Derleme

Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme

Cilt: 30 Sayı: 2 29 Mayıs 2025
PDF İndir
EN TR

Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme

Öz

Alzheimer hastalığı, bilişsel ve işlevsel bozulmalarla birlikte yaygın olarak nöropsikiyatrik semptomları içeren ilerleyici bir nörodejeneratif bozukluktur. Bu semptomlar arasında ajitasyon, depresyon ve anksiyete belirtileri, halüsinasyonlar, sanrılar, uyku bozuklukları ve davranışsal değişiklikler bulunmaktadır. Tedavide farmakoterapi, psikososyal müdahaleler ve çevresel düzenlemelerin bir kombinasyonu kullanılmaktadır. Nöropsikiyatrik semptomların tedavisinde ilaç dışı yaklaşımlar önemli bir yer tutar. İlaç tedavisi gerekli olsa da psikososyal ve çevresel düzenlemeler de kritik öneme sahiptir ve genellikle ilaç tedavisinden önce veya ilaç tedavisiyle birlikte uygulanmalıdır. Tedavide kullanılan ilaçlar arasında kolinesteraz inhibitörleri, NMDA reseptör antagonistleri, antipsikotikler, antidepresanlar ve anksiyolitikler bulunmaktadır. Bununla birlikte, farmakoterapinin yan etkileri ve etkinliği göz önünde bulundurulmalıdır. Psikososyal müdahaleler arasında eğitim, destek grupları, davranışsal terapiler ve ortam değişiklikleri yer almaktadır. Ayrıca, hasta ve bakım verenler için kaynakları kolaylaştırmak ve desteklemek önemlidir. Bu semptomların yönetiminde multidisipliner bir yaklaşım gereklidir ve bireyselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturulmalıdır. Sonuç olarak, Alzheimer hastalığında nöropsikiyatrik semptomların etkili bir şekilde tedavi edilmesi ve yönetilmesi, hasta yaşam kalitesini ve bakım deneyimini önemli ölçüde artırabilir. Bu derleme çalışmasında Alzheimer hastalarında görülen nöropsikiyatrik semptomların patofizyolojisi, tanı ve güncel tedavi algoritmaları hakkında güncel literatür bilgileri ile tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Alzheimer hastalığı, demans, nöropsikiyatri, tedavi

Kaynakça

  1. Wong W. Economic burden of Alzheimer disease and managed care considerations. Am J Manag Care. 2020;26(8 Suppl):177-83.
  2. Pless A, Ware D, Saggu S, Rehman H, Morgan J, Wang Q. Understanding neuropsychiatric symptoms in Alzheimer’s disease: challenges and advances in diagnosis and treatment. Front Neurosci. 2023;17:1263771.
  3. Clement A, Wiborg O, Asuni AA. Steps towards developing effective treatments for neuropsychiatric disturbances in alzheimer’s disease: insights from preclinical models, clinical data, and future directions. Front Aging Neurosci. 2020;12:56.
  4. Teixeira AL, Rocha NP, Gatchel J. Behavioral or neuropsychiatric symptoms of Alzheimer’s disease: from psychopathology to pharmacological management. Arq Neuropsiquiatr. 2023;81(12):1152-62.
  5. Zhao QF, Tan L, Wang HF, et al. The prevalence of neuropsychiatric symptoms in Alzheimer’s disease: Systematic review and meta-analysis. J Affect Disord. 2016;190:264-71.
  6. Brodaty H, Connors MH, Xu J, Woodward M, Ames D; PRIME study group. The course of neuropsychiatric symptoms in dementia: a 3-year longitudinal study. J Am Med Dir Assoc. 2015;16(5):380-7.
  7. Gumus M, Multani N, Mack ML, Tartaglia MC. Progression of neuropsychiatric symptoms in young-onset versus late-onset Alzheimer’s disease. GeroScience. 2021;43(1):213-23.
  8. Lyketsos CG, Lopez O, Jones B, Fitzpatrick AL, Breitner J, DeKosky S. Prevalence of neuropsychiatric symptoms in dementia and mild cognitive impairment: results from the cardiovascular health study. JAMA. 2002;288(12):1475-83.
  9. Eikelboom WS, van den Berg E, Singleton EH, et al. Neuropsychiatric and Cognitive Symptoms Across the Alzheimer Disease Clinical Spectrum: Cross-sectional and Longitudinal Associations. Neurology. 2021;97(13):e1276-87.
  10. Chen Y, Dang M, Zhang Z. Brain mechanisms underlying neuropsychiatric symptoms in Alzheimer’s disease: a systematic review of symptomgeneral and specific lesion patterns. Mol Neurodegener. 2021;16(1):38.

Kaynak Göster

APA
Sönmez, D., & Hocaoğlu, Ç. (2025). Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences, 30(2), 302-316. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.1476946
AMA
1.Sönmez D, Hocaoğlu Ç. Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme. Anadolu Klin. 2025;30(2):302-316. doi:10.21673/anadoluklin.1476946
Chicago
Sönmez, Doğancan, ve Çiçek Hocaoğlu. 2025. “Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme”. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences 30 (2): 302-16. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.1476946.
EndNote
Sönmez D, Hocaoğlu Ç (01 Mayıs 2025) Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences 30 2 302–316.
IEEE
[1]D. Sönmez ve Ç. Hocaoğlu, “Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme”, Anadolu Klin, c. 30, sy 2, ss. 302–316, May. 2025, doi: 10.21673/anadoluklin.1476946.
ISNAD
Sönmez, Doğancan - Hocaoğlu, Çiçek. “Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme”. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences 30/2 (01 Mayıs 2025): 302-316. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.1476946.
JAMA
1.Sönmez D, Hocaoğlu Ç. Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme. Anadolu Klin. 2025;30:302–316.
MLA
Sönmez, Doğancan, ve Çiçek Hocaoğlu. “Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme”. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences, c. 30, sy 2, Mayıs 2025, ss. 302-16, doi:10.21673/anadoluklin.1476946.
Vancouver
1.Doğancan Sönmez, Çiçek Hocaoğlu. Alzheimer hastalığındaki nöropsikiyatrik semptomların yönetiminde güncel gelişmeler: Sistematik derleme. Anadolu Klin. 01 Mayıs 2025;30(2):302-16. doi:10.21673/anadoluklin.1476946