Türkiye'de Onkoloji Hastalarının Sağlık Profesyonelleriyle İletişimine İlişkin Duygu ve Düşünceleri: Nitel Bir Çalışma

Öz

Amaç: Bu araştırma, onkoloji hastalarının sağlık profesyonellerinin iletişimine ilişkin duygu, düşünce, deneyim ve beklentilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Bu tanımlayıcı nitel araştırma, Türkiye'de bir onkoloji hastanesinin polikliniğine takip için başvuran kanser tanısı almış 35 hasta ile yürütülmüştür. Veriler, her hasta ile derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Veriler, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan onkoloji hastalarının yaş ortalaması 48,11 ± 8,006’dir. Onkoloji hastalarının %45,7'sinin ilkokul mezunu, %80'inin kadın, %48,6'sının meme CA, %28,6'sının hastalığın II. ve IV. evresinde olduğu ve %68,6'sında hastalık tanısının üzerinden bir yıl veya daha az süre geçtiği saptanmıştır. Araştırmada iki ana tema belirlenmiştir: (1) onkoloji hastaları ile sağlık profesyonelleri arasındaki iletişim kalıpları ve (2) onkoloji hastalarının sağlık profesyonellerinden beklentileri. Bu ana temalara ilişkin altı alt tema ortaya çıkmıştır. Sonuç: Bu araştırmanın bulguları, sağlık çalışanları ile kanser hastaları arasındaki olumlu iletişimin, olumlu sağlık sonuçlarının elde edilmesinde önemli bir faktör olduğunu göstermektedir. Bulgular, sağlık çalışanlarının hastalarla daha iyi iletişim kurabilmeleri için iletişim becerilerini geliştirmelerinin önemini vurgulamaktadır. Bu araştırma, sağlık profesyonellerine onkoloji hastalarıyla iletişimlerinde nelere dikkat etmeleri gerektiği konusunda destek ve rehberlik sağlayabilir. Sağlık profesyonellerine, iletişim becerilerini ve özellikle de kanser teşhisini açıklama becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmak için uygulamalı sözlü/sözsüz iletişim eğitimi verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Onkoloji hastaları
• Sağlık profesyonelleri
• İletişim

Feelings and Thoughts of Oncology Patients Regarding Communication of Healthcare Professionals in Turkey: A Qualitative Study

Öz

Objective: This research was conducted to determine the feelings, thoughts, experiences, and expectations of oncology patients regarding communication with healthcare professionals. Method: This descriptive qualitative research was conducted with 35 patients diagnosed with cancer and applied to the outpatient clinic of an oncology hospital in Turkey for follow-up. Data were collected using an in-depth interview technique with each patient. The data were analysed using content analysis. Results: The average age of the oncology patients participating in the study was 48.11 ± 8.006 years. It was found that 45.7% of the oncology patients were primary school graduates, 80% were female, 48.6% had breast CA, 28.6% were in stage II and IV of the disease, and 68.6% one year or less had passed since the diagnosis of their disease. The research identified two main themes: (1) patterns of communication between oncology patients and healthcare professionals and (2) expectations of oncology patients from healthcare professionals. Six subthemes emerged regarding these main themes. Conclusion: The findings of this research show that positive communication between healthcare professionals and cancer patients is an important factor in achieving positive health outcomes. The findings emphasise the importance of improving healthcare professionals' communication skills to better engage with patients. This research can provide support and guidance to health professionals about what they should pay attention to in their communication with oncology patients. It is recommended that healthcare professionals should be provided with practical verbal/nonverbal communication training to help them improve their communication skills and more specifically their ability to explain a cancer diagnosis.

Anahtar Kelimeler

• Oncology patients
• Healthcare professionals
• Communication

Kaynakça

1. 1. Şentürk, S., Bıçak, D., & Akça, D. (2018). Kanserli hasta yakınlarının yaşadıkları sorunlar ve hemşirelik yaklaşımı. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 5(1), 35-39.
2. 2. Ülger, E., Alacacıoğlu, A., Gülseren, A.S., Zencir, G., Demir, L., & Tarhan, M.O. (2014). Kanserde psikososyal sorunlar ve psikososyal onkolojinin önemi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 28(2), 85-92.
3. 3. Grassi, L., & Travado, L. (2008). The role of psychosocial oncology in cancer care. Coleman MP, Alexe DM, Albreht T, McKee M. Responding to the challenge of cancer in Europe (ss. 209-229). Slovenia: Institute of Public Health of the Republic of Slovenia.
4. 4. Kavradım, S.T., & Özer, Z.C. (2014). Kanser tanısı alan hastalarda umut. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar/Current Approaches in Psychiatry, 6(2), 154-164.
5. 5. Anderson, J. N., Graff, J. C., Krukowski, R. A., Schwartzberg, L., Vidal, G. A., Waters, T. M., et al. (2021). “Nobody will tell you. You’ve got to ask!”: an examination of patient-provider communication needs and preferences among black and white women with early-stage breast cancer. Health Communication, 36(11), 1331-1342.
6. 6. Prip, A., Møller, K. A., Nielsen, D. L., Jarden, M., Olsen, M. H., & Danielsen, A. K. (2018). The patient–healthcare professional relationship and communication in the oncology outpatient setting: a systematic review. Cancer Nursing, 41(5), 11-22.
7. 7. Khoshnazar, T. A. K., Rassouli, M., Akbari, M. E., Lotfi-Kashani, F., Momenzadeh, S., Rejeh, N., et al. (2016). Communication needs of patients with breast cancer: a qualitative study. Indian Journal of Palliative Care, 22(4), 402-409.
8. 8. Prip, A., Pii, K. H., Nielsen, D. L., & Jarden, M. (2022). Patients' experience of communication during their course of treatment in an oncology outpatient clinic: qualitative study. Cancer Nurs, 45(1), 187-196.

