İlkokul Yöneticilerinin Hukuki Okuma Yazma Becerileri

Öz

Okulların sorunsuz ve verimli yönetilebilmesi, bu okullardaki yöneticilerin hukuki bilgilerini kullanmalarıyla doğru orantılı olarak değerlendirilebilir. Bu araştırmanın amacı, ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda okul yöneticilerinin (müdür ve müdür yardımcıları) hukuki okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin çeşitli demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Hukuki okuryazarlık, bireylerin hukuki bilgiye erişebilme, anlayabilme ve uygulayabilme yeterliliklerini kapsamakta olup, özellikle okul yöneticilerinin yasal süreçlerde bilinçli kararlar alabilmeleri açısından önem arz etmektedir. Araştırma, nicel yöntem kullanılarak, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Çanakkale il merkezinde görev yapan 320 ilkokul öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, demografik bilgi formu ile Koç Başaran (2021) tarafından geliştirilen “Okul Yöneticilerinin Hukuk Okuryazarlığı Yeterlilikleri Ölçeği” aracılığıyla toplanmıştır. Ölçek, beş alt boyuttan oluşmakta ve yöneticilerin mevzuat bilgisi ile bu bilgileri öğrenci, personel ve veli bağlamında uygulama becerilerini ölçmektedir. Elde edilen bulgulara göre, yöneticilerin hukuk okuryazarlık düzeylerinin cinsiyet, öğrenim durumu, kıdem süresi ve daha önce hukuki bir olaya tanıklık etme gibi değişkenlere göre anlamlı düzeyde farklılık göstermediği saptanmıştır. Ancak, yaş değişkeni bakımından genç yöneticilerin mevzuat bilgileri açısından daha yüksek puanlar aldığı, eğitim hukuku eğitimi alan yöneticilerin ise mevzuata ilişkin bilgi ve beceri düzeylerinin anlamlı şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ölçek alt boyutları arasında ise yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı korelasyonlar gözlemlenmiştir. Bu bulgular, okul yöneticilerinin hukuki bilgi ve becerilerinin artırılmasında özellikle hizmet içi eğitimlerin önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca, mevcut literatürde ilkokul yöneticilerine yönelik hukuk okuryazarlığı üzerine yapılan çalışmaların sınırlı olması, bu araştırmanın alana katkı sunma potansiyelini artırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hukuki okuryazarlık
• ilkokul yöneticileri
• eğitim hukuku
• okul yönetimi
• öğretmen görüşleri.

Kaynakça

1. Ahmed, S., & Turner, J. (2023). Enhancing school leadership through legal literacy: A framework for integrating law into professional development. International Journal of Leadership in Education, 26(2), 204–223.
2. Berge, D. (2018). Legal Education in Scandinavian schools: Impacts on civic awareness. Journal of Legal Studies in Education, 35(2), 145-162.
3. Brown, A. L. (2023). The role of education quality in legal literacy development. Journal of Legal Studies and Education, 15(2), 145-162.
4. Brown, T., & Singh, R. (2020). Digital legal literacy: Gender perspectives among millennials. Technology and Law Journal, 8(4), 45-62.
5. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
6. Cunningham, M. (2017). Street law and community legal literacy: Evaluating qutreach programs. Harvard Law Review, 130(4), 1120-1145.
7. Curran, J. (2017). Legal consciousness and everyday ınteractions with law. Law & Society Review, 51(2), 143-175.
8. Demirel, Ö. (2012). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya. Pegem Akademi.

9. Ewick, P., & Silbey, S. (1998). The common place of law: Stories from everyday life. University of Chicago Press.
10. Genn, H. (1999). Paths to justice: What people do and think about going to law. Hart Publishing.
11. Garcia, M., & Martinez, R. (2022). Higher education and legal literacy: Understanding the link. International Journal of Law and Society, 10(1), 55-70.