Georgia’s Efforts To Join The EU and NATO and Its Relations With Russia in This Context

Öz

Georgia has aimed to join the European Union and the North Atlantic Treaty Organization, but relations with Brussels have deteriorated following Tbilisi's adoption of the Foreign Influence Transparency Act in May 2024. The political atmosphere in Georgia has heightened concerns that Tbilisi's attempt to move closer to Europe will lead to the country's occupation. Georgia wanted to normalize relations with Russia on the one hand, while hoping to join the North Atlantic Treaty Organization on the other. However, it became clear that Russia would not allow the deepening of European Union and North Atlantic Treaty Organization policies in its backyard. Russia perceived all steps taken in the South Caucasus as a threat to itself. Although the United States tried to exert influence in the region through North Atlantic Treaty Organization, it became clear that this would not be easy, as seen in the Ukraine War. This study aims to reveal Georgia's process of joining the European Union and the North Atlantic Treaty Organization and Russia's stance in this context. The study uses process analysis, and the collected data has been subjected to qualitative content analysis. Hypothesis 1: Russia has opposed Georgia's goal of becoming a member of the European Union and the North Atlantic Treaty Organization. Hypothesis 2: The hypothesis that Tbilisi's relations with the European Union have deteriorated due to the law on transparency of foreign influence adopted by the Georgian Parliament has been confirmed.

Anahtar Kelimeler

• Georgia
• European Union
• North Atlantic Treaty Organization
• Russia
• Foreign Influence Transparency Act

Gürcistan’ın AB Ve NATO’ya Katılma Çabası ve Bu Bağlamda Rusya ile İlişkileri

Öz

Gürcistan, Avrupa Birliğine ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütüne katılmayı amaçlamış ancak Tiflis’in Mayıs 2024’te Yabancı Etkinin Şeffaflığı Yasasını kabul etmesiyle Brüksel ile karşılıklı ilişkiler gerilmiştir. Gürcistan’da oluşan siyasi atmosferde Tiflis’in Avrupa’ya yaklaşma teşebbüsü ülkeyi işgale sürükleyeceğine ilişkin endişeleri artırmıştır. Gürcistan, bir taraftan Rusya ile ilişkilerini normalleştirmek isterken diğer taraftan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütüne katılmayı ümit etmiştir. Lakin Rusya’nın arka bahçesinde Avrupa Birliği ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü politikalarının derinleşmesine müsaade etmeyeceği anlaşılmıştır. Rusya, Güney Kafkasya’da atılan tüm adımları kendisine yönelik bir tehdit olarak algılamış, Amerika Birleşik Devletleri, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü üzerinden bölgede etkili olmaya çalışsa da Ukrayna Savaşı’nda göründüğü gibi bunun pek de kolay olmayacağı gün yüzüne çıkmıştır. Bu çalışma, Gürcistan’ın Avrupa Birliğine ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütüne katılma yolundaki süreci ve bu bağlamda Rusya’nın tutumunu ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışmada süreç analizi yöntemine başvurulmuş, toplanan veriler nitel içerik çözümlemesine tabi tutulmuştur. Araştırmada Hipotez 1: Gürcistan’ın Avrupa Birliğine ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütüne üye olma hedefine Rusya karşı çıkmıştır. Hipotez 2: Gürcistan Parlamentosunda kabul edilen yabancı etkinin şeffaflığı yasasından dolayı Tiflis’in Avrupa Birliği ile ilişkileri bozulmuştur hipotezleri doğrulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Gürcistan
• Avrupa Birliği
• Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü
• Rusya
• Yabancı Etkinin Şeffaflığı Yasası

