Türkiye Savunma Sanayisinin Tarihsel Gelişimi ve Stratejik Önemi

Öz

Türkiye, Batı ve Doğu medeniyetlerini birbirine bağlayan kritik ve stratejik bir merkezde yer almakta olup, Asya ile Avrupa arasında köprü işlevi görmektedir. Bu benzersiz konum, ülkeye zengin bir tarihsel ve kültürel miras kazandırırken, aynı zamanda önemli güvenlik tehditlerine de maruz bırakmaktadır. Kafkasya, Orta Doğu ve Balkanlar gibi çatışma bölgelerinin kesişim noktasında bulunan Türkiye, NATO’nun güney kanadındaki stratejik konumu nedeniyle Batı dünyası açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu bağlamda Türkiye, gelişmiş güvenlik politikaları ve modern savaş stratejileri açısından kritik bir aktör olarak öne çıkmaktadır. Türkiye’nin savunma sanayii stratejisi, jeopolitik konumundan kaynaklanan güvenlik hassasiyetleri doğrultusunda şekillenmektedir. Bu doğrultuda, yerli üretim stratejisi, savunma sanayii ekosistemindeki tüm paydaşları kapsayan bütüncül bir yaklaşımla geliştirilmektedir. Süreç; proaktif katılım, sürekli iyileştirme ve hesap verebilirlik ilkelerine dayanmaktadır. Savunma sektöründeki tarihsel gelişim süreci, teknolojik bağımsızlığın ve stratejik iş birliklerinin önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu’ndan günümüze Türkiye’nin savunma sanayisinde yaşadığı dönüşümü analiz ederek savunma sanayiinin tarihsel gelişimini incelemektedir. Modernize edilen savunma sanayii, askeri ve ekonomik bağımsızlık açısından stratejik bir gereklilik olarak öne çıkarken, aynı zamanda teknolojik ilerlemeyi de tetiklemektedir. Özellikle insansız sistemler, yerli üretim projeleri ve yüksek teknoloji çözümleri, Türkiye’nin bölgesel güvenlik ihtiyaçlarını karşılamada ve küresel güç vizyonunu desteklemede kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Savunma Sanayii
• Jeopolitik

The Historical Development and Strategic Importance of Türkiye’s Defence Industry

Öz

Türkiye is located in the crucial and strategic hub, connecting Western and Eastern civilizations and functioning as a bridge between Asia and Europe. This unique position endows the country with a rich historical and cultural heritage and exposes it to significant security threats. Situated at the crossroads of conflict-prone regions such as the Caucasus, the Middle East, the Balkans, and Türkiye, it is vital to the Western world due to its strategic position on NATO’s southern flank. In this context, it is a critical factor in advanced security policies and modern warfare. Türkiye’s defence industry strategy is directly shaped by the security sensitivities arising from its geopolitical position. So, the domestic production strategy is developed through a holistic approach that encompasses all stakeholders in the defence industry ecosystem. The process involves proactive engagement, continuous improvement, and accountability principles. The historical evolution of advancements in the defence sector underscores the significance of technological independence and strategic collaborations. This study examines Türkiye’s defence industry transformation by analyzing the historical developments from the Ottoman Empire to the present day. The modernized defence industry is highlighted as a strategic imperative for military and economic independence, driving technological progress. In particular, unmanned systems, domestic production projects, and high-tech solutions are critically important in addressing Türkiye’s regional security needs and supporting its vision as a global power.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Defense Industry
• Geopolitics
• Turkish Defence Industry.

Kaynakça

1. Akyar, M. S. (2023). Türk savunma sanayinde bütüncül durumsal farkındalık; Türk yabancı askeri satışlar sistemi. TESAM Academy Journal, 10(2), 559–589.
2. Ateş, D. (2008). Uluslararası ilişkilerde konstrüktivizm: Ortayol yaklaşımının epistemolojik çerçevesi.
3. Bayraklı, Z. Ç. (2024). Türkiye’nin savunma ve havacılık sanayii ve ihracatı’nın analizi (2002-2023). Mevzu–Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 205-240.
4. Bitzinger, R. A. (Ed.). (2009). The modern defense industry: Political, economic, and technological issues. Bloomsbury Publishing USA.
5. Blume, A., & Tishler, A. (2000). Security needs and the performance of the defense industry.
6. Bölükbaşi, Y. Z. (2023). Cumhuriyet’in yeni yüzyılında dış politikada Türk dünyası vizyonu. Akademik Hassasiyetler, 10(23).
7. Clevström, J., & Winnerstig, M. (2003). Defence technology as security policy: Defence R&T as a security policy tool in Europe, France, and the United Kingdom (FOI-R--0813--SE). Totalförsvarets Forskningsinstitut.
8. Defense News. (2024). Top 100 for 2024. https://people.defensenews.com/top-100/ Dombrowski, P. J., Gholz, E., & L Ross, A. (2003). Military transformation and the defense industry after next.