9. 9. Hack, T. (2005). Psycho-oncology special issue on communication. Psycho-Oncol, 14(10), 797–798.
10. 10. Wang, T., Molassiotis, A., Chung, B. P. M., & Tan, J. Y. (2018). Unmet care needs of advanced cancer patients and their informal caregivers: A systematic review. BMC Palliative Care, 17(1), 1-29.
11. 11. Noordman, J., Driesenaar, J. A., Henselmans, I., Verboom, J., Heijmans, M., & Dulmen, S.V. (2017). Patient participation during oncological encounters: barriers and need for supportive interventions experienced by elderly cancer patients. Patient Educ Couns, 100(12), 2262-2268.
12. 12. Psikoonkoloji Derneği. Kanser psikososyal yönetiminde sağlık çalışanının gücü. https://www.ipos- society.org/resources/Documents/Kanser%20psikososyal%20yo%CC%88netiminde%20sag%CC%86l%C4%B1k%20c %CC%A7al%C4%B1s%CC%A7an%C4%B1n%C4%B1n%20gu%CC%88cu%CC%88%20(1).pdf (Erişim Tarihi: 15 Nisan 2020)
13. 13. Dülgerler, Ş., & Çam, O. (2016). Kanser tanısı konan hastalarda tanıyı söyleme süreci ve hemşirelik yaklaşımları. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(1), 15-19.
14. 14. Fesci, H.B., & Ünal, S. (2011). Kanserli hastaların kötü haber almaya ilişkin görüşleri. TAF Preventive Medicine Bulletin, 10(3), 319-326.
15. 15. Figg, W. D., Smith, E. K., Price, D. K., English, B. C., Thurman, P. W., Steinberg, S. M., & et al. (2010). Disclosing a diagnosis of cancer: where and how does it occur? J Clin Oncol, 28(22), 3630.
16. 16. Rohde, G., Söderhamn, U., & Vistad, I. (2019). Reflections on communication of disease prognosis and life expectancy by patients with colorectal cancer undergoing palliative care: A qualitative study. BMJ Open, 9(3), 1-8.
17. 17. Gemalmaz, A., & Avşar, G. (2015). Kanser tanısı ve sonrası yaşananlar: kalitatif bir çalışma. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 12(2), 93-98.
18. 18. Güner, P. (2006). Kötü haber verme. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 3(2), 6-9.
19. 19. Tuominen, L., Leino-Kilpi, H., & Meretoja, R. (2020). Expectations of patients with colorectal cancer towards nursing care–a thematic analysis. Eur J Oncol Nurs, 44, 1-7.
20. 20. Yıldız, S. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme sorunu: nicel ve nitel paradigmalardan örnekleme kuramına bütüncül bir bakış. Kesit Akademi Dergisi, 3(11), 421-442.
21. 21. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274.
22. 22. Hjörleifsdóttir, E., Hallberg, I. R., Gunnarsdóttir, E. D., & Bolmsjö, I. Å. (2008). Living with cancer and perception of care: Icelandic oncology outpatients, a qualitative study. Supportive Care in Cancer, 16(5), 515-524.
23. 23. Collet, R., Major, M., van Egmond, M., van der Leeden, M., Maccow, R., Eskes, A., et al. (2022). Experiences of interaction between people with cancer and their healthcare professionals: a systematic review and meta- synthesis of qualitative studies. Eur J Oncol Nurs, 102198, 1-15.
24. 24. Kee, J. W., Khoo, H. S., Lim, I., & Koh, M. Y. (2018). Communication skills in patient-doctor interactions: learning from patient complaints. Health Professions Education, 4(2), 97-106.
25. 25. Chan, E. A., Wong, F., Cheung, M. Y., & Lam, W. (2018). Patients' perceptions of their experiences with nurse- patient communication in oncology settings: A focused ethnographic study. Plos One, 13(6), 1-17.
26. 26. Güner, P., Hiçdurmaz, D., Yıldırımm, N. K., & İnci, F. (2018). Psychosocial care from the perspective of nurses working in oncology: A qualitative study. Eur J Oncol Nurs, 34, 68-75.
27. 27. Alshammari, M., Duff, J., & Guilhermino, M. (2022). Adult patient communication experiences with nurses in cancer care settings: A qualitative study. BMC Nursing, 21(1), 201.
28. 28. Krieger, T., Salm, S., Dresen, A., & Cecon, N. (2023). Cancer patients’ experiences and preferences when receiving bad news: a qualitative study. J Cancer Res Clin Oncol, 149(7), 3859-70.
29. 29. Al-Johani, W. M., AlShamlan, N. A., AlGhamdi, M. F., AlAbdulkader, A. M., Aljohani, W. M., AlGhamdi, R. F., et al. (2022). Breaking bad news of a cancer diagnosis: a mixed-methods study of patients’ perspectives. Patient Prefer Adherenc, 16, 3357-3369.
30. 30. Aksan, A.T., & Gizir, C.A. (2017). Sağlık psikolojik danışmanlığı çerçevesinde meme kanserli kadınların yaşantıları ve psiko-sosyal gereksinimleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 977-999.