Energy Competition and Power Configuration in the Eastern Mediterranean

Öz

The energy reserves discovered in the Eastern Mediterranean have transformed the region into a strategic arena of competition from the perspectives of the global energy market and international politics. The European Union considers these resources as an alternative supply route to secure its energy supply and to diminish its dependence on the Russian Federation. The United States of America is enhancing its cooperation with allies in the region in order to strengthen Europe’s energy security; concurrently, the Russian Federation is developing strategic relations with Turkey to sustain its influence in the energy domain and is pursuing balancing policies accordingly. This article examines the energy competition in the Eastern Mediterranean within the framework of the realist theory, focusing on the themes of power and interest, and analyzes the energy strategies of the European Union toward the region through the prism of its interactions with global and regional actors. Furthermore, the implications of the rivalry between the United States of America and the Russian Federation on European energy security are evaluated, and the multidimensional power configuration emerging in the Eastern Mediterranean is critically discussed. Within this context, it is argued that the energy competition in the region is redefined not only in economic terms but also within the axes of security and power balances.

Anahtar Kelimeler

• Eastern Mediterranean
• energy competition
• realism

Doğu Akdeniz’de Enerji Rekabeti ve Güç Konfigürasyonu

Öz

Doğu Akdeniz’de keşfedilen enerji rezervleri, bölgeyi küresel enerji piyasası ve uluslararası siyaset açısından stratejik bir rekabet alanına dönüştürmüştür. Avrupa Birliği, enerji arz güvenliğini sağlamak ve Rusya Federasyonu’na olan bağımlılığını azaltmak amacıyla bu kaynakları alternatif bir tedarik hattı olarak değerlendirmektedir. Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa’nın enerji güvenliğini güçlendirmek için bölgedeki müttefikleriyle iş birliğini artırmakta; Rusya Federasyonu ise, enerji alanındaki etkisini sürdürme amacıyla Türkiye ile stratejik ilişkiler geliştirmekte ve bu doğrultuda dengeleyici politikalar izlemektedir. Bu makale, Doğu Akdeniz’deki enerji mücadelesini realist kuramın güç ve çıkar teması çerçevesinde ele almakta ve Avrupa Birliği’nin bölgeye yönelik enerji stratejilerini, küresel ve bölgesel aktörlerle geliştirdiği ilişkiler ekseninde analiz etmektedir. Ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri ile Rusya Federasyonu arasındaki rekabetin Avrupa enerji güvenliği üzerindeki yansımaları değerlendirilmekte ve Doğu Akdeniz’de şekillenen çok boyutlu güç konfigürasyonu tartışılmaktadır. Bu çerçevede, bölgedeki enerji rekabetinin sadece ekonomik değil, aynı zamanda güvenlik ve güç dengeleri ekseninde yeniden tanımlandığı savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Doğu Akdeniz
• enerji rekabeti
• realizm

Kaynakça

1. Aksoy, M., & Merkezi, S. A. (2016). Doğu Akdeniz enerji rekabeti. İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi, İnsamer, 23.
2. Anthony, I. & Sahlin, M. (23 Ekim 2020). Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanı ihtilafları: Neden şimdi ve neden değil? https://www.sipri.org/commentary/essay/2020/maritime-disputes-eastern-mediterranean-why-and-why-now (Erişim tarihi: 24 Nisan 2025)
3. Arıdemir, H., & Allı, Ç. (2019). Doğu Akdeniz bölgesindeki münhasır ekonomik bölge tartışmalarının analizi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 4(10), 188–202.
4. Bahgat, G. (2014). Alternative energy in Israel: Opportunities and risks. Israel Affairs, 20(1), 1–18. Bardakçı, M. (2022). Turkey and the major powers in the Eastern Mediterranean crisis from the 2010s to the 2020s. Comparative Southeast European Studies, 70(3), 516-539.
5. Barnes, C. & Palacios, Z. (5 Ekim 2023). Lebanon, what’s next? https://www.spglobal.com/commodity-insights/en/research-analytics/lebanon-whats-next (Erişim tarihi: 25 Nisan 2025)
6. Baylis, J., Smith, S., & Owens, P. (Eds.). (2020). The globalization of world politics: An introduction to international relations. Oxford University Press.
7. Butter, D. (2021). Egypt’s energy ambitions and its Eastern Mediterranean policy. Eastern Mediterranean in Uncharted Waters: Perspectives on Emerging Geopolitical Realities, 45-51.
8. Can, F. (31 Aralık 2019). Doğu Akdeniz’de ne kadar doğal gaz rezervi var? https://tr.euronews.com/2019/12/31/dogu-akdeniz-ne-kadar-dogal-gaz-rezervi-var-en-buyuk-payi-hangi-ulkeler-alacak (Erişim tarihi: 25 Nisan 2025)

