Women's Health-Seeking Behaviors and Breast Cancer Awareness: A City in Turkey

Öz

Early diagnosis of breast cancer is critical for disease management. Early diagnosis increases access to treatment, reduces mortality rates, and improves quality of life. Health-seeking behavior is defined as any activity undertaken by individuals who perceive/think they have a health problem or are ill to seek appropriate treatment. Increasing health-seeking behavior in breast cancer awareness will be effective in reducing the incidence of breast cancer. The aim of this study is to examine breast cancer awareness and health-seeking behavior among women living in Eskişehir, Turkey, to reveal the relationship between these two variables and sociodemographic characteristics, and to develop recommendations to increase early diagnosis behavior. Method: The research is a descriptive cross-sectional survey model, a quantitative research method. The study included (n) 425 women. A t-test was used for paired group comparisons, analysis of variance (ANOVA) for multiple group comparisons, and Pearson correlation analysis for correlation. Results: Women with higher education levels were found to have higher mean scores on the health-seeking behavior and its subscales, as well as breast cancer awareness scale. A 32% correlation was found between breast cancer awareness and health-seeking behavior, and a 37% correlation with online health-seeking behavior. Conclusion: It is recommended that policies and studies be developed and implemented to improve education and practices for women's breast cancer awareness regarding their health-related and individual health behaviors. Considering the relationship between education level and awareness and health-seeking behavior, it is recommended that health elective courses that raise awareness be included at all educational levels, starting from high school. Method: The research is a descriptive cross-sectional survey model, a quantitative research method. The study included (n) 425 women. A t-test was used for paired group comparisons, analysis of variance (ANOVA) for multiple group comparisons, and Pearson's squared analysis for correlation. Results: Women with higher education levels were found to have higher mean scores on the health-seeking behavior and its subscales, as well as breast cancer awareness scale. A 32% correlation was found between breast cancer awareness and health-seeking behavior, and a 37% correlation with online health-seeking behavior. Conclusion: It is recommended that policies and studies be developed and implemented to improve education and practices for women's breast cancer awareness regarding their health-related and individual health behaviors. Considering the relationship between education level and awareness and health-seeking behavior, it is recommended that health elective courses that raise awareness be included at all educational levels, starting from high school.

Anahtar Kelimeler

• Breast Cancer
• Health-Seeking Behavior
• Women
• Education Level

Kadınların Sağlık Arama Davranışları ile Meme Kanseri Farkındalıkları: Türkiye’de Bir Şehir

Öz

Amaç: Meme kanseri, nüfusun büyümesi ve yaşlanması nedeniyle artabilecek dünya çapında endişe verici bir yük oluşturmaktadır. Meme kanserinin erken evrede tanılanması, hastalığın yönetimi açısından kritik öneme sahiptir. Erken tanı, tedaviye erişimi artırmakta, mortalite oranlarını düşürmekte ve yaşam kalitesini iyileştirmektedir. Sağlık arama davranışı, kendisinde bir sağlık sorunu olduğunu veya hasta olduğunu algılayan/düşünen bireylerin uygun bir çare bulmak amacıyla üstlendikleri herhangi bir faaliyet olarak tanımlanmaktadır. Meme kanseri farkındalığının artması ve sağlık arama davranışının gelişmesi, meme kanseri insidansının azaltılmasında etkili olacaktır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin Eskişehir ilinde yaşayan kadınların meme kanseri farkındalıkları ve sağlık arama davranışlarını incelemek, bu iki değişkenin sosyo-demografik özelliklerle ilişkisini ortaya koymak ve erken tanı davranışlarını artırmaya yönelik öneriler geliştirmektir. Yöntem: Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tanımlayıcı kesitsel tarama modelidir. Çalışmaya (n) 425 kadın birey katılmıştır. İkili grup karşılaştırmalarında t-testi, çoklu grup karşılaştırmalarında varyans analizi (ANOVA), ilişki için pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Eğitim düzeyi yüksek olan kadınların sağlık arama davranışı ve alt boyutları ile meme kanseri farkındalığı ölçek puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur. Meme kanseri farkındalık düzeyi ile Sağlık Arama Davranışı arasında %32’lik, Online Sağlık Arama Davranışı arasında %37’lik bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Sağlıkları ile ilgili farkındalık ve bireysel sağlık davranışlarında, kadınların meme kanseri farkındalıklarına yönelik eğitim ve uygulamaların geliştirilmesi için politikaların ve çalışmaların belirlenmesi ve gerçekleştirilmesi, eğitim düzeyinin farkındalık ve sağlık arama davranışı ile ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda lise eğitiminden itibaren her eğitim düzeyinde farkındalık yaratacak sağlık seçmeli derslerinin yer alması önerilmektedir. Yöntem: Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tanımlayıcı kesitsel tarama modelidir. Çalışmaya (n) 425 kadın birey katılmıştır. İkili grup karşılaştırmalarında t-testi, çoklu grup karşılaştırmalarında varyans analizi (ANOVA), ilişki için pearson karelasyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Eğitim düzeyi yüksek olan kadınların sağlık arama davranışı ve alt boyutları ile meme kanseri farkındalığı ölçek puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur. Meme kanseri farkındalık düzeyi ile Sağlık Arama Davranışı arasında %32’lik, Online Sağlık Arama Davranışı arasında %37’lik bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Sağlıkları ile ilgili farkındalık ve bireysel sağlık davranışlarında, kadınların meme kanseri farkındalıklarına yönelik eğitim ve uygulamaların geliştirilmesi için politikaların ve çalışmaların belirlenmesi ve gerçekleştirilmesi, eğitim düzeyinin farkındalık ve sağlık arama davranışı ile ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda lise eğitiminden itibaren her eğitim düzeyinde farkındalık yaratacak sağlık seçmeli derslerinin yer alması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Meme Kanseri
• Sağlık Arama Davranışı
• Kadınlar
• Eğitim Düzeyi

