Türkiye’de Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Üretimi, Ticareti ve Gelecek Perspektifi
Abstract
Tıbbi ve aromatik bitki kültüründe karşılaşılan sorunları çözmek, araştırmayı bir bütün olarak ele almak, bu çalışmaları düzenlemek ve çalışan insanlar ve kurumlar arasında koordinasyonu sağlamak amacıyla 1990 yılında T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Ulusal Araştırma Projesi başlatılmıştır. Bu çalışmaların temel amacı, Türkiye'deki tıbbi, aromatik ve boya bitkilerinde farklı endüstrilerin ihtiyaç duyduğu standart ve kaliteli hammaddelerin üretimi için yeni bitki türleri yetiştirerek tescilli çeşitlerin geliştirilmesidir. Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan araştırma enstitüleri ekolojilerine uygun kültür bitkilerini seçerek ıslah ve çeşit geliştirme çalışmalarına yapmaktadırlar. Bitkilerde aktif maddelerin belirlenmesi için kalite çalışmaları agronomi çalışmaları ile bütünleştirilerek ıslah çalışmaları daha verimli hale getirilmiştir. Bu çalışmalar sonucunda şu ana kadar 15 türe ait 41 çeşit tıbbi ve aromatik bitki çeşidi tescil edilmiştir. Bu türlerin üretim alanları her yıl artmaktadır. 2018 yılında yaklaşık 100.000 hektar alanda 300.000 ton şifalı ve aromatik bitki üretilmiştir. Bu üretimin 50.000 tonu ihraç edilmiş ve 265 milyon ABD doları gelir sağlanmıştır. Bundan sonraki süreçte kültür, ıslah, yetiştirme ve kalite çalışmalarının sürdürülmesi ve yeni çeşitler geliştirilerek bu çeşitlerin üretim ve kullanım alanlarının artırılması hedeflenmektedir. Öte yandan, 2050 yılında 5 trilyon ABD dolarına ulaşması beklenen dünya bitkisel ilaç pazarından daha fazla pay alabilmek için ham drog ihracatı yerine işlenmiş ürünlerin ihracatına öncelik verilmesi planlanmaktadır.
Keywords
Kaynakça
- Anonymous. 2000a. Welt in Wandel: Erhaltung und Nachhaltige Nutzun der Biosphaere, Jahresgutachten 1999. Springer. Berlin XXVI+483s.
- Anonymous. 2000b. Medicinal Plants Introduction, Indian System of Medicine and Homoeopathy (ISMH), Department of ISMH, Ministry of Health and Family Welfare, Govt. of India. Available at: http:// indianmedicine.nic.in/html/plants/mimain.htm.
- Anonymous. 2007. Schul-und UND Komplentaermedizin Miteinander statt nebeneinander Dtsch Arztebl. 104 (46) A 3148.
- Anonymous. 2019. Der Internationale Standard für die nachhaltige Wildsammlung von Heilpflanzen (ISSC-MAP). http://www.floraweb.de/map-pro/. 02.03.2019.
- Anonymous. 2019a. TUIK Essential Oil Import values. www.tuik.gov.tr. 14.02.2019.
- Anonymous. 2019b. Milli Çeşit Listesi (Tarla Bitkileri / Field Crops) Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü. https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/ TTSM/ Sayfalar/Detay.aspx?SayfaId=85.
- Arslan, N. 2004. Cultivation of natural plants. Turkish Agriculture Magazine 155: 26-31.
- Arslan, N. 2014. Our Endemic Medicinal Plants. 2. Medical Aromatic Plants Symposium. Invited Paper. September 23-25 2014. Yalova.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Ziraat Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
20 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
8 Temmuz 2019
Kabul Tarihi
15 Eylül 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 29 Sayı: 2
Cited By
Essential oil profile of six spontaneous hybrids from male sterile Salvia officinalis L.
Food and Health
https://doi.org/10.3153/FH21017General Overview of Medicinal and Aromatic Plants in Turkey
ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.18615/anadolu.950165АНАЛІТИЧНА ОЦІНКА СТРАТЕГІЙ РОЗВИТКУ ЛІКАРСЬКОГО РОСЛИННИЦТВА
Економіка та суспільство
https://doi.org/10.32782/2524-0072/2023-48-28Production of sage, oregano and rosemary under shading conditions and the effects of light on growth and essential oil properties
Industrial Crops and Products
https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2023.116254Opportunities and challenges in the commercialisation of medicinal plants used in village chicken health management
Journal of Medicinal Plants for Economic Development
https://doi.org/10.4102/jomped.v7i1.175Bioaccumulation Factors of Heavy Metal(loid)s in Some Medicinal and Aromatic Plants Species: Example of Zonguldak/Türkiye
Water, Air, & Soil Pollution
https://doi.org/10.1007/s11270-023-06536-wEffects of N, P, K Nutrition Levels on the Growth, Flowering Attributes and Functional Components in Chrysanthemum morifolium
Horticulturae
https://doi.org/10.3390/horticulturae10030226Bibliometric profile of graduate theses regarding “Medical and aromatic plants” in Türkiye
Turkish Journal of Forestry | Türkiye Ormancılık Dergisi
https://doi.org/10.18182/tjf.1382731Assessment of Medicinal and Aromatic Plants’ Contribution to the Country's Economy by Hybrid Multi-Criteria Decision-Making Approach: The Case of Turkey
Tarım Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.15832/ankutbd.1308059Linking the chemical profile with the biological activities of Reaumuria alternifolia from Turkish flora
Journal of Molecular Structure
https://doi.org/10.1016/j.molstruc.2024.140052Quality control in the Primary Processing of aromatic and medicinal plants
Scientific African
https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2024.e02519The Effect of Seed Pre-Treatments and Plant Growth Regulators on In Vitro Germination of Dormant Laurus nobilis L. Seeds
Akademik Ziraat Dergisi
https://doi.org/10.29278/azd.1452082Global trade of medicinal and aromatic plants. A review
Journal of Agriculture and Food Research
https://doi.org/10.1016/j.jafr.2025.101910Determination of Quality Characteristics of Numerous Different Origin Black Cumin (Nigella sativa L.) Seed Genotypes Grown with Good Agricultural Practices under Ankara Conditions
Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.33462/jotaf.1451126Çiftçilerin Tıbbı ve Aromatik Bitki Yetiştirme İstekleri: Çanakkale İli Örneği
Journal of the Institute of Science and Technology
https://doi.org/10.21597/jist.1750003Mentha genotypes as rich sources of eriocitrin and rosmarinic acid: phenolic profiling, antioxidant capacity, and implications for a sustainable bioeconomy
Journal of Food Measurement and Characterization
https://doi.org/10.1007/s11694-026-04044-z