NATİONAL VİSİON MOVEMENT İN TURKİSH POLİTİCS: HİSTORİCAL DEVELOPMENT AND SOCİAL IMPACT

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 1, 33 - 50, 30.06.2025

Aziz Armutlu

Öz

This study aims to examine the historical development, ideological foundations, and social effects of the National View Movement, one of the most radical movements centered around Islamic values in Turkish politics. This movement, which began in the late 1960s under the leadership of Necmettin Erbakan, was built on Islamic identity, national interests, and an anti-Western perspective. The study analyzes the role of the National View in the context of the center-periphery conflict, the "Just Order" model, and its social, economic, and cultural effects. Based on social division theory, the study analyzes how the National View transformed the political and social structure in Türkiye. It is argued that the movement mobilized large masses with its discourse based on economic justice and Islamic values, with the aim of ensuring social justice. In this context, the study evaluates how the movement was shaped in the political arena through parties such as MNP, MSP, RP, FP, SP, and YRP. In addition to detailing the transformation brought by the National View Movement to Turkish politics, the study sheds light on the challenges faced by the movement in the modernization process and how its extensions, such as the AK Party, evolved. The results reveal that the National View Movement was not only a political organization but also a far-reaching agent of social change. In this context, the movement's impact on Türkiye’s political and social dynamics constitutes a critical case for understanding modern Islamist movements.

Anahtar Kelimeler

National View Movement , Necmettin Erbakan , Just Order , Centre-periphery Conflict , Social Division Theory

Proje Numarası

yok

TÜRK SİYASETİNDE MİLLİ GÖRÜŞ HAREKETİ: TARİHSEL GELİŞİMİ VE TOPLUMSAL ETKİSİ

Öz

Bu çalışma, Türkiye siyasetinde İslami değerleri merkeze alan en köklü hareketlerden biri olan Milli Görüş Hareketi’nin tarihsel gelişimini, ideolojik temellerini ve toplumsal etkilerini ele almayı amaçlamaktadır. Necmettin Erbakan liderliğinde 1960’ların sonunda başlayan bu hareket, İslami kimlik, milli çıkarlar ve Batı karşıtı bir perspektif üzerine inşa edilmiştir. Çalışmada, Milli Görüş’ün merkez-çevre çatışması bağlamındaki rolü, “Adil Düzen” modeli ve bu modelin sosyal, ekonomik ve kültürel etkileri analiz edilmiştir. Araştırmada, sosyal bölünme teorisi temel alınarak, Milli Görüş’ün Türkiye’deki siyasal ve toplumsal yapıyı nasıl dönüştürdüğü incelenmiştir. Hareketin, ekonomik adalet ve İslami değerler üzerine kurulu söylemi ile geniş kitleleri mobilize ettiği ve sosyal adaleti sağlama hedefiyle hareket ettiği belirtilmiştir. Bu kapsamda, hareketin siyasi arenada MNP, MSP, RP, FP, SP ve YRP gibi partiler aracılığıyla nasıl şekillendiği değerlendirilmiştir. Çalışma, Milli Görüş Hareketi’nin Türkiye siyasetine getirdiği dönüşümü detaylandırmakla birlikte, hareketin modernleşme sürecinde karşılaştığı zorluklara ve AK Parti gibi uzantılarının nasıl evrildiğine ışık tutmaktadır. Elde edilen sonuçlar, Milli Görüş Hareketi’nin sadece bir siyasi organizasyon değil, aynı zamanda geniş kapsamlı bir toplumsal değişim aktörü olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, hareketin Türkiye’nin siyasal ve sosyal dinamiklerine etkisi, modern İslamcı hareketlerin anlaşılması için kritik bir örnek teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Milli Görüş Hareketi , Necmettin Erbakan , Adil Düzen , Merkez-Çevre Çatışması , Sosyal Bölünme Teorisi

