İklim Değişikliğinin İzinde: Uzun Dönem Sıcaklık ve Yağış Verilerinin Analizi, Menemen Ovası Örneği

Yıl 2025, Cilt: 35 Sayı: 2, 156 - 171, 31.12.2025

İdris Uslu , Zerrin Çelik , Gözen Yüceerim , Ahmet Dirama , Asli Ozdarici Ok , Kadri Yürekli

https://doi.org/10.18615/anadolu.1766147

https://izlik.org/JA66HN87NC

Öz

İklim değişikliğinin anlaşılabilmesi, sıcaklık ve yağış gibi temel göstergelerdeki uzun vadeli eğilimlerin belirlenmesini gerektirir. Bu değişkenler, atmosferik ve hidrolojik döngülerdeki değişimleri yansıtarak gelecekteki iklimsel davranışların tahmin edilmesinde kritik rol oynamakta ve küresel ısınmanın yerel ve bölgesel etkilerinin değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada, iklim değişkenliğinin varlığını belirlemek amacıyla aylık minimum, ortalama ve maksimum sıcaklık değerleri ile yağış verilerinin davranışı incelenmiştir. Analizlerde, Menemen Meteoroloji İstasyonu’na ait Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden temin edilen 31 yıllık (1994–2024) veri seti kullanılmıştır. Trend analizi öncesinde verilerin normalliği ve homojenliği test edilmiştir. Ardından, iklim verilerinin analizinde yaygın olarak kullanılan Mann-Kendall trend testi ve Sen’in eğim katsayısı yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, homojenlik testlerinden Buishand, CUSUM ve Pettitt testlerinde herhangi bir yapısal değişkenlik belirlenmemiştir. Diğer taraftan, SNHT ve Von Neumann yöntemlerine göre incelenen minimum sıcaklık, ortalama sıcaklık, maksimum sıcaklık ve yağış değişkenlerinde yöntemlere göre sırasıyla 2012, 1995, 1995, 1994; 2012, 2017, 2019 ve 2000 yıllarında kırılmalar olduğu, ancak Mann-Kendall ve Sen’in Eğilim testlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir trend bulunmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, çalışma süresince Menemen bölgesindeki iklim göstergelerinin görece kararlı seyrettiği ve uzun vadede belirgin bir ısınma ya da yağış rejimi değişimi eğilimine rastlanmadığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Menemen , Homojenlik testleri , Mann-Kendall analizi , Sen’in eğilim testi , sıcaklık , yağış

Etik Beyan

Etik İzni kapsamında bir çalışma konusu değildir.

Destekleyen Kurum

TAGEM

Proje Numarası

5384

In Search of Climate Change: Analysis of Long-Term Temperature and Precipitation Data, Menemen Plain as an Example

https://izlik.org/JA66HN87NC

Öz

Understanding climate change requires the identification of long-term trends in key indicators such as temperature and precipitation. These variables are critical for projecting future climatic behavior, as they reflect changes in atmospheric and hydrological cycles and help assess the local and regional impacts of global warming. This study aimed to examine monthly minimum, mean, and maximum temperatures along with precipitation data to determine the presence of climate variability. A 31-year dataset (1994–2024) obtained from the Turkish State Meteorological Service for the Menemen Meteorological Station was analyzed. Prior to trend detection, normality and homogeneity tests were conducted. The Mann-Kendall trend test and Sen’s slope estimator, both widely used in climate data analysis, were then applied. The results indicated that no structural variability was detected in the Buishand, CUSUM, and Pettitt homogeneity tests. Furthermore, the SNHT and Von Neumann methods indicated that there were breaks in the minimum temperature, mean temperature, maximum temperature, and precipitation variables in 2012, 1995, 1995, 1994; 2012, 2017, 2019 and 2000, respectively. However, no statistically significant trend was found according to the Mann-Kendall and Sen's Trend tests. Accordingly, it was concluded that the climate indicators in the Menemen region remained relatively stable throughout the study period, with no evidence of a long-term warming trend or change in the precipitation regime.

