Eğitim Alanında Sosyal Ağ Konulu Tezlerin İncelenmesi: Sistematik Bir Derleme

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 2, 221 - 237, 29.12.2025

Yasemin Yeşilbaş Özenç

https://doi.org/10.5281/zenodo.18075846

https://izlik.org/JA97KH56HB

Öz

Bu çalışma, eğitim alanında sosyal ağ analizi temalı tezlerin sistematik bir derlemesini sunmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden sistematik derleme deseni ile yürütülen araştırmada, araştırmacı tarafından belirlenen ölçütler doğrultusunda Türkiye Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde yayımlanan 27 yüksek lisans ve doktora tezi incelenmiştir. Tezler, genel bilgiler, kurumsal bilgiler ve yöntemsel bilgiler olmak üzere üç bölümden oluşan kontrol listesi aracılığıyla analiz edilmiştir. Bulgular, tezlerin en yoğun olarak 2022 ve 2023 yıllarında yayımlandığını; 14'ünün yüksek lisans, 13'ünün doktora düzeyinde olduğunu ve büyük ölçüde Türkçe yazıldığını göstermektedir. Çalışmaların önemli bir kısmı Gazi Üniversitesi'nde gerçekleştirilmiş; anabilim dalı dağılımında ise Eğitim Bilimleri ön plana çıkmıştır. Tezlerde en sık kullanılan kavram “sosyal ağ analizi” olup, yöntemsel açıdan sosyal ağ analizi yaklaşımı ağırlık kazanmış; bunu nitel ve karma yöntem araştırmaları izlemiştir. Ancak, tezlerin yöntem bölümlerinde ayrıntılı raporlamaya yeterince yer verilmediği dikkat çekmiştir. Veri toplamada en çok yarı yapılandırılmış sosyal ağ görüşme formları, analizde ise UCINET programı tercih edilmiştir. Bulgulardan hareketle, gelecek araştırmalarda disiplinler arası yaklaşımlara, geniş örneklemlere ve güçlü kuramsal temellere dayalı çalışmaların alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal ağ analizi , sistematik derleme , eğitim araştırmaları , UCINET , tez

Analyzing Social Networking Theses in the Field of Education: A Systematic Review

https://izlik.org/JA97KH56HB

Öz

This study aims to present a systematic review of social network analysis-themed theses in education. In the study, which was conducted with a systematic review design from qualitative research methods, 27 master's and doctoral theses published in the National Thesis Center of the Council of Higher Education of Turkey were examined in line with the criteria determined by the researcher. The theses were analyzed through a checklist consisting of three sections: general information, institutional information, and methodological information. The findings show that theses were published most frequently in 2022 and 2023, 14 of them were master's and 13 of them were doctoral level, and they were largely written in Turkish. A significant portion of the studies were conducted at Gazi University, and Educational Sciences came to the forefront in the distribution of departments. The most frequently used concept in the theses was “social network analysis” and the social network analysis approach gained weight in terms of methodology, followed by qualitative and mixed-method research. However, it was noteworthy that detailed reporting was not sufficiently included in the methodology sections of the theses. Semi-structured social network interview forms were mostly preferred for data collection and the UCINET program was preferred for data analysis. Based on the findings, it is thought that future studies based on interdisciplinary approaches, large samples, and strong theoretical foundations will contribute to the field.

Anahtar Kelimeler

Social network analysis , systematic review , educational research , UCINET , thesis

Kaynakça

• Ayhan, E. (2022). Türkçe öğretmenliği bölümü öğrencilerinin mesleki eğilimlerinin tespiti: Sosyal ağ analizi bulguları. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (27), 228-240. https://doi.org/10.29000/rumelide.1104211
• Berestova, A., Alizade, T., & Umirzakova, Z. (2020). The role of social networks in the educational process. International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET), 15(22), 121–133. https://doi.org/10.3991/ijet.v15i22.16889.
• Borgatti, S. P., Everett, M. G., & Johnson, J. C. (2018). Analyzing social networks. Sage Publications.
• Carolan, B. V. (2014). Social network analysis and education: Theory, methods and applications. Thousand Oaks, CA: SAGE.
• Centola, D. (2021). Change: How to make big things happen. Little, Brown Spark.
• Daly, A. J. (2010). Social network theory and educational change. Harvard Education Press.
• Eren, Z. (2019). Biçimsel ve biçimsel olmayan örgüt yapılarının sosyal ağ analizi: Öneri ve güven ağları örneği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(4), 1121-1142.
• Eren, Z., & Anık, S. (2021). Örgütsel öğrenme ağları ve öğretmenlerin profesyonel öğrenme ağlarının sosyal ağ analizi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 10(3), 100-125.
• Froehlich, D., Van Waes, S., & Schäfer, H. (2019). Linking quantitative and qualitative network approaches: A review of mixed methods social network analysis in education research. Review of Research in Education, 44(1), 244-268. https://doi.org/10.3102/0091732X20903311.
• Gough, D., Oliver, S., & Thomas, J. (2017). An introduction to systematic reviews. Sage Publications.
• Kitchenham, B. (2011). Systematic reviews. Diabetes Care, 34(1), e-99. https://doi.org/10.2337/dc11-s099.
• Moolenaar, N. M. (2012). A social network perspective on teacher collaboration in schools: Theory, methodology, and applications. American Journal of Education, 119(1), 7–39. https://doi.org/10.1086/667715
• Nekkanti, M., & Datti, R. (2024). Exploring the key aspects of psychology on social networking sites: A bibliometric analysis. Fudan Journal of the Humanities and Social Sciences, 17, 1-27. https://doi.org/10.1007/s40647-024-00432-1.
• Newman, M., & Gough, D. (2020). Systematic reviews in educational research: Methodology, perspectives and application. In: Zawacki-Richter, O., Kerres, M., Bedenlier, S., Bond, M., Buntins, K. (eds) Systematic Reviews in Educational Research. Springer VS, Wiesbaden. https://doi.org/10.1007/978-3-658-27602-7_1
• Neyişci, N., & Erçetin, Ş. Ş. (2020). Sosyal ağ etkileşiminin örgütsel zeka düzeyine etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(2), 354-374. 10.16986/HUJE.2019052439