Destekleyen Kurum

yok

Etik Beyan

Etik kurallara uyulmuştur

Teşekkür

yok

Kaynakça

1. Akhiyadov, M. (2019). Gürcistan’daki Siyasi Krizin Arka Planı, İNSAMER, 1-4.
2. Akpınar, B. G. (2019). Post Modern Siyasi Söylemler Çerçevesinde 1990 Sonrası Gürcistan-Rusya İlişkilerinin Analizi, Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, Bursa.
3. Alptekin, G. (2022). Rusya’nın Yakın Çevresini Koruma Politikası ve Soğuk Savaş İzlenimleri (2008 Rusya-Gürcistan Savaşı ve 2014 Ukrayna Krizi), Research Studies Anatolia Journal, 5(1), 164-204.
4. Alsırt, F. T. (2009). Bağımsızlık Sonrası Gürcistan’ın Yeniden Yapılanması ve Bu Süreçte Türkiye ile İlişkileri, Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
5. Asadov, M. (2021). Türkiye’nin Gürcistan Politikasında Rusya Faktörü, Akademik Sosyal Araştırmalar, 5 (17), 255-278.
6. Avar, Y. (2021). Avrupa Birliği’nin Rusya Gürcistan ve Rusya-Ukrayna Çatışmalarına Karşı Tutumu: Almanya ve Fransa’nın Liderlikleri, Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13 (24), 310-321.
7. Ax, L. & Victor, C. (2025, February 13). Hope and turmoil: The EU’s role in securing Georgia’s democratic future, https://ecfr.eu/article/hope-and-turmoil-the-eus-role-in-securing-georgias-democratic-future/, (01.06.2026).
8. BBC. (2024, Haziran 3). Gürcistan’da Protesto Edilen Yabancı Etki Yasası Yürürlüğe Girdi, https://www.bbc.com/turkce/articles/cjewxrrz88xo.

