Araştırma Makalesi

TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi

Cilt: 9 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi

Öz

Amaç: Bu araştırmada TRT Çocuk Kanalında yayınlanan yerli- yabancı yapım çizgi filmlerdeki karakterlerin akran zorbalığı davranışlarının tespit edilmesi ve bu davranışların oranlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu kapsamda, çocukların en çok televizyon izlediği zaman aralığı olan 07.00- 20.00 saatleri arasında yayınlanan çizgi filmler (Ege ile Gaga, Kare, Elif ve Arkadaşları, Momo Akıllı Tavşan, El Feneri, Yade Yade, Eymen ile Çimen, Katuri, Niloya, Rafadan Tayfa, Dedektif Reptır, Sagun, Maysa ve Bulut, Heidi, İbi, Nils ve Uçan Kaz, Aslan, Kehribar ile Boncuk, Ser-a, Kaptan Pengu ve Arkadaşları, Doru, Pırıl, Z Takımı, Nasreddin Hoca Zaman Yolcusu, Dennis- Gnasher, Hazine Takipçileri) seçilmiştir. Toplam 26 adet çizgi filmin 2’şer bölümü incelenmiştir. Bu çizgi filmler nitel araştırma tekniklerinden içerik analizi tekniğiyle değerlendirilmiştir. Çizgi filmler araştırmacılar tarafından hazırlanan ‘Akran Zorbalığı Tespit Formu’ ve süreölçer kullanılarak izlenmiştir. Veri formunda akran zorbalığı davranışları; fiziksel zorbalık, sözel zorbalık, ilişkisel- sosyal- psikolojik zorbalık ve siber- sanal zorbalık olarak 4 kategoriye ayrılarak analiz edilmiştir. Bulgular: İncelenen çizgi filmlerin toplam izlenme süresi 37.441 saniyedir. Bu sürenin 644 saniyesinde fiziksel ve sözel akran zorbalığı davranışları gözlemlenmiştir. Akran zorbalığı davranışlarına, 9 farklı çizgi filmde rastlanmıştır (Sagun, Heidi, Nils ve Uçan Kaz, Kehribar ile Boncuk, Ser-a, Doru, Z Takımı, Dennis-Gnasher, Hazine Takipçileri). Diğer çizgi filmlerde bu tür davranışlara rastlanmamıştır. Sonuç: Araştırma, bazı çocuk çizgi filmlerinde akran zorbalığına yer verildiğini ortaya koymuştur. Bu durum, özellikle gelişim çağındaki çocuk izleyiciler için risk oluşturabilir. Elde edilen bulgular, çizgi film içeriklerinin çocukların davranışları üzerindeki etkisi açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Zych, I., Ortega-Ruiz, R., & Del Rey, R. (2015). Scientific research on bullying and cyberbullying: Where have we been and where are we going. Aggression and Violent Behavior, 24, 188.
  2. 2. Klomek, A.B., Sourander, A., & Elonheimo, H. (2015). Bullying by peers in childhood and effects on psychopathology, suicidality, and criminality in adulthood. The Lancet Psychiatry, 2(10), 930-941.
  3. 3. Olweus, D. (1999). Sweden. Smith PK., Morita Y., Junger J., Olweus D., Catalano R., & Slee P. (Ed.). The nature of school bullying: A cross-national perspective (s. 7-27). New York: Routledge.
  4. 4. Morita, Y. (1985). Ijime shuudan no kouzo ni kansuru shakaigakuteki kenkyu (sociological study on the structure of bullying group). Osaka: Department of Sociology Osaka City University.
  5. 5. Koo, H. (2007). A time line of the evolution of school bullying in differing social contexts. Asia Pacific Education Review, 8, 107–116.
  6. 6. Alikaşifoğlu, M., Erginöz, E., Ercan, O., Uysal, Ö., & Albayrak-Kaymak, D. (2007). Bullying behaviors and psychosocial health: Results from a cross- sectional survey among high school students in Istanbul, Turkey. European Journal of Pediatrics, 166(12), 1253-1260.
  7. 7. Olweus, D. (1997). Bully/victim problems at school: Knowledge base and an effective intervention program. The Irish Journal of Psychology, 18(2), 170-190.
  8. 8. Crick, N.R., & Grotpeter, J.K. (1995). Relational aggression, gender, and social psychological adjustment. Child Development, 66, 710–722.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Toplum Çocuk Sağlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

9 Nisan 2024

Kabul Tarihi

29 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Şengün Afşin, R., Doğan, Ö., & Koçyiğit Özlü, A. (2025). TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 9(3), 434-450. https://doi.org/10.46237/amusbfd.1467252
AMA
1.Şengün Afşin R, Doğan Ö, Koçyiğit Özlü A. TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2025;9(3):434-450. doi:10.46237/amusbfd.1467252
Chicago
Şengün Afşin, Rabia, Özcan Doğan, ve Ayşe Koçyiğit Özlü. 2025. “TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi”. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 9 (3): 434-50. https://doi.org/10.46237/amusbfd.1467252.
EndNote
Şengün Afşin R, Doğan Ö, Koçyiğit Özlü A (01 Eylül 2025) TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 9 3 434–450.
IEEE
[1]R. Şengün Afşin, Ö. Doğan, ve A. Koçyiğit Özlü, “TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi”, Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 9, sy 3, ss. 434–450, Eyl. 2025, doi: 10.46237/amusbfd.1467252.
ISNAD
Şengün Afşin, Rabia - Doğan, Özcan - Koçyiğit Özlü, Ayşe. “TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi”. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 9/3 (01 Eylül 2025): 434-450. https://doi.org/10.46237/amusbfd.1467252.
JAMA
1.Şengün Afşin R, Doğan Ö, Koçyiğit Özlü A. TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2025;9:434–450.
MLA
Şengün Afşin, Rabia, vd. “TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi”. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 9, sy 3, Eylül 2025, ss. 434-50, doi:10.46237/amusbfd.1467252.
Vancouver
1.Rabia Şengün Afşin, Özcan Doğan, Ayşe Koçyiğit Özlü. TRT Çocuk Kanalındaki Çizgi Filmlerde Karakterlerin Akran Zorbalığı Davranışlarının İncelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 01 Eylül 2025;9(3):434-50. doi:10.46237/amusbfd.1467252