Anahtar Kelimeler

Menemen , homogenity tests , Mann-Kendall test , Sen’s Slope test , temperature , precipitation

Proje Numarası

5384

Kaynakça

• Ahmad, A., M. Ashfaq, G. Rasul, SA. Wajid, and others. 2015. Impact of climate change on the rice−wheat cropping system of Pakistan. pp 219−258. In: C. Rosenzweig and D. Hillel (Eds). Handbook of Climate Change and Agricoecosystems. Imperial College Press, London.
• Alexandersson, H. 1986. A Homogeneity test applied to precipitation data. Journal of Climatology 6(6): 661-675.
• Altın, T., B. Barak. 2012. Seyhan Havzasında 1970-2009 yılları arasında yağış ve hava sıcaklığı değerlerindeki değişimler ve eğilimler. Türk Coğrafya Dergisi 58: 21-34.
• Anonim. 1971. Menemen Ovası Temel Toprak Etüdü. Topraksu Genel Müdürlüğü Toprak ve Etüd Haritalama Dairesi Raporları Seri No: 24, Ankara.
• Anonim. 2025. MGM Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Menemen Meteoroloji İstasyonu Verileri.
• Aydın, M. 2023. Elazığ ili yağış verilerinin trend analizi. Fırat Üniversitesi Müh. Bil. Dergisi 35(1): 159-173.
• Buishand, T. A. 1982. Tests for detecting a shift in the mean of hydrological time series. Journal of Hydrology 58(1-2): 51-69.7
• Çelik, Z., İ. Uslu, G. Yüceerim, V. Karagül, A. Özdarıcı Ok. 2023. Çiftçilerin iklim değişikliğine tepkileri ve uyum yeteneğinin belirlenmesi: Menemen Örneği, Tarım Ekonomisi Dergisi 29 (2): 65-77. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1376828
• Elzeiny, R., M. Khadr, S. Zahran, E. Rashwan. 2019. Homogeneity analysis of rainfall series in the Upper Blue Nile River Basin, Ethiopia. Journal of Engineering Research 3: 46-53. https://doi.org/10.21608/erjeng.2019.125704
• Ercan, B., M. İ. Yüce. 2017. Kızılırmak Havzasının hidrometeorolojik verilerinin trend analizi, Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi 6 (özel sayı): 333- 340.
• Ercan, B., M. İ. Yüce. 2018. Kilis ili aylık sıcaklık ve yağış verileri trend analizi. DÜMF Mühendislik Dergisi 9:2 (2018): 947-953.
• Güneş, B., B. Demirtaş, G.Tuncer, O. Sönmez. 2024. Sıcaklık ve Yağış Verilerinin Yenilikçi Trend Analizi Yöntemleriyle Analiz Edilmesi: Küçük Menderes Havzası Örneği, Türkiye. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 29(2): 443-462. https://doi.org/10.17482 /uumfd.1473532
• Karaoğlu, M. 2013. Meteoroloji Klimatoloji Zirai Meteoroloji. Nobel Akademik Yayıncılık. Ankara. S. 217-225.
• Keskin, M. E., İ. Çakto, V. Çetin, O. Bektaş. 2018. Doğu Anadolu Bölgesi sıcaklık ve yağış trend analizi. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 6 (2): 294-300.
• Kocaoğlu, E. ve A. Çağlıyan. 2022. Çanakkale yağış gözlem istasyonlarının homojenlik durumu ve yıllık yağışların trend analizi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 32: (2): 391-408.
• Kocsis T, I. Kovács-Székely, A. Anda. 2020. Homogeneity tests and non-parametric analyses of tendencies in precipitation time series in Keszthely, Western Hungary. Theoretical and Applied Climatology 139(3-4): 849-859.
• Koycegız, C., M. Buyukyıldız. 2020. Determination of Change Point and Trend Analysıs of Annual Temperature Data in Konya Closed Basin (Turkey). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 9(1): 393-404. https://doi.org/10.28948/ngumuh.598289
• Özfidaner, M., D. Uçan, ve F. Topaloğlu. 2019. Adana ilinde maksimum ve minimum sıcaklıkların gidiş analizi. Mediterranean Agricultural Sciences 32(2): 237-241.