Kaynakça

1. 1. Siegel, R. L., Miller, K. D., & Jemal, A. (2020). Cancer statistics, 2020. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 70(1), 7–30. https://doi.org/10.3322/caac.21590
2. 2. TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2024-54195 Erişim Tarihi:21.06.2025
3. 3. Francies, F. Z., Hull, R., Khanyile, R., & Dlamini, Z. (2020). Breast cancer in low-middle income countries: abnormality in splicing and lack of targeted treatment options. American Journal of Cancer Research, 10(5), 1568–1591.
4. 4. World Health Organization (WHO). Breast Cancer. https://www.iarc.who.int/featured-news/breast-cancer- awareness-month-2021/ Erişim Tarihi:21.06.2025
5. 5. Anderson, B. O., Ilbawi, A. M., & El Saghir, N. S. (2015). Breast cancer in low and middle income countries (LMICs): A shifting tide in global health. Breast Journal, 21(1), 111–118. https://doi.org/10.1111/tbj.12357
6. 6. Karimabadi, A., Pourahmadi, E., Imandoust, S. B., Nikoukar, A., & Aryafar, M. (2022). Knowledge, practice, preferences and willingness-to-pay for mammographic screening tests among ıranian women: a contingent valuation method. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention, 23(4), 1207–1213. https://doi.org/10.31557/APJCP.2022.23.4.1207
7. 7. Musinguzi, G., Anthierens, S., Nuwaha, F., Van Geertruyden, J.-P., Wanyenze, R. K., & Bastiaens, H. (2018). Factors ınfluencing compliance and health seeking behaviour for hypertension in Mukono and Buikwe in Uganda: a qualitative study. International Journal of Hypertension, 2018, 1–13. https://doi.org/10.1155/2018/8307591
8. 8. Kıraç, R., & Öztürk, Y. E. (2021). Health seeking behavior: scale development study. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 12(29), 224–234. https://doi.org/10.21076/vizyoner.754526

