Functional-Constructivist Cooperation Model in the Collaborations of OTS Members: An Assessment in the Context of the Budapest Informal Summit

Öz

The study highlights that the pragmatic and functional cooperation developed among the members of the Organization of Turkic States (OTS) in sectors such as energy, transportation, digitalization, and defense will, over time, evolve into the construction of a shared cultural and societal identity. Based on this identity, institutional deepening and political convergence will become attainable. Initiatives such as the common alphabet project, educational programs, media ventures, and youth exchange activities serve as the building blocks of a multidimensional interaction in which functional cooperation transforms into a normative identity. Furthermore, institutional structures such as TURKSOY, the Turkic Investment Fund, and the Ahmet Yesevi and Manas Universities guarantee the sustainability of this process. Through the proposed Functional–Constructivist model, the paper offers a normative integration framework that fosters not only interest-based intergovernmental cooperation but also a collective sense of “we-ness” and shared belonging among the peoples. Surpassing the limitations of European Union-centered theories of functionalism and social constructivism, this model synthesizes the "spill-over" mechanisms of neo-functionalism with the identity and norm-producing capacity of social constructivism. It designs a framework that intertwines the technical and societal dimensions of integration, thereby introducing a new paradigm. Within this context, the model provides a comprehensive and flexible framework that addresses the explanatory deficiencies of classical theories. As such, it contributes original and practical insights to the international literature by conceptualizing the OTS not merely as a platform for regional technical cooperation, but as a culturally grounded model of regional integration that institutionalizes cooperation in cultural, economic, and political spheres. The paper will evaluate the decisions taken at the Informal Summit of the Organization of Turkic States (OTS), held on May 21, 2025, in Budapest, Hungary, within the framework of the functional–constructivist model.

Anahtar Kelimeler

• OTS
• functionalism
• neo-functionalism
• social constructivism
• functional constructivism

TDT Üyelerinin İş Birliklerinde İşlevsel-İnşacı İşbirliği Modeli: Budapeşte Gayriresmi Zirvesi Bağlamında Bir Değerlendirme

Öz

Çalışmada, TDT üyeleri arasında enerji, ulaştırma, dijitalleşme ve savunma gibi sektörlerde geliştirilen pragmatik ve fonksiyonel iş birliklerinin, zamanla kültürel ve toplumsal kimlik inşasına evrileceği; bu kimlik temelinde de kurumsal derinleşme ve siyasi yakınlaşmanın mümkün hâle geleceği dikkatlere sunulmaktadır. Ortak alfabe çalışmaları, eğitim programları, medya projeleri ve gençlik değişim faaliyetleri, fonksiyonel iş birliğinin normatif kimliğe dönüştüğü çok boyutlu etkileşimin yapı taşlarıdır. Ayrıca, TÜRKSOY, Türk Yatırım Fonu, Ahmet Yesevi ve Manas Üniversiteleri gibi kurumsal yapılar, bu sürecin sürdürülebilirliğini teminat altına almaktadır. Bildiride önerilen İşlevsel–İnşacı modelle, yalnızca devletlerarası çıkar temelli değil, aynı zamanda halklar arasında “biz duygusu” ve kolektif aidiyet bilinci yaratan normatif bir entegrasyon çerçevesi sunulmaktadır. Avrupa Birliği merkezli fonksiyonalizm ve sosyal inşacılık kuramlarının sınırlılıklarını aşan ve neo-fonksiyonalizmin öngördüğü "spill-over" mekanizmaları ile sosyal inşacılığın kimlik ve norm üretimini harmanlayarak, entegrasyonun hem teknik hem de toplumsal boyutlarını iç içe tasarlayan bu modelle, yeni bir paradigma ihtiyacı gündeme getirilmekte ve bu ihtiyaç çerçevesinde klasik teorilerin açıklamakta yetersiz kaldığı yönler, bütüncül ve esnek bir çerçevede açıklanmaktadır. Bu bağlamda teori, yalnızca bölgesel teknik iş birlikleriyle sınırlı kalmayan; kültürel, ekonomik ve siyasi açılardan kurumsallaşan kültürel temelli bir bölgesel bütünleşme modeli olarak TDT’nin iş birliği yaklaşımlarının ve potansiyelinin açıklanmasında, uluslararası literatüre özgün ve uygulanabilir katkılar sunacaktır. Bildiride, 21 Mayıs 2025 tarihinde Macaristan’ın Budapeşte şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmî Zirvesi’nde alınan kararlar, işlevsel-inşacı model bağlamında değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

• TDT
• iş birliği
• fonksiyonalizm
• neo-fonksiyonalizm
• sosyal inşacılık
• işlevsel inşacılık
• Budapeşte Gayrı resmî Zirvesi

Kaynakça

1. Acharya, A. (2016). Regionalism beyond EU-centrism. In T. A. Börzel & T. Risse (Eds.), The Oxford handbook of comparative regionalism (pp. 109-130). Oxford University Press.
2. Adler, E. (1997). Seizing the middle ground: Constructivism in world politics. European Journal of International Relations, 3(3), 319-363. https://doi.org/10.1177/1354066197003003003
3. Adler, E., & Barnett, M. (Eds.). (1998). Security communities. Cambridge University Press.
4. Akçapa, M. (2023). TDT’nin Tarihsel Gelişimi: Teşkilatın Dünü, Bugünü ve Yarını. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 11(34), 473-491.
5. Akın, C. (2025). Türk Devletleri Teşkilatı’nın Türk Birliği’ne Dönüşme İmkânı. TESAM Yayınları. https://www.libraryturk.com/kitap-detaylari-turk-devletleri-teskilatinin-turk-birligine-donusme-imkni?v=9786256148659
6. Akıllı, E. (2019). TURKSOY, Turkic Council and cultural diplomacy: Transactionalism revisited. Bilig, 91, 1-25. https://doi.org/10.12995/bilig.9101
7. Avcu, S. A. (2025). Evaluation of the Organization of the Turkic States in the light of integration theories. Adam Academy Journal of Social Sciences, 15(1), 323-344. https://doi.org/10.31679/adamakademi.1645742
8. Büyüktanır, D. (2015). Toplumsal inşacı yaklaşım ve Avrupa bütünleşmesinin açıklanmasına katkıları. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 14(2), 1–24.

9. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
10. Haas, E. B. (2004). The uniting of Europe: Political, social, and economic forces, 1950-1957. University of Notre Dame Press. (Original work published: Stanford University Press, 1958)
11. Emeklier, B., Taner, T., & Kubilay, Ç., Y., (2022). Türk Devletleri Teşkilatı: Bütünleşme Sürecine Nereden Başlamalı ve Ne Yapmalı?. Güvenlik Stratejileri Dergisi (TDT Özel Sayısı), 73-107.
12. Erkan Aydın, M., & Liu, Y. (2024). Organization of Turkic States: Diverse motivations for a common aim. Siyasal: Journal of Political Sciences, 33(1), 35-54. https://doi.org/10.26650/siyasal.2024.33.1363769
13. Kaplan, M., Yuvacı, A., & Amanov, S., (2015). One nation, many voices? External cohesion of the Turkic Council states in the United Nations General Assembly, 1993–2011. bilig, 74, 125–149.
14. Kocatepe, Ö. F. (2024). Türk Devletleri Teşkilatı: Politik ve askerî iş birliği. Nobel Akademik Yayıncılık.
15. Köstem, S. (2017). When can idea entrepreneurs influence foreign policy? Explaining the rise of the ‘Turkic World’ in Turkish foreign policy. Foreign Policy Analysis, 13(3), 722-740. https://doi.org/10.1093/fpa/orw016
16. Mitrany, D. (1966). A working peace system. Quadrangle Books. (Original work published 1943)
17. Musabay Baki, P. (2022). Turkic World Vision-2040: A step forward for the resilience of Turkic cooperation. Perceptions: Journal of International Affairs, 27(1), 26-52.
18. Niemann, A., & Schmitter, P. C. (2009). Neofunctionalism. In A. Wiener & T. Diez (Eds.), European integration theory (2nd ed., pp. 45-66). Oxford University Press.
19. Rosamond, B. (2005). The uniting of Europe and the foundation of EU studies: Revisiting the neofunctionalism of Ernst B. Haas. Journal of European Public Policy, 12(2), 237-254. https://doi.org/10.1080/13501760500043928
20. Salihi, E., & Mehmetcik, H. (2025). Institutionalization of relationship and voting cohesion: A case study of the Organization of Turkic States (OTS) at the UN General Assembly. Bilig, 112, 105-132. https://doi.org/10.12995/bilig.7668
21. Sancaktar, C. (2013). Bütünleşme ve bütünleşme teorileri. İçinde H. Çomak & C. Sancaktar (Ed.), Uluslararası ilişkilerde teorik tartışmalar (ss. 113–157). Beta Yayınları.
22. Schmitter, P. C. (2005). Ernst B. Haas and the legacy of neofunctionalism. Journal of European Public Policy, 12(2), 255-272. https://doi.org/10.1080/13501760500043951
23. Ünver, R. D. (2023). The Analysis of the Organization of Turkic States (OTS) from a Neofunctionalist Pespective, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Avrasya Araştırmaları Anabilim Dalı, Ankara.
24. Wendt, A. (1992). Anarchy is what states make of it: The social construction of power politics. International Organization, 46(2), 391–425. https://www.jstor.org/stable/2706858
25. Yesevi, Ç. G. (2022). Examining the Organization of Turkic States: A teacher and norm-creator. Perceptions: Journal of International Affairs, 27(1), 2–25.
26. İnternet Kaynakları
27. https://agriculture-ec-europa-eu.translate.goog/common-agricultural-policy_en?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc (Erişim Tarihi: 008.08.2025)
28. https://www.arte.tv/fr/ (Erişim Tarihi: 08.03.2026)
29. https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/infrastructure-and-investment/trans-european-transport-network-ten-t_en (Erişim Tarihi: 08.03.2026)
30. https://fpi-ec-europa-eu.translate.goog/what-we-do/common-foreign-and-security-policy_en?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc (Erişim Tarihi: 08.03.2026)
31. https://european--union-europa-eu.translate.goog/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/search-all-eu-institutions-and-bodies/european-economic-and-social-committee-eesc_en?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc (Erişim Tarihi: 08.03.2026)
32. https://www.ab.gov.tr/avrupa-birligi-adalet-divani_45632.html (Erişim Tarihi: 08.03.2026)
33. https://www.ab.gov.tr/avrupa-sayistayi_45633.html (Erişim Tarihi: 08.03.2026)
34. Organization of Turkic States. (2021). Turkic World Vision - 2040.
35. Organization of Turkic States. (2025a, May 21). Budapest Declaration of the Informal Summit of the Organization of Turkic States.
36. Organization of Turkic States. (2025b, May 21). Informal Summit of the OTS held in Budapest.