• Palaniswami S., K. Muthiah. 2018. Change point detection and trend analysis of rainfall and temperature series over the Vellar River Basin. Polish Journal of Environmental Studies 27(4): 1673-1681.
• Pettitt, A. 1979. A Non-Parametric approach to the change-point problem. Applied Statistics, 126-135.
• Sarğın, B., K. Karaca, B. Özdemir. 2022. İklim değişikliğine bağlı olarak buğday-arpa üretimindeki değişiminin CBS kullanılarak değerlendirilmesi: Van Merkez İlçeleri. s. 151-172. In N. Ersoy (Ed.). Ziraat, Orman ve Su Ürünleri Alanında Yeni Trendler. Platanus Yayınevi. Ankara.
• Sen, P. K. 1968. Estimates of the Regression Coefficient Based on Kendall's Tau. Journal of American Statistical Association, 63(324): 1379-1389.
• Şenocak, S., M. F. Emek. 2019. Trend analizi yöntemleri kullanılarak Doğu Anadolu Bölgesi aylık yağış miktarlarının değerlendirilmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 17: 807-822. doi:10.31590/ejosat.646266
• Terzi, Ö., A. İlker. 2021. Yağış verilerinin trend analizi: Kızılırmak Havzası örneği. Academic Platform Journal of Engineering and Science 9(2): 371-377.
• Uslu, İ., Z. Çelik, G. Yüceerim, V. Karagül, A. Özdarıcı Ok. 2023. Buğday Yetiştiriciliğinin Mevsimsel İklim Değişkenliğinden Etkilenebilirlik Derecesi ve Uyum Kapasitesinin Değerlendirilmesi Üzerine Bir Araştırma. ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi 33 (2): 220-236. https://doi.org/10.18615/anadolu.1362458.
• Ülke Keskin, A., G. Kır, U. Zeybekoğlu. 2023. Karadeniz Bölgesi Yağış, Sıcaklık ve Rüzgâr Hızı Parametrelerinin Homojenliklerinin ve Eğilimlerinin Değerlendirilmesi. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi 6 (1): 129-145. https://doi.org/10.51764/ smutgd.1260628
• Von Neumann, J. 1941. Distribution of the ratio of the mean square successive difference to the variance. Annals of Mathematical Statistics 12 (4): 367–395.
• Wijngaard, J., A. Klein Tank, G. Können. 2003. Homogeneity of 20th century european daily temperature and precipitation series. International Journal of Climatology 23: 679-692.
• Yaman, B., M. Ertuğrul. 2020. Change-point detection and trend analysis in monthly, seasonal and annual air temperature and precipitation series in Bartın province in the western Black Sea region of Turkey. Geology, Geophysics and Environment 46 (3): 223. https://doi.org/10.7494/geol. 2020.46.3.223
• Yasa, I., M. I., Yuce, M. Esit. 2023. Homogeneity and Change Point Detection Analysis of Seasonal and Annual Precipitation and Temperature Series Van, Türkiye Yuzuncu Yil University Journal of the Institute of Natural & Applied Sciences 28(3): 1012-1028
• Yue, S., S. Zou, D. Whittemore. 1993. Non-parametric trend analysis of water quality data of rivers in Kansas. Journal Of Hydrology 150(1): 61-80.
• Yurekli, K. 2019. Detecting change-point in seasonal reference evapotranspiration (ET0) datasets. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpasa University, JAFAG. 33 (3): 206-210. doi:10.13002/jafag4595.
• Zeybekoğlu, U., A. Ü. Keskin. 2022. Türkiye yağış şiddeti serilerinin homojenlik analizi. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi 5(2): 123-137
• Zuma-Netshiukhwi, G.N. 2013. The use of operational weather and climate information in farmer decision making exemplified for the South Western Free State, South Africa. PhD thesis. University of Free State, Bloemfontein, South Africa.