9. Dönmez, S. (2022). Doğu Akdeniz’de bölgesel güvenlik sorunu: Enerji ve ittifaklar. Bilge Strateji, 13(24), 186-208. Eçen, A. F., Bulut, S., & Ayçin, T. (2021). Doğu Akdeniz meselesinde Yunan lobisinin Türkiye karşıtı faaliyetleri. İletişim ve Diplomasi, (6), 111-137.
10. Ellinas, C., Roberts, J. & Tzimitras, H. (1 Ağustos 2016). Hydrocarbon developments in the Eastern Mediterranean. https://css.ethz.ch/content/dam/ethz/special-interest/gess/cis/center-for-securities-studies/resources/docs/Atlantic%20Council-Hydrocarbon%20Developments%20in%20the%20Eastern_Mediterranean.pdf (Erişim tarihi: 24 Nisan 2025)
11. Enerdata. (29 Şubat 2016). Leviathan partners aim to accelerate gas field development. https://www.enerdata.net/publications/daily-energy-news/leviathan-partners-aim-accelerate-gas-field-development-israel.html (Erişim tarihi: 24 Nisan 2025)
12. Erkalan, B. (24 Ocak 2025). Türkiye’nin bu yıl 53,2 milyar metreküp doğal gaz tüketeceği öngörüldü. https://www.aa.com.tr/tr/enerjiterminali/dogal-gaz/turkiyenin-bu-yil-53-2-milyar-metrekup-dogal-gaz-tuketecegi-ongoruldu/47057 (Erişim tarihi: 25 Nisan 2025)
13. Erkan, H. S. (2023). Türkiye’nin Orta Asya’da ne işi var? In F. Kaya (Ed.), Türkiye’nin orada ne işi var? Türkiye’nin bölge ülkeleriyle ilişkileri (ss. 139–152). İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık.
14. Erkut, F. N. (2022). Türkiye'nin yeni strateji arayışları: Mavi Vatan Doktrini. Gidaris, D., & Gogas, P. (2021). Natural gas networks in Greece: The present and the prospects of the future.
15. Goldthau, A. C., Richert, J., & Stetter, S. (2024). Leviathan awakens: Gas finds, energy governance, and the emergence of the Eastern Mediterranean as a geopolitical region. Review of Policy Research, 41(2), 310-328.
16. Grand, J. A., Saab, B., Benitez, J., & Kramer, F. (2017). Toward a strategy for the Mediterranean. Atlantic Council. Harunoğulları, M. (2020). Doğu Akdeniz enerji havzası: Bölge üzerinde yaşanan uluslararası anlaşmazlık ve rekabet. International Journal of Geography and Geography Education, (42), 455-481.
17. Hochberg, M. (2022). Israel's Energy Potential: Securing the Future. Middle East Institute.
18. İlter, E., & Kınık, H. (2017). Türkiye’nın enerji denklemi: Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı ve Türk Akımı. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (18), 185-200.
19. İren, A. A., & Atlığ, M. (2022). Neo-realist perspektiften Doğu Akdeniz ve enerji güvenliği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 325-342.
20. İstikbal, D., & Boyraz, H. M. (2019). Doğu Akdeniz enerji kaynaklarına ekonomi-politik bir yaklaşım. Kıbrıs Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi, 3(5), 69-86.
21. Jervis, R. (1994). Hans Morgenthau, realism, and the scientific study of international politics. Social Research, 853-876.
22. Kakışım, C. (2020). Türkiye’nin bölgesel doğal gaz merkezine dönüşebilme potansiyeli. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(24), 255-280.
23. Karagöl, E. T., & Kızılkaya, M. (2015). Rusya-AB-Türkiye üçgeninde Türk Akımı. Seta Perspektif, 105, 1-6. Keypour, J. (2022). Replacing Russian gas with that of the United States: A critical analysis from the European Union energy security perspective. Russian Journal of Economics, 8(2), 189-206.
