Atûfî’nin Hıfzu’l-Ebdân Adlı Tıbbi Kasidesi ve Hıfzıssıhha
Öz
Amaç: Bu çalışmada II. Bâyezîd dönemi tabiplerinden Atûfî’nin Hıfzu’l-Ebdân (min Tagayyurâti Mizâci’l-İnsân) adlı tıbbi eseri incelenerek dönemin tıp ve hıfzıssıhha yaklaşımlarına ışık tutmak amaçlanmıştı.
Gereç ve Yöntemler: İslam tıp geleneğinde ve Osmanlı Devleti’nde hıfzıssıhha literatürü, söz konusu eser Arapçadan Türkçeye tercüme edilerek incelenmiştir.
Bulgular: Eserin hıfzıssıhha içerikli asıl bölümü olan 28 beyitlik kasidesinde, hıfzıssıhhanın tanımı ve önemi üzerinde durulmuştur. Sonrasında yemek, uyku, cinsel ilişki, giyim ve tedavi başlıkları altında ilgili bahisler ele alınmıştır.
Tartışma ve Sonuç: Tarihi tıbbi eserler arasında hıfzıssıhha içerikli olanlar, geniş halk kitlelerine hitap etmiş olmaları bakımından oldukça önemlidir. Bu eserler uygulamada kolaylık adına halkın anlayacağı, basit bir dille yazılmıştır. İncelenen Arapça kasidede de sağlığın korunmasıyla ilgili pratik önerilerde bulunulmuştur. Ayrıca metnin sonunda Atûfî, fikirlerini İslam tıp bilginlerinden alıntılar yaparak teyit etme yoluna gitmiş görünmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Referans1. Yıldırım, Onur. “et-Teshîl fî’t-Tıbb (Kitâb-ı Teshîli’l-Mevlâna Şemseddin): İnceleme-Metin-Dizin”. Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2010, p.96.
- Referans2. el-Belhî, Ebû Zeyd. Mesâlihu’l-Ebdân ve’l-Enfüs: Beden ve Ruh Sağlığı (Neşir-Çeviri). trc. Nail Okuyucu-Zahit Tiryaki. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2012, p.10.
- Referans3. el-Belhî, Ebû Zeyd. Mesâlihu’l-Ebdân ve’l-Enfüs: Beden ve Ruh Sağlığı (Neşir-Çeviri). trc. Okuyucu, Nail. ve Tiryaki, Zahit. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2012, p.14.
- Referans4. Aycan, İrfan. “Emeviler Dönemi Kültür Hayatında Bazı Beşerî İlimlerin Tarihsel Gelişimi”. Dini Araştırmalar II, S. 6 (2000): 213-221.
- Referans5. et-Taberi, Ebu’l-Hasan b. Receb Ali b. Rabben. Hıfzü’s-Sıhha. tahkik: Mısrî, Mahmud. Ma’hedü’l-Mahtûtati’l-Arabiyye. Rabat: el-Munazzamatü'l-Arabiyye li’t-Terbiye ve’s-Sekâfe ve’l-Ulûm [ALECSO], 2011/1432, p.59.
- Referans6. et-Taberi, Hıfzü’s-Sıhha, p. 60
- Referans7. et-Taberi, Hıfzü’s-Sıhha,
- Referans8. el-Belhî, Ebû Zeyd. Mesâlihu’l-Ebdân ve’l-Enfüs: Beden ve Ruh Sağlığı
- Referans9. Hekim Bereket. Tuhfe-i Mübârizî: Metin-Sözlük, haz. Doğuer, Binnur Erdağı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2013.
- Referans10. İshâk bin Murâd, Edviye-i Müfrede (Metin-Sözlük), haz. Canpolat, Mustafa. ve Önler, Zafer. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007.