Üniversite Öğrencilerinde Sezgisel Yeme, Yeme Farkındalığı ve Öz-şefkat Durumunun Değerlendirilmesi: Kesitsel Bir Çalışma

Öz

Amaç: Bu çalışma, 18-35 yaş aralığındaki 300 üniversite öğrencisinde sezgisel yeme, yeme farkındalığı ve öz-şefkat düzeylerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Öğrencilerin demografik özelliklerinin, antropometrik ölçümlerinin, sezgisel yeme, yeme farkındalığı ve öz-şefkat düzeylerinin sorgulanması için anket formu uygulanmıştır. Öğrencilerin beden kütle indeksi (BKİ) değerleri, bel ve kalça ölçümleri, bel/kalça ve bel/boy oranları hesaplanmıştır. Bulgular: Öğrencilerin, sezgisel yeme ölçeği-2, yeme farkındalığı ölçeği ve öz-şefkat ölçeği puan ortalamaları sırasıyla 3.4 ± 0.6 puan, 3.4 ± 0.5 puan ve 2.9 ± 0.4 puandır. Erkek öğrencilerin sezgisel yeme ve öz-şefkatları kadınlara göre daha yüksektir (p<0.05). Sezgisel yeme ve yeme farkındalığı ölçekleri arasında pozitif; sezgisel yeme ölçeği ve BKİ arasında negatif bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0.05). Kadınlarda bel çevresi <88 olanların sezgisel yeme ve yeme farkındalığı puanları daha yüksekken ≥88 olanların öz şefkat puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kadınlarda bel /kalça oranı <0,85 olanların yeme farkındalığı puanları daha yüksek, bel/boy oranı <0,5 olanlarda sezgisel yeme puanları daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Bu çalışma sonuçlarına göre öğrencilerin yeme farkındalığı düzeylerinin; sezgisel yeme ve öz-şefkat düzeylerini etkilediği görülmektedir. Üniversite öğrencilerinde vücut ağırlığının korunmasında sezgisel yeme, yeme farkındalığı ve öz-şefkat yaklaşımları etkili olabilmektedir. Bu kapsamda üniversite öğrencilerinde sağlıklı beslenme konusunda farkındalığın arttırılması ve davranış değişikliği tedavisinin teşviki doğru beslenme davranışlarının geliştirilmesinde yararlı olabilir.

Anahtar Kelimeler

• Antropometrik Ölçümler
• Sezgisel Yeme
• Yeme Farkındalığı
• Öz Şefkat
• Üniversite öğrencileri

Evaluation of Intuitive Eating, Mindful Eating and Self-Compassion Status in University Students: A Cross-Sectional Study

Öz

Objective: This study aimed to evaluate intuitive eating, mindful eating, and self-compassion levels among 300 university students aged 18-35. Method: A questionnaire was used to assess students’ demographic characteristics, anthropometric measurements, and levels of intuitive eating, mindful eating, and self-compassion. Body mass index (BMI), waist and hip circumferences, and waist-to-hip and waist-to-height ratios were calculated. Results: The mean scores were 3.4 ± 0.6 for intuitive eating, 3.4 ± 0.5 for mindful eating, and 2.9 ± 0.4 for self-compassion. Male students had significantly higher scores for intuitive eating and self-compassion than female students (p<0.05). Intuitive eating was positively correlated with mindful eating and negatively correlated with BMI (p<0.05). Among females, those with a waist circumference <88 cm had higher intuitive eating and mindful eating scores, while those with ≥ 88 cm had higher self-compassion scores (p<0.05). Mindful eating was higher in women with a waist-to-hip ratio <0.85 and intuitive eating was higher in those with a waist-to-height ratio <0.5 (p<0.05). Conclusion: These findings suggest that levels of mindful eating influence both intuitive eating and self-compassion. Promoting awareness and behavioral change interventions may support the development of healthier eating behaviors in university students.

Anahtar Kelimeler

• Anthropometric measurements
• Intuitive Eating
• Mindful Eating
• Self-compassion
• University students

