çin, Yunanistan ve Bangladeş ile Mukayeseli Analizi. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2, 427-451.
52. Yıldırım Pekşen, D. (2015). Alternatif Gemi Yakıtı LNG; Net Bugünkü Değer Yöntemiyle Değerlendirilmesi. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
53. Yorulmaz, M. ve Baykan, Y. (2024). Liman İşletmelerinin Dijitalleşme Düzeylerinin Bütünleşik Bir Modelle Değerlendirilmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 42, 19-36.