9. 9. Sun, X., Luo, S., Lou, L., Cheng, H., Ye, Z., Jia, J. et.al.(2021). Health seeking behavior and associated factors among individuals with cough in Yiwu, China: a population-based study. BMC Public Health, 21(1), 1157. https://doi.org/10.1186/s12889-021-11250-5
10. 10. Mathioudakis, A. G., Salakari, M., Pylkkanen, L., Saz-Parkinson, Z., Bramesfeld, A., Deandrea, S. et al. (2019). Systematic review on women’s values and preferences concerning breast cancer screening and diagnostic services. Psycho-Oncology, 28(5), 939–947. https://doi.org/10.1002/pon.5041
11. 11. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S.(2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay Yayıncılık, Ankara.
12. 12. Linsell L, Forbes LJL, Burgess C, Kapari M, Thurnham A, Ramirez AJ. (2010). Validation of a measurement tool to assess awareness of breast cancer. Eur J Cancer, 46(8):1374–81. http://dx.doi.org/10.1016/j.ejca.2010.02.034
13. 13. Baş, S., Erol Ursavaş F. (2023).Transcultural adaptation and validation of the Turkish Version of the breast cancer awareness measure questionnaire. J Basic Clin Heal Sci., 7(3):85–9.
14. 14. Aksoy, Y. E., Ceber Turfan, E., Sert, E., & Mermer, G. (2015). Barriers on breast cancer early detection methods. the journal of breast health, 11(1), 26–30. https://doi.org/10.5152/tjbh.2014.2296
15. 15. Babaoğlu, A., Büyüközmen, E., & Can, F. (2021). İzmir’de Toplumda kanser tarama testleri farkındalığı ve bireylerin kanser tarama testlerine katılımını etkileyen faktörler. Batı Karadeniz Tıp Dergisi, 5(2), 173–181. https://doi.org/10.29058/mjwbs.853692
16. 16. Koçak, H. S., Olçar Ece, Z., & Güngörmüş, Z. (2022). Birinci derece yakını meme kanserli kadınların korku düzeyinin erken tanı davranışlarına etkisi. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 5(1), 22–29. https://doi.org/10.54189/hbd.1049877
17. 17. Özçelik, E. K., & Seçginli, S. (2022). Ailesinde meme kanseri öyküsü olan kadınlarda meme kanseri tarama davranışları. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 31(3), 0–2. https://doi.org/10.17942/sted.897058
18. 18. Mulmi, R., Shrestha, G., Niraula, S. R., Yadav, D. K., & Pokharel, P. K. (2021). Screening practices among first degree relatives of breast cancer patients in Nepal: a cross-sectional study. Asian Pacific Journal of Cancer Care, 6(3), 297–303. https://doi.org/10.31557/APJCC.2021.6.3.297
19. 19. Mirzaei, A., Aslani, P., Luca, E. J., & Schneider, C. R. (2021). Predictors of health information-seeking behavior: Systematic literature review and network analysis. Journal of Medical Internet Research, 23(7), 1–14. https://doi.org/10.2196/21680
20. 20. Nacar, G. (2018). Kadınlarda meme kanseri̇ endi̇şe düzeyi̇ ı̇le erken tanı uygulama davranışları arasındaki ı̇li̇şki̇. Cilt, 6(2), 2147–7892.
21. 21. Talas, M. S., Kocaöz, S., & Kocaöz, S. (2015). Kanser erken teşhis, tarama ve eğitim merkezine başvuran kadınların meme kanseri tarama davranışlarıyla ilişkili sağlık inançları. Preventive Medicine Bulletin, 14(3), 265–271. https://doi.org/10.5455/pmb.1-1424338627
22. 22. Yaylacı, M., Cankul, İ. H., & Mete, M. (2024). Sağlık çalışanlarının sağlık arama davranışına yönelik tutumlarının incelenmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 11(3), 379–389. https://doi.org/10.52880/sagakaderg.1527964
23. 23. Özişli, Ö. (2023). Sağlık arama davranışı üzerine bir saha çalışması. Sosyal Bilimler Metinleri, 2023(1), 40–47. https://doi.org/10.56337/sbm.1244490
24. 24. April-Sanders, A., Oskar, S., Shelton, R. C., Schmitt, K. M., Desperito, E., Protacio, A., et al. (2017). Predictors of breast cancer worry in a hispanic and predominantly ımmigrant mammography screening population. Women’s Health Issues, 27(2), 237–244. https://doi.org/10.1016/j.whi.2016.10.003
25. 25. Kiyat, İ., & Akyüz, N. (2025). Kadınların sağlık okuryazarlık düzeyi ile meme kanseri farkındalığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 7(1), 31–37. https://doi.org/10.54061/jphn.1590730
26. 26. Sardu, C., Angius, F., Contu, P., Cosentino, S., Deiana, M., Fraschini, M., et al. (2025). Raising awareness of alcohol as a modifiable risk factor for breast cancer: A randomized controlled trial comparing the efficacy of accessing an interactive website with a non-interactive website. Breast, 79(January), 103888. https://doi.org/10.1016/j.breast.2024.103868
27. 27. Abdelaziz, A., Shawki, M., Shaaban, A., Albarouki, S., Rachid, A., Alsalhani, O., et.al. (2020). Breast cancer awareness among egyptian women and the ımpact of caring for patients with breast cancer on family caregivers’ knowledge and behaviour. Research in Oncology, 0(0), 1–8. https://doi.org/10.21608/resoncol.2020.42340.1114
28. 28. Güzel, N., & Bayraktar, N. (2019). Kadınların Meme Kanserinin Erken Tanısına Yönelik Farkındalıklarının ve Uygulamalarının Belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 6(2), 101–110.
29. 29. Çimen, M. (2010). Sağlık Yönetimi ve Sağlık Yönetim Eğitimi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3), 136–139.
30. 30. Khajeh, A., Vardanjani, H. M., Salehi, A., Rahmani, N., & Delavari, S. (2019). Healthcare seeking behavior and its relating factors in South of Iran. Journal of Education and Health Promotion, (8), 183. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp
31. 31. Şantaş, G., Şantaş, F., & Kaya, S. (2023). Sağlık okuryazarlık düzeyi̇ ı̇le sağlık arama davranışı arasındaki ı̇li̇şki̇: bi̇r alan araştırmasi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(3), 781–796.