Kaynakça

1. 1. Mazzeo, F. (2016). Current concept of obesity. Sport Science, 9(2), 42-48.
2. 2. Schulze, M. B., Stefan N. (2024). Metabolically healthy obesity: from epidemiology and mechanisms to clinical implications. Nat Rev Endocrinol, 20(11), 1-14. https://doi.org/10.1038/s41574-024-01008-5
3. 3. Geda, N. R., Feng, C. X., Yu, Y. (2022). Examining the association between work stress, life stress and obesity among working adult population in Canada: findings from a nationally representative data. Archives of Public Health, 80(1), 97. https://doi.org/10.1186/s13690-022-00865-8.
4. 4. Winpenny, E. M., Smith, M., Penney, T., Foubister, C., Guagliano, J. M., Love, R., et al. (2020). Changes in physical activity, diet, and body weight across the education and employment transitions of early adulthood: A systematic review and meta‐analysis. Obes Rev, 21(4), e12962. https://doi.org/10.1111/obr.12962.
5. 5. Oftedal, S., Fenton, S., Hansen, V., Whatnall, M. C., Ashton, L. M., Haslam, R. L., et al. (2023). Changes in physical activity, diet, sleep, and mental well-being when starting university: a qualitative exploration of Australian student experiences. J Am Coll Health, 72(9), 3715-3724. https://doi.org/10.1080/07448481.2023.2194426.
6. 6. Thomas, A. M., Beaudry, K. M., Gammage, K. L., Klentrou, P., Josse, A. R. (2019). Physical activity, sport participation, and perceived barriers to engagement in first-year Canadian university students. J Phys Act Health, 16(6), 437-446. https://doi.org/10.1123/jpah.2018-0198.
7. 7. Parker, K., Cleland, V., Dollman, J., Gatta, J. D., Hatt, J., Timperio, A. (2022). A latent transition analysis of physical activity and screen-based sedentary behavior from adolescence to young adulthood. Int J Behav Nutr Phys Act, 19(1), 98. https://doi.org/10.1186/s12966-022-01339-4.
8. 8. Weatherson, K. A., Joopally, H., Wunderlich, K., Kwan, M. Y., Tomasone, J. R., Faulkner, G. (2021). Post-secondary students’ adherence to the Canadian 24-hour movement guidelines for adults: results from the first deployment of the Canadian campus wellbeing survey (CCWS). Health Promot Chronic Dis Prev Canada, 41(6), 173-181. https://doi.org/10.24095/hpcdp.41.6.01.