9. Durmaz, M. (2014). The US arms embargo of 1975–1978 and its effects on the development of the Turkish defense industry (Doctoral dissertation, Monterey, California: Naval Postgraduate School).
10. East, E. G. I. M. (2021). Of the Turkish defense industry. Journal of Defense Resources Management, 12(1), 22.
11. Erkut, F. N. (2022). Türkiye’nin yeni strateji arayışları: Mavi Vatan Doktrini.
12. Hensel, N. (2015). The defense industrial base: Strategies for a changing world (1st ed.). Routledge.
13. Hensel, N. (2016). The defense industry: Tradeoffs between fiscal constraints and national security challenges. Business Economics, 51, 111–122.
14. Koç, T. (2024). Türk İHA’larının rönesansı: Türkiye’nin güvenlik anlayışı nasıl değişti? Turcology Research, (80), 339-351.
15. Kolodziej, E. A. (2005). Constructivism. In Security and international relations (pp. 259–304). Cambridge: Cambridge University Press.
16. Kovacic, W. E., & Smallwood, D. E. (1994). Competition policy, rivalries, and defense industry consolidation. Journal of Economic Perspectives, 8(4), 91-110.
17. Kurç, Ç., & Bitzinger, R. A. (2018). Defense industries in the 21st century: A comparative analysis—The second e-workshop. Comparative Strategy, 37(4), 255–259.
18. Küçükoğlu, M. (2023). Türk savunma sanayisindeki gelişmelerin ekonomiye etkileri (2000-2023). Sakarya Journal of Economics / Sakarya İktisat Dergisi, 12(1), 15–41.
19. Mendi, A. F., Nacar, M. A., & Solmaz, M. (2020). Business model innovation in Turkish defense industry software company. 2020 International Conference on Technology and Entrepreneurship (ICTE), 1–5.
20. NATO. (2021, June). Defence expenditure of NATO countries (2014-2021). North Atlantic Treaty Organization.
21. Onur, Ş. E. N., & Özveren, M. (2024). Ekonomik yaptırımların yerli savunma sanayi üretimi üzerine etkisi: 1975-78 silah ambargosundan CAATSA’ya bir çıkarım. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi.
22. Öncel. R. (2018). Türkiye’nin Savunma Sanayii İhracatı, Kriter. Retrived from : https://kriterdergi.com/dis-politika/turkiyenin-savunma-sanayii-ihracati
23. Özdemir, H. (2008). Uluslararası ilişkilerde güç: Çok boyutlu bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 63(03), 113–144.
24. Özgen, C. (2016). Türkiye’nin savunma sanayi politikasının analizi: Türk savunma sanayi politikası ve stratejisi esasları dokümanı örneği. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 8(15), 191–203.
25. Özlü, H. (2022). The foundation and development of Türkiye’s defense industry in the context of national security strategy. PERCEPTIONS: Journal of International Affairs, 26(2), 216-240.
26. Pınar, L. (2018). Türkiye’nin Savunma Sanayi Alanındaki Gelişiminin Türk Dış Politikasına Olan Etkisi. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(4), 2344-2357. https://doi.org/10.15869/itobiad.458822
27. Saygılı, Z. (2022). Savunma sanayi ve savunma harcamalarının ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği (2002-2019).
28. Savunma Sanayii Başkanlığı. (2022). Savunma sanayii yıllık raporu 2022. Retrived from : https://www.ssb.gov.tr/Images/Uploads/files/SSB_BASILI_TR_2022_WEB2_2.pdf
29. Savunma Sanayii Başkanlığı. (2023). 2023 Yılı Faaliyet Raporu. T.C. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı.
30. Sekine, M. H. (2020). Increasing Türkiye’s military expenditure: At what cost? Australian Institute of International Affairs. Retrived from : https://www.internationalaffairs.org.au/australianoutlook/increasing-Türkiyes-military-expenditure-at-what-cost/
31. Sezgin, Ş., & Sezgin, S. (2018). Dünya’da ve Türkiye’de savunma sanayi: Genel bir bakış. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(12), 1–19.
32. Sheet, S. F. (2024). Trends in world military expenditure, 2014. Change, 2005, 14.
33. Şişman, D. (2017). Küreselleşme, kriz ve savunma sanayi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 39(1), 223–237.
34. Statista. (2024). Number of military personnel in NATO countries. Retrived from : https://www.statista.com/statistics/584286/number-of-military-personnel-in-nato-countries/
35. Stockholm International Peace Research Institute. (2024). Global military spending surges amid war, rising tensions and insecurity. Retrived From: https://www.sipri.org/media/press-release/2024/global-military-spending-surges-amid-war-rising-tensions-and-insecurity
36. TASAM. (2016). Security and defense reform 2023-2053 Türkiye vision workshops: As part of 2016 Istanbul Security Conference (02-04 November 2016, Istanbul).
37. Yeşilyurt, F., & Yeşilyurt, M. E. (2019). Türkiye’de savunma sanayi. Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, 6(2), 1–42.
38. Yılmaz, S., & Yorulmaz, M. (2023). The effects of Turkish defense industry’s transformation on Turkish foreign policy. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(1), 1-21.