Tipik ve Atipik Antipsikotik İlaç Kullanımına Bağlı EEG Anormallikleri
Öz
Amaç: Tipik antipsikotikler ve klozapin EEG anormalliklerine ve epileptik nöbetlere neden olabilir. Yeni kuşak antipsikotiklerin EEG üzerindeki etkileri çok fazla bilinmemektedir. Yapılan bu çalış- mada klozapin, ketiapin, risperidon ve olanzapin gibi atipik antipsikotikler, amisülpirid, aripiprazol, paliperidon gibi yeni diğer atipik antipsikotikler ve klorpromazin, haloperidol, zuklopentiksol, pimozid gibi tipik antipsikotiklerin EEG anormallikleri üzerine etkileri araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Şizofreni veya şizoaffektif bozukluk tanılı 102 hasta prospektif olarak de- ğerlendirilerek EEG’leri çekildi. Bunların 82’si atipik [klozapin (n:16), risperidon (n:20), ketiapin (n:10), olanzapin (n:14), diğer yeni atipik antipsikotikler (n:10)] ve tipik [haloperidol (n:5), klorpromazin (n:2), zuklopentiksol (n:3), pimozid (n:2)] antipsikotik kullanıyordu, 20’si ise ilaç kullanmıyordu. Bu üç alt grup; cinsiyet ve yaş uyumlu sağlıklı kontrol grubunun (n=29) EEG’leri ile karşılaştırıldı.
Bulgular: Gruplar arasında demografik özellikler bakımından istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Hem ilaç kullanmayan hastaların hem de sağlıklı kontrollerin EEG’leri normaldi. Klozapin kullanan hastaların % 31,3’ünde (p < 0,05), ketiapin kullananların da %10’unda (p > 0,05) epileptik aktivite gözlendi. Epileptik aktivite dışındaki EEG anormallikleri tipik antipsikotik kullananların %58,3’ünde (p < 0,01), risperidon kullananlarında %35’inde (p < 0,01) saptandı. EEG ketiapin ve yeni atipik antipsikotik kullananların %80’inde normalken, tipik antipsikotik kullananların %33,3’ünde normaldi (p=0,012).
Tartışma ve Sonuç: Burada klozapinin en epileptojen antipsikotik olduğunu ve tipik antipsikotiklerin EEG’yi en fazla bozduğunu bulduk. Ancak klozapin tedavisi alan psikotik hastalarda EEG bir gerekliliktir. Epilepsinin eklendiği psikotik hastalara yeni atipik antipsikotikler verilebilir, çünkü EEG üzerine en az istenmeyen etkiler bu ilaçlarla gözlenmiştir. Buna ilaveten antipsikotik ilaçlar ve epilepsi eşiği arasındaki kompleks ilişkileri açığa çıkarmak için daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç olduğunu da vurgulanmamız lazımdır.
Anahtar Kelimeler
elektroensefalografi, tipik antipsikotikler, atipik antipsikotikler, epileptik aktivite
Kaynakça
- Centorrino F, Price BH, Tuttle M, Bahk WM, Hennen J, Albert MJ, et al. EEG abnormalities during treatment with typical and atypical antipsychotics. Am J Psychiatry. 2002;159(1):109–15.
- Roubicek J, Major I. EEG profile and behavioral changes after a single dose of clozapine in normals and schizophrenics. Biol Psychiatry. 1977;12(5):613–33.
- Moore NC, Tucker KA, Brin FB, Merai P, Shillcut SD, Coburn KL. Positive symptoms of schizophrenia: Response to haloperidol and remoxipride is associated with increased alpha EEG activity. Hum Psychopharmacol. 1999;12(1):75–80.
- Stevens JR, Bigelow L, Denney D, Lipkin J, Livermore AH, Rauscher F, et al. Telemetered EEG-EOG during psychotic behaviors of schizophrenia. Arch Gen Psychiatry. 1979;36(3):251–62.
- Bridgers SL. Epileptiform abnormalities discovered on electroencephalographic screening of psychiatric inpatients. Arch Neurol. 1987;44(3):312–6.
- Silvestri RC, Bromfield EB, Khoshbin S. Clozapine-induced seizures and EEG abnormalities in ambulatory psychiatric patients. Ann Pharmacother. 1998;32(11):1147–51.
- Devinsky O, Honigfeld G, Patin J. Clozapine-related seizures. Neurology 1991;41(3):369–71.
- Baldessarini RJ. Drugs and the treatment of psychiatric disorders: depression and anxiety disorders. In: Hardman JG, Limbird LE, Gilman AG (ed.), Goodman and Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics, 10. ed. New York: McGraw-Hill; 2001:447–83.
- Amerikan Psikiyatri Birliği. Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması ve Sınıflandırılması El Kitabı, 4. ed. (DSM-IV TR), (çev. Ertuğrul Köroğlu). Ankara: Hekimler Yayın Birliği; 2001:137–42.
- American Electroencephalographic Society. Guideline seven: a proposal for standard montages to be used in clinical EEG. J Clin neurophsiol. 1994;11(1):30–6.