9. 9. Rezende, F., Oliveira, B. M., Poínhos, R. (2024). Assessment of intuitive eating and mindful eating among higher education students: a systematic review. Healthcare, 12(5), 572. https://doi.org/10.3390/healthcare12050572.
10. 10. Kabat-Zinn, J. (1982). An outpatient program in behavioral medicine for chronic pain patients based on the practice of mindfulness meditation: Theoretical considerations and preliminary results. Gen Hosp Psychiaty, 4(1), 33-47. https://doi.org/10.1016/0163-8343(82)90026-3.
11. 11. Monroe, J. T. (2015). Mindful eating: principles and practice. Am J Lifestyle Med, 9(3), 217-220. https://doi.org/10.1177/15598276155696.
12. 12. Serban, D. M., Ursoniu, S., Moleriu, R. D., Banu, A. M., Serban, C. L. (2024). Mindful eating, nutrition knowledge, and weight status among medical students: Implications for health and counseling practices. Nutrient, 16(12), 1894. https://doi.org/10.3390/nu16121894.
13. 13. Baker, M. T., Lu, P., Parrella, J. A., Leggette, H. R. (2022). Investigating the effect of consumers’ knowledge on their acceptance of functional foods: A systematic review and meta-analysis. Foods, 11(8), 1135. https://doi.org/10.3390/foods11081135.
14. 14. Hazzard, V. M., Telke, S. E., Simone, M., Anderson, L. M., Larson, N. I., Neumark-Sztainer, D. (2021). Intuitive eating longitudinally predicts better psychological health and lower use of disordered eating behaviors: findings from EAT 2010–2018. Eat Weight Disord, 26, 287-294. https://doi.org/10.1007/s40519-020-00852-4.
15. 15. Tylka, T. L., Kroon Van Diest, A. M. (2013). The Intuitive Eating Scale–2: Item refinement and psychometric evaluation with college women and men. J Couns Psychol, 60(1), 137. https://doi.org/10.1037/a0030893.
16. 16. Tribole, E., Resch, E, (2017). Intuitive eating: research update. SCAN’s Pulse, 36(3), 1-4.
17. 17. Tribole, E., Resch, E. (2020). Intuitive eating: a revolutionary anti-diet approach. New York: St. Martin's Essentials.
18. 18. Candia-Rivera, D., Engelen, T., Babo-Rebelo, M., Salamone, P. C. (2024). Interoception, network physiology and the emergence of bodily self-awareness. Neurosci Biobehav Rev, 105864. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2024.105864.
19. 19. Akın, Ü., Akın, A., Abacı, R. (2007). Öz-duyarlık Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 1-10.
20. 20. World Health Organization. A healthy lifestyle-WHO recommendations. Body mass index – BMI. https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/a-healthy-lifestyle---who-recommendations (Access Date: 16 June 2025).
21. 21. World Health Organization. Waist circumference and waist-hip ratio. Report of a WHO expert consultation Geneva, 8-11 December 2008. https://iris.who.int/handle/10665/44583 (Access Date: 16 June 2025).
22. 22. Ashwell, M. (2011). Charts based on body mass ındex and waist-to-height ratio to assess the health risks of obesity: A review. The Open Obesity Journal, 3(1), 78-84. https://doi.org/10.2174/1876823701103010078.
23. 23. Bas, M., Karaca, K. E., Saglam, D., Arıtıcı, G., Cengiz, E., Köksal, S. (2017). Turkish version of the intuitive eating Scale-2: Validity and reliability among university students. Appetite, 114, 391-397. https://doi.org/10.1016/j.appet.2017.04.017.
24. 24. Baer, R. A., Smith, G. T., Hopkins, J., Krietemeyer, J., Toney, L. (2006). Using self-report assessment methods to explore facets of mindfulness. Assessment, 13(1), 27-45. https://doi.org/10.1177/1073191105283504.
25. 25. Köse, G., Tayfur, M., Birincioğlu, İ., Dönmez, A. (2016). Adaptation study of the Mindful Eating Questionnaire (MEQ) into Turkish. Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research, 5(3), 125-134. https://doi.org/10.5455/JCBPR.250644.
26. 26. Neff, K. D. (2003). The development and validation of a scale to measure self-compassion. Self and Identity, 2(3), 223-250. https://doi.org/10.1080/15298860309027.
27. 27. Dombrowski, S. U., Knittle, K., Avenell, A., Araújo-Soares, V., Sniehotta, F. F. (2014). Long term maintenance of weight loss with non-surgical interventions in obese adults: systematic review and meta-analyses of randomised controlled trials. BMJ, 348, g2646. https://doi.org/10.1136/bmj.g2646.
28. 28. Hayashi, L. C., Benasi, G., St-Onge, M. P., Aggarwal, B. (2023). Intuitive and mindful eating to improve physiological health parameters: a short narrative review of intervention studies. J Complement Integr Med, 20(3), 537-547. https://doi.org/10.1515/jcim-2021-0294.
29. 29. Van Dyke, N., Drinkwater, E. J. (2014). Relationships between intuitive eating and health indicators: literature review. Public Health Nutr, 17(8), 1757-66. https://doi.org/10.1017/S1368980013002139.
30. 30. Giacone, L., Sob, C., Siegrist, M., Hartmann, C. (2024). Intuitive eating and its influence on self-reported weight and eating behaviors. Eat Behav, 52, 101844. https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2024.
31. 31. Denny, K. N., Loth, K., Eisenberg, M. E., Neumark-Sztainer, D. (2013). Intuitive eating in young adults. Who is doing it, and how is it related to disordered eating behaviors? Appetite, 60(1), 3-9. https://doi.org/10.1016/j.appet.2012.09.029.
32. 32. Karakaş, H. M. (2020). Obez olan ve olmayan yetişkin bireylerde sezgisel yeme davranışının hedonik açlık ve aşırı besin isteği ile ilişkisinin belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ANKARA.
33. 33. Ruzanska, U. A. (2017). Warschburger P. Psychometric evaluation of the German version of the Intuitive Eating Scale-2 in a community sample. Appetite, 117, 126-34. https://doi.org/10.1016/j.appet.2017.06.018.
34. 34. Saunders, J. F., Nichols-Lopez, K. A. F. L. (2018). Psychometric properties of the intuitive eating scale-2 (IES-2) in a culturally diverse hispanic american sample. Eat Behav, 28, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2017.11.003.
