İklim Değişikliğinin İzinde: Uzun Dönem Sıcaklık ve Yağış Verilerinin Analizi, Menemen Ovası Örneği
Öz
İklim değişikliğinin anlaşılabilmesi, sıcaklık ve yağış gibi temel göstergelerdeki uzun vadeli eğilimlerin belirlenmesini gerektirir. Bu değişkenler, atmosferik ve hidrolojik döngülerdeki değişimleri yansıtarak gelecekteki iklimsel davranışların tahmin edilmesinde kritik rol oynamakta ve küresel ısınmanın yerel ve bölgesel etkilerinin değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada, iklim değişkenliğinin varlığını belirlemek amacıyla aylık minimum, ortalama ve maksimum sıcaklık değerleri ile yağış verilerinin davranışı incelenmiştir. Analizlerde, Menemen Meteoroloji İstasyonu’na ait Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden temin edilen 31 yıllık (1994–2024) veri seti kullanılmıştır. Trend analizi öncesinde verilerin normalliği ve homojenliği test edilmiştir. Ardından, iklim verilerinin analizinde yaygın olarak kullanılan Mann-Kendall trend testi ve Sen’in eğim katsayısı yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, homojenlik testlerinden Buishand, CUSUM ve Pettitt testlerinde herhangi bir yapısal değişkenlik belirlenmemiştir. Diğer taraftan, SNHT ve Von Neumann yöntemlerine göre incelenen minimum sıcaklık, ortalama sıcaklık, maksimum sıcaklık ve yağış değişkenlerinde yöntemlere göre sırasıyla 2012, 1995, 1995, 1994; 2012, 2017, 2019 ve 2000 yıllarında kırılmalar olduğu, ancak Mann-Kendall ve Sen’in Eğilim testlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir trend bulunmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, çalışma süresince Menemen bölgesindeki iklim göstergelerinin görece kararlı seyrettiği ve uzun vadede belirgin bir ısınma ya da yağış rejimi değişimi eğilimine rastlanmadığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Menemen, Homojenlik testleri, Mann-Kendall analizi, Sen’in eğilim testi, sıcaklık, yağış
Destekleyen Kurum
TAGEM
Proje Numarası
5384
Etik Beyan
Etik İzni kapsamında bir çalışma konusu değildir.
Kaynakça
- Ahmad, A., M. Ashfaq, G. Rasul, SA. Wajid, and others. 2015. Impact of climate change on the rice−wheat cropping system of Pakistan. pp 219−258. In: C. Rosenzweig and D. Hillel (Eds). Handbook of Climate Change and Agricoecosystems. Imperial College Press, London.
- Alexandersson, H. 1986. A Homogeneity test applied to precipitation data. Journal of Climatology 6(6): 661-675.
- Altın, T., B. Barak. 2012. Seyhan Havzasında 1970-2009 yılları arasında yağış ve hava sıcaklığı değerlerindeki değişimler ve eğilimler. Türk Coğrafya Dergisi 58: 21-34.
- Anonim. 1971. Menemen Ovası Temel Toprak Etüdü. Topraksu Genel Müdürlüğü Toprak ve Etüd Haritalama Dairesi Raporları Seri No: 24, Ankara.
- Anonim. 2025. MGM Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Menemen Meteoroloji İstasyonu Verileri.
- Aydın, M. 2023. Elazığ ili yağış verilerinin trend analizi. Fırat Üniversitesi Müh. Bil. Dergisi 35(1): 159-173.
- Buishand, T. A. 1982. Tests for detecting a shift in the mean of hydrological time series. Journal of Hydrology 58(1-2): 51-69.7
- Çelik, Z., İ. Uslu, G. Yüceerim, V. Karagül, A. Özdarıcı Ok. 2023. Çiftçilerin iklim değişikliğine tepkileri ve uyum yeteneğinin belirlenmesi: Menemen Örneği, Tarım Ekonomisi Dergisi 29 (2): 65-77. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1376828
- Elzeiny, R., M. Khadr, S. Zahran, E. Rashwan. 2019. Homogeneity analysis of rainfall series in the Upper Blue Nile River Basin, Ethiopia. Journal of Engineering Research 3: 46-53. https://doi.org/10.21608/erjeng.2019.125704
- Ercan, B., M. İ. Yüce. 2017. Kızılırmak Havzasının hidrometeorolojik verilerinin trend analizi, Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi 6 (özel sayı): 333- 340.