24. Kısacık, S. (2019). 21. yüzyılda Avrupa Birliği’nin enerji güvenliği politikaları bağlamında Akdeniz bölgesinin önemi. In H. Çomak & Ş. B. Şeker (Eds.), Akdeniz jeopolitiği (1. baskı, ss. 1101–1127). Nobel Yayıncılık.
25. Lutterbeck, D., & Engelbrecht, G. (2009). The West and Russia in the Mediterranean: Towards a renewed rivalry? Mediterranean Politics, 14(3), 385-406.
26. Machiavelli, N. (1993). The prince (1513). Hertfordshire: Wordsworth Editions.
27. Mira, E. R. (2022). Türkiye–Libya arasında imzalanan “Akdeniz’de deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırası”nın Türk dış politikasına etkisi. Anadolu Strateji Dergisi, 4(1), 17-37.
28. Morgenthau, H. (1958). Realism in international politics. Naval War College Review, 10(5), 1-15. Morgenthau, H. J., Thompson, K. W., & Clinton, W. D. (1985, February). Politics among nations: The struggle for power and peace.
29. Papada, L., & Kaliampakos, D. (2016). Measuring energy poverty in Greece. Energy Policy, 94, 157-165.
30. Peker, H. S., Oktay, K. Ö., & Şensoy, Y. (2019). Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları ve enerji kaynakları çerçevesinde Türkiye’nin enerji güvenliği. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 8(1), 85-106.
31. Prontera, A., & Ruszel, M. (2017). Energy Security in the Eastern Mediterranean. Middle East Policy, 24(3).
32. Reuters. (22 Temmuz 2012). Blast rocks Egypt’s gas pipeline to Israel, Jordan. https://www.reuters.com/article/world/blast-rocks-egypt-s-gas-pipeline-to-israel-jordan-idusbre86l00t/ (Erişim tarihi: 24.04.2025)
33. Sarp, A. (2019). Avrupa Birliğinden Avrupa Enerji Birliğine yol haritası ve Türk-Rus-Azeri enerji koridorunun analizi (Master's Thesis, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
34. Şahin, İ. (2020). Türkiye-Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kıta sahanlığı anlaşması. Adalet Dergisi, (65), 51-70.
35. Sørensen, G., Møller, J., & Jackson, R. H. (2022). Introduction to international relations: theories and approaches. Oxford university press.
36. Sıvış, E. (2019). ABD'nin Avrupa enerji pazarına yönelik izlediği dış politika: Kaya gazı devrimi ve Avrupa pazarında Rus hâkimiyetine karşı LNG hamlesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(3), 2177-2202.
37. Stergiou, A. (15 Şubat 2024). Between conflict and survival: The new energy geopolitics of the Eastern Mediterranean. https://www.e-ir.info/2024/02/15/between-conflict-and-survival-the-new-energy-geopolitics-of-the-eastern-mediterranean/ (Erişim tarihi: 24.04.2025)
38. Stern, J. (2020). The role of gases in the European energy transition. Russian Journal of Economics, 6(4), 390-405.
39. Turan, İ., & Çelikoğlu, Ş. (2023). Enerji güvenliği açısından Sakarya Gaz Sahası. Waltz, K. N. (1967). International structure, national force, and the balance of world power. Journal of International Affairs, 21(2), 215-231.
40. Waltz, K. N. (2010). Theory of international politics. Waveland Press.
41. Yılmaz, E. (2018). Doğu Akdeniz’de enerji çıkmazı. Seta Perspektif, 188, 1-5.
42. Yiğit, C., & Gürel, S. (2020). Morgenthau, tutucu aktör ve düzensiz göç: Türkiye’nin Ortadoğu stratejisinin göç alan ülke olmasıyla ilişkisi. R&S-Research Studies Anatolia Journal, 3(2), 142–155.