35. 35. Ateş, K. S. (2021). Sezgisel yeme ve hedonik açlık durumunun diyet kalitesi, mental sağlık ve uyku kalitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İSTANBUL.
36. 36. Kroon Van Diest, A. (2007). Gender differences in ıntuitive eating and factors that negatively ınfluence ıntuitive eating. (Doctoral dissertation). The Ohio State University, OHIO.
37. 37. Gözcü, M. (2024). Yetişkinlerde diyet kalitesi, sezgisel yeme ve yeme farkındalığı ilişkisinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, KONYA.
38. 38. Özkan, N. (2018). Yetişkin bireylerde sezgisel yeme ve yeme farkındalığının beslenme durumu ile ilişkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ANKARA.
39. 39. Köse, G. (2020). Çıplak E. Mindful eating questionnaired: eating control, emotional eating and conscious nutrition trio. Prog Nutr, 22(2), 555-61. https://doi.org/10.23751/pn.v22i2.9312.
40. 40. Kuseyri, G., Kızıltan G. (2019). Üniversite öğrencilerinde yeme farkındalığı ve sezgisel yeme davranışının beslenme durumu üzerine etkisi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(3), 202-219.
41. 41. Framson, C., Kristal, A. R., Schenk, J. M., Littman, A. J., Zeliadt, S., Benitez, D. (2009). Development and validation of the mindful eating questionnaire. J Am Diet Assoc, 109(8), 1439-44. https://doi.org/10.1016/j.jada.2009.05.006.
42. 42. Karaca, V., Rakıcıoğlu, N. (2024). Yetişkinlerde yeme farkındalığı ve besinlerin günlük tüketilen porsiyon miktarları arasındaki ilişki. Beslenme ve Diyet Dergisi, 52(2), 37-47. https://doi.org/10.33076/2024.BDD.1855.
43. 43. Çalışkan, B. B., Alagöz, E., Tonkuş, M. B. (2024). Sağlık Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören üniversite öğrencilerinin duygusal zekâ ve öz şefkat düzeylerinin incelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 14(1), 48-54. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1298285.
44. 44. Belon, K. E., Serier, K. N., VanderJagt, H., Smith, J. E. (2022). What is healthy eating? Exploring profiles of intuitive eating and nutritionally healthy eating in college women. Am J Health Promot, 36(5), 823-833. https://doi.org/10.1177/08901171211073870.
45. 45. Anderson, L. M., Reilly, E. E., Schaumberg, K., Dmochowski, S., Anderson, D. A. (2016). Contributions of mindful eating, intuitive eating, and restraint to BMI, disordered eating, and meal consumption in college students. Eat Weight Disord, 21, 83-90. https://doi.org/10.1007/s40519-015-0210-3.
46. 46. Gast, J., Campbell Nielson, A., Hunt, A., Leiker, J. L. (2015). Intuitive eating: associations with physical activity motivation and BMI. Am J Health Promot, 29(3), e91-99. https://doi.org/10.4278/ajhp.130305-QUAN-97.
47. 47. Taş, E., Kabaran, S. (2020). Sezgisel yeme, duygusal yeme ve depresyon: antropometrik ölçümler üzerinde etkileri var mı?. Sağlık ve Toplum, 30(3), 127-39.
48. 48. Barışkan, H., Karakoç Kumsar, A. (2020). Frequency of abdominal obesity and eating awareness levels in health science students. Journal of Education and Research in Nursing, 17(45), 162-69. https://doi.org/ https://doi.org/10.5222/HEAD.2020.44452.
49. 49. Özkan, N., Bilici, S. (2018). Yeme davranışında yeni yaklaşımlar: sezgisel yeme ve yeme farkındalığı. Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2), 16-24.
50. 50. Selen, H., Özkan, E. (2024). Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin psikometrik özellikleri ile yeme farkındalıklarının değerlendirilmesi: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi örneği. Nuh’un Gemisi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-13.
51. 51. Schnepper, R., Reichenberger, J., Blechert, J. (2020). Being my own companion ın times of social ısolation–a 14-day mobile self-compassion ıntervention ımproves stress levels and eating behavior. Front Psychol, 11, 2645. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.595806.
52. 52. Linardon, J., Susanto, L., Tepper, H., Fuller-Tyszkiewicz, M. (2020). Self-compassion as a moderator of the relationships between shape and weight overvaluation and eating disorder psychopathology, psychosocial impairment, and psychological distress. Body Image, 33, 183-189. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2020.03.001.
53. 53. Stutts, L. A., Blomquist, K. K. (2018). The moderating role of self-compassion on weight and shape concerns and eating pathology: A longitudinal study. Int J Eat Disord, 51(8), 879-889. https://doi.org/10.1002/eat.22880.
54. 54. Ayyıldız Atak, N. D. (2020). Akdeniz diyetine bağlılıkla yeme farkındalığı ve sezgisel yeme farkındalığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi). Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İSTANBUL.
55. 55. Bayram, H. M. (2024). The role of mindful eating, and intuitive eating on the relationship with orthorexia nervosa in university students: a cross-sectional study. Revista de Nutrição, 37, e230219. https://doi.org/10.1590/1678-9865202437e230219.
56. 56. Sairanen, E., Tolvanen, A., Karhunen, L., Kolehmainen, M., Järvelä, E., Rantala, S., et al. (2015). Psychological flexibility and mindfulness explain ıntuitive eating in overweight adults. Behav Modif, 39(4), 557-579. https://doi.org/10.1177/0145445515576402.
57. 57. Schoenefeld, S. J., Webb, J. B. (2013). Self-compassion and intuitive eating in college women: Examining the contributions of distress tolerance and body image acceptance and action. Eat Behav, 14(4), 493-496. https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2013.09.001.
58. 58. Mantzios, M., Egan, H., Hussain, M., Keyte, R., Bahia, H. (2018). Mindfulness, self-compassion, and mindful eating in relation to fat and sugar consumption: an exploratory investigation. Eat Weight Disord, 23(6), 833-40. https://doi.org/10.1007/s40519.