Etik Beyan

Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

yok

Kaynakça

• Akgül, A. (1997). Dünyanın değişimi ve Erbakan devrimi. Burak Yayınları.
• Aktaş, C. (2018). Türbanın Yeniden İcadı. İstanbul: Nehir Yayınları.
• Akyol, M. (2023, October 20). Türkiye’de Filistin Üzerinden Siyaset: Saadet, YRP ve AK Parti Ayrışmaları. Serbestiyet. https://serbestiyet.com/yazarlar/turkiyede-filistin-uzerinden-siyaset/
• Armutlu, A. (2023). Türk Siyasetinin Ekolü “Hoca”: Necmettin Erbakan Portresi. Altıntaş, H. (Ed.), Siyaset Bilimi, Uluslararası İlişkiler ve Kamu Yönetımı Alanında Uluslararası Araştırma ve Değerlendirmeler (1. Baskı) içinde (1-18). Serüven Yayınevi.
• Baykal, Ö. (2021). “Sağ Bir Siyaset Olarak Milli Görüş Hareketi”. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 17 (60), 34-58.
• Baykal, Ö., ve Çaha, Ö. (2021). Milli Görüş Hareketi ve Sivil Toplum. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 17(60), 138-163.
• Burak, B. (2022). Post-Modern Darbe Sonrası Türk Siyasetinde Necmettin Erbakan’ın Mirası Ve Milli Görüş Hareketi. ESAM Ekonomik Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 59-73. https://doi.org/10.53662/esamdergisi.1035741
• Çakır, R. (2014). “Milli Görüş Hareketi”. Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce İslâmcılık içinde (544- 575). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Çağa, Ö., ve Baykal, Ö. (2017). Milli Görüş Hareketinin kuruluşu: Türk siyasetinde Milli Nizam Partisi deneyimi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(3), 788-806.
• Çaha, Ö. (2020). Türkiye'de Siyasal Partiler ve Muhafazakârlık: AK Parti, Saadet Partisi ve Yeniden Refah Partisi Örneği. İstanbul: Orion Kitabevi.
• Çelebi, M. B. (2019). Sosyal bölünmeler sonucu ortaya çıkan siyasal partiler ve Milli Görüş Hareketi: MSP ve RP örneği. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 1(1), 34-53.
• Coşkun, B. (2023). “Yeni Sağ Siyasal Hareketler Bağlamında Yeniden Refah Partisi’nin Söylemleri.” Sosyo Politik Dergisi, 27(1), 112–134. https://doi.org/10.5281/zenodo.7894567
• Damhuis, K., ve Westheuser, L. (2024). Cleavage politics in ordinary reasoning: How common sense divides. European Societies, 26(4), 1195–1231. https://doi.org/10.1080/14616696.2023.2300641
• Demir, O., ve Kıvrak, E. (2024). Yeniden Refah Partisi: Kuramsal Bir Değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 468-481. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1475914
• DHA. (02.03.2022). Fatih Erbakan: Ümmet için çalışan kadrolar Millî görüşten çıkacak, https://www.dha.com.tr/yerel-haberler/sivas/fatih-erbakan-ummet-icin-calisan-kadrolar-mill-2032563
• Duran, B. (2019). Post-İslamizm Tartışmaları ve Türkiye’de Siyasal İslamın Dönüşümü. SETAV Analiz Raporları, 125, 1–12.
• Duverger, M. (1993). Siyasi Partiler (E. Özbudun, Çev.). Ankara: Bilgi Yayınevi.
• Erbakan, N. (2013). Erbakan külliyatı I-V (M. M. Uzun & T. Çetinkaya, Eds.). Ankara: MGV Yayınları.
• Erbakan, N. (2014). Adil Düzen. Ankara: ESAM Yayınları.
• Hamsici, M. (4 Nisan 2024). Yeniden Refah Partisi neden ve nasıl güçlendi?, https://www.bbc.com/turkce/articles/c8033n7zn8ko
• Imtiaz, A., Khan, D., Lyu, H., ve Luo, J. (2022). Taking sides: Public opinion over the Israel- Palestine conflict in 2021. https://arxiv.org/abs/2201.06297
• Inglehart, R. F., & Norris, P. (2016). Trump, Brexit, and the rise of populism: Economic have- nots and cultural backlash (HKS Working Paper No. RWP16-026). Retrieved from SSRN: https://ssrn.com/abstract=2818659 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2818659
• Işık, M. (2023). Milli Görüş Partilerinin Muhafazakârlık Anlayışı. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 13(2), 55-77. https://doi.org/10.55024/buyasambid.1368825
• Köse, T. (2023). Türkiye’de Siyasal Partilerin Filistin Meselesine Yaklaşımı: Tarihsel Arka Plan ve Güncel Ayrışmalar. Ortadoğu Analiz, 15(135), 18–25.
• Lipset, S. M., & Rokkan, S. (1967). Cleavage structure, party systems and voter alignments: An introduction. In S. M. Lipset & S. Rokkan (Eds.), Party systems and voter alignments: Cross-national perspectives (pp. 1–64). New York: Free Press.
• Mardin, Ş. (1973). Center-periphery relations: A key to Turkish politics? Daedalus, 102(1), 169- 190.
• Mardin, Ş. (2008). Jön Türklerin Siyasi Fikirleri: 1895-1908. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Mardin, Ş. (2015). Merkez-çevre çatışması ekseninde Türkiye’de toplumsal yapı. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Özbudun, E. (1974). Siyasal partiler. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
• Sol Haber. (2023). Milli Görüş ve İsrail: Türkiye'deki İslamcıların Filistin İkiyüzlülüğü. Sol Haber Portalı https://haber.sol.org.tr/haber/milli-gorus-ve-israil-turkiyedeki-islamcilarin-filistin-ikiyuzlulugu-393315
• Taş, H. (2015). Turkey – From Tutelary to Delegative Democracy. Third World Quarterly, 36(4), 776–791. https://doi.org/10.1080/01436597.2015.1024434
• Tekin, A. R. (2017). Türk dış politikasında Prof. Dr. Necmettin Erbakan: Kimlik, siyaset ve dış politika. Turkish Studies, International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 12(8), 211-246.
• Tuğal, C. (2009). Passive Revolution: Absorbing the Islamic Challenge to Capitalism. Stanford University Press.
• Tuğrul, T. (2017). Milli Görüş Hareketi’nin temel karakterleri. E- Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, 10 (2), 617-657.
• Tuğrul, T. (2019). Millî Görüş Hareketi'nin Temel Karakterleri. Ankara: MGV Yayınları.
• White, J. B. (2002). Islamist Mobilization in Turkey: A Study in Vernacular Politics. Seattle: University of Washington Press.
• Yıldırım, E. (1999). FP: Sağcılaşma ve Meşruiyet. Birikim. 122. 50-52.
• Yıldız, A. (2008). Problematizing the intellectual and political vestiges: From “Welfare” to “Justice and Development.” In Ü. Cizre (Ed.), Secular and Islamic politics in Turkey (pp. 41–61). London and New York: Routledge.
• Yılmaz, İ. (2016). Milli Görüş Hareketi: Toplumsal hareketlerde çerçeve değişimi etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(4), 1164-1185.
• Yavuz, M. H. (2009). Secularism and Muslim Democracy in Turkey. Cambridge: Cambridge University Press.
• Zabun, B., ve Yalanız, Y. (2021). Milli Görüş Partilerinin Eğitim ve Kültür Programlarının Değerlendirilmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 17(33), 750-778. https://doi.org/10.26466/opus.812741