Çerezlik Ayçiçeği (Helianthus annuus L.) Populasyonlarında Verim ve Verim Komponentleri Arasındaki İlişkiler

Çerezlik ayçiçeği populasyonlarının tanımlanması ve özellikler arası ilişkilerin belirlenmesi amacıyla bu çalışma yürütülmüştür. F₃ ve F₄ generasyonundaki 4 adet populasyon 2012 yılında Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü araştırma ve deneme alanlarında ekilmiştir. Tek bitki verimi, tane eni, tane boyu, tabla çapı, bitki boyu, bin tane ağırlığı, kabuk oranı ve yağ oranı özellikleri incelenmiştir. Geniş tabla çapı, iri ve uzun tane yapısı, yüksek verim ve düşük kabuk oranına sahip populasyonlar tanımlanmıştır. Düşük varyasyon katsayısına göre tane eni, tane boyu ve bin tane ağırlığının yüksek kalıtım derecesine sahip olabileceği saptanmıştır. Verim ile tabla çapı, bitki boyu, tane eni, bin tane ağırlığı ve yağ oranı arasında pozitif yönde ve önemli korelasyon katsayıları bulunmuştur. Path analizi sonucu tabla çapı, yağ oranı, bitki boyu ve tane eni özellikleri yönünden en yüksek ve pozitif yönde doğrudan etkiler saptanmıştır. Çerezlik ayçiçeğinde tane eninin ıslah çalışmalarında seleksiyon kriteri olarak kullanılmasının yararlı olacağı kanısına varılmıştır.       

The characterization of confectionary populations and determination of relationships among characters were aimed in this study. Four populations in F3 and F4 generations were sown in research and experiment field of Aegean Agricultural Research Institute. The observed characters were yield per plant, seed length, seed width, head diameter, plant height, thousand kernel weight, hull rate and oil rate. The populations with large head diameter, big and long seed, high yield and low oil rate were determined. It was determined that seed length, seed width and thousand kernel weight had high heritability degrees in order to low variation coefficient. The correlation coefficients between yield and plant height, seed width, thousand kernel weight, oil rate were significantly positive. The results of path analysis showed that the greatest and positive direct effects were head diameter, oil rate, plant height and seed width. Selection based on seed width could be used to improve seed yield in confectionary sunflower breeding programs.