Ektopik Gebelikte 0. ve 4. gün β-HCG Değerleri ile Metotreksat Tedavisinin Başarısı Öngörülebilir mi?
Öz
Amaç: Ektopik gebelik uterin kavite dışında gelişen gebelikleri tanımlar ve bütün gebeliklerin yaklaşık %2’sini oluşturur. Maternal mortalitenin %10’undan sorumludur (1). Ektopik gebeliklerin yaklaşık %97’si tubada görülmektedir (2). Klasik triadı patognomonik olmamakla birlikte menstruasyon gecikmesi, vajinal kanama ve tek taraflı alt kadran ağrısıdır. Medikal tedavi, cerrahi tedavi veya bekle-gör yöntemi uygulanabilecek yaklaşımlardır. Son yıllardaki gelişmeler ektopik gebelik tanısının daha erken aşamada konmasına ve metotreksat tedavisinin yaygınlaşmasına neden olmuştur. Bu retrospektif çalışmada tek doz metotreksat (MTX) tedavisi uygulanan 71 ektopik gebelik olgusunda başarı oranlarımızı, erken dönem β-HCG değişikliklerini ve bunların tedavinin başarısı üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmada ektopik gebelik tanısı ile yatırılan ve tek doz MTX tedavisi uygulanan 71 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların 0., 4. ve 7. gün β-HCG değerleri incelendi. Tedavinin başarılı ve başarısız olduğu gruplar yaş, geçmiş ektopik gebelik öyküsü, geçirilmiş abdominal cerrahi öyküsü, sigara kullanımı, tanı sırasında pelvik kitle, serbest sıvı ve pozitif fetal kardiyak aktivite varlığı açısından karşılaştırıldı. Her grup için 0. ve 4. gün β-HCG değerlerinde artış ve düşüş gösteren hasta yüzdeleri belirlendi. Dördüncü gün β-HCG değerlerinde artış saptanan hastalarda ΔHCG (fark değişkeni) 4. gün β-HCG değeri – 0. gün β-HCG değeri biçiminde hesaplanarak tedavinin başarılı olduğu ve başarısızlıkla sonuçlandığı gruplar karşılaştırıldı.
Bulgular: Tek doz MTX tedavisinin başarı oranı %66,2 olarak belirlendi. Başarısız tedavi grubunda 0. ve 4. gün β-HCG değerleri anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,018). Tedavinin başarılı olduğu grupta hastaların %38,7’sinde, başarısızlık ile sonuçlandığı grupta ise %35,3’ünde 4. gün β-HCG değerlerinde artış saptandı. Başarısız tedavi grubunda ΔHCG ortalama ve medyan de- ğerleri daha yüksek tespit edilse de fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p= 0,58).
Tartışma ve Sonuç: Tek doz MTX tedavisinin başarısı konusunda; yüksek bazal β-HCG değerlerinin yanı sıra 4. gün β-HCG değerlerinde artış gözlenen hastalar için yüksek ΔHCG değeri ile de başarısızlık öngörülebilir
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Lozeau AM, Potter B. Diagnosis and management of ectopic pregnancy. Am Fam Physician. 2005; 72(9):1707–14.
- 2. Chang J, Elem-Evans LD, Berg CJ, et al. Pregnancy-related mortality surveillance: United States, 1991–1999. MMWR. 2003;52(SS02):1–8.
- 3. Gibbs R, Karlan B, Haney A. Danforth’s Obstetrics and Gynecology. Baltimore: Lippincott Williams and Wilkins; 2010.
- 4. Hajenius PJ, Mol F, Mol BW, Bossuyt PM, Ankum WM, Van der Veen F. Interventions for tubal ectopic pregnancy. Cochrane Database Syst Rev. 2007;(1):CD000324.
- 5. Barnhart KT, Gosman G, Ashby R, Sammel M. The medical management of ectopic pregnancy: a metanalysis comparing “single-dose” and “multidose” regimens. Obstet Gynecol. 2003;101(4):778–84.
- 6. Gabbur N, Sherer DM, Hellmann M, Abdelmalek E, Phillip P, Abulafia O. Do serum beta-human chorionic gonadotropin levels on day 4 following MTX treatment of patients with ectopic pregnancy predict successful single dose therapy? Am J Perinatol. 2006;23(3):193–6.
- 7. Lipscomb GH, Gomez IG, Givens VM, Meyer NL, Bran DF. Yolk sac on transvaginal ultrasound as a prognostic indicator in the treatment of ectopic pregnancy with single-dose methotrexate. Am J Obstet Gynecol. 2009;200(3):338.e1–e4.
- 8. The Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Medical treatment of ectopic pregnancy. Fertil Steril. 2008;90(5):206–12.
- 9. Skubisz M, Lee J, Wallace E, Tong S. Decline in βhCG levels between days 0 and 4 after a single dose of methotrexate
- 10. Nguyen Q, Kapitz M, Downes K, Silva C. Are early human chorionic gonadotropin levels after methotrexate therapy a predictor of response in ectopic pregnancy? Am J Obstet Gynecol. 2010;202(6):630.e1–5.