9. Bezhanishvili, Z. (2009). Between Conflict and Partnership, Contemporary Developments in Russian–Georgian Relations, Russian Politics and Law, 47(3), 19-35.
10. Bıdzinashvili, D. (2023). The Main Challenges of Georgia’s Economy And Prospects for Expanding Georgia-EU Relations, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, (60), 216-224.
11. Bozkuş, Y. (2023, June). NATO’nun Genişleme Politikası, Kafkasya ve Türkiye ile İlişkiler, Journal of Balkan and Black Sea Studies, 6 (10), 61-89.
12. Bozdağlıoğlu Y. & Özen, Ç. (2004). Liberalizmden Neoliberalizme Güç Olgusu ve Sistemik Bağımlılık, Uluslararası İlişkiler, 1(4), 59-79.
13. Cecire, M. (2025, August 5). China's Black Sea Play, https://www.rand.org/pubs/commentary/2025/08/chinas-black-sea-play.html, (31.05.2026).
14. Ceylan, T. (2024, Aralık 1-15). AB Gündemi: AB Genişleme Süreci: Gürcistan’da Tartışmalı Seçimler ve 2028 Yılı Sonuna Dek AB Sürecini Askıya Alma Kararı, Bülten, https://bulten.ikv.org.tr/?ust_id=14279&id=14283.
15. Chkhikvadze, V. (2019, Eylül 24). Doğu Ortaklığı: Gürcistan İçin Sırada Ne Var, https://tr.boell.org/tr/2019/09/24/dogu-ortakligi-gurcistan-icin-sirada-ne-var.
16. Çebi, T. (2024, Haziran 8). Gürcistan’ın Yeni Yasası ve AB, https://www.turkiyearastirmalari.org/2024/06/08/yayinlar/analiz/gurcistanin-yeni-yasasi-ve-ab/.
17. Council on Foreıgn Relations. (2024, August 21). What Georgia’s Foreign Agent Law Means for Its Democracy, https://www.cfr.org/articles/what-georgias-foreign-agent-law-means-its-democracy, (26.05.2026).
18. Doğan, D. (2024, Haziran 3). Gürcistan Parlamentosu Yabancı Ajan Yasasını İmzaladı, https://www.ntv.com.tr/dunya/gurcistan-parlamentosu-yabanci-ajan-yasasini-imzaladi,A0LTgTtlr06saXzBIYKkBw.
19. Elmas, B. (2019). Gürcistan’da Yeni Bir Kaos Çıkar mı? Karadeniz Araştırmaları, XVI (64), 607-618.
20. Erkan, S. (2016). 2008 Rusya-Gürcistan Savaşı ve Uluslararası Toplum, International Journal of Economic and Administrative Studies, (17), 41-64.
21. EU Enlargement. (2025). https://eu4georgia.eu/eu-enlargement/, (26.05.2026).
22. European Commission. (2014a, August 30). Association Agreement Between the European Union and Georgia, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:22014A0830(02), (25.05.2026).
23. European Commission. (2022b, June 17). Opinion on the EU membership application by Georgia, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/document/print/en/qanda_22_3800/QANDA_22_3800_EN.pdf, (26.05.2026).
24. European Commission. (2024c Octeber 30). Georgia 2024 Report, https://enlargement.ec.europa.eu/document/download/7b6ed47c-ecde-41a2-99ea-41683dc2d1bd_en?filename=Georgia%20Report%202024.pdf, (26.05.2026).
25. European Commission. (2025d, November 4). Georgia 2025 Report, https://enlargement.ec.europa.eu/document/download/b3089ad4-26be-4c6a-84cc-b9d680fe0a48_en?filename=georgia-report-2025.pdf, (26.05.2026).
26. Euneighbourseast. (2024, July 9). EU: Georgia’s EU Accession Process İs Stopped for Now, https://euneighbourseast.eu/news/latest-news/eu-georgias-eu-accession-process-is-stopped-for-now/.
27. Freedom Hause. (2025a). Key Developments in 2024, https://freedomhouse.org/country/georgia/freedom-world/2025, (31.05.2026).
28. Freedom Hause. (2026b). Key Developments in 2025, https://freedomhouse.org/country/georgia/freedom-world/2026, (31.05.2026).
29. Gamkrelidze, Natia (2021). From failing state to strategic partner: analyzing US and NATO political elite images of Georgia and policy implications from 1991 to 2020, Post- Soviet Affairs, 37(6), 578-599.
30. Gerayova, N. (2023, Aralık 20). Avrupa Birliği Gürcistan’a Adaylık Statüsü Verdi, https://www.turksam.org/detay-avrupa-birligi-gurcistan-a-adaylik-statusu-verdi.
31. Güneş, E. (2013). Tehdit Algılamaları Ekseninde Rusya’nın Yakın Dönem Kafkasya ve Orta Asya Politikası”, Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, 13(27). 176-203.
32. Gurcistanhaber. (2025, Temmuz 22). AB ile Gürcistan Arasındaki Resmi Görüşmeler Askıya Alındı: Demokrasi Geriye Gidiyor, https://gurcistanhaber.ge/ab-ile-gurcistan-arasindaki-resmi-gorusmeler-askiya-alindi-demokrasi-geriye-gidiyor/%3Cbr%20/%3E%3Cb%3EDeprecated%3C/b%3E:%20%20ltrim():%20Passing%20null%20to%20parameter%20#1%20($string)%20of%20type%20string%20is%20deprecated%20.
33. Gürcistan Dışişleri Bakanlığı. (2026a, May 28). George Zurabashvili Participates in the United Nations Security Council High-Level Open Debate, https://mfa.gov.ge/en/news/025917-giorgi-zurabashvilma-monatsileoba-miigho-gaeros-ushishroebis-sabtchos-maghali-donis-ghia-debatebshi, (31.05.2026).
34. Gürcistan Dışişleri Bakanlığı. (2026b, May 7). Maka Botchorishvili Meets with NATO Secretary General’s Special Representative for the Caucasus and Central Asia, https://mfa.gov.ge/en/news/936154-maka-botchorishvili-kavkasiasa-da-tsentralur-aziashi-nato-s-generaluri-mdivnis-spetsialur-tsarmomadg, (31.05.2026).
35. Gürcistan Dışişleri Bakanlığı. (2026c, May 6). Decision of the Council of Europe - “The Council of Europe and the Conflict in Georgia”, https://mfa.gov.ge/en/news/755015-evropis-sabtchos-gadatskvetileba-evropis-sabtcho-da-konphliqti-saqartveloshi, (31.05.2026).
36. Gürcistan Dışişleri Bakanlığı. (2026d, April 27). The Deputy Prime Minister, Minister for Foreign Affairs of Georgia, Maka Botchorishvili meets with the EU Ambassador to Georgia, Pawel Herczynski, https://mfa.gov.ge/en/news/663533-maka-botchorishvili-saqartveloshi-evrokavshiris-elchs-shekhvda, (31.05.2026).
37. Götz, E. & Ekman. (2024). P. Russia’s War Against Ukraine: Context, Causes, and Consequences, Problems of Post-Communism, 71(3), 193-205.
38. Hassner, P. (2023, October 5). One Cold War Among Many? https://www.iiss.org/online-analysis/survival-online/2023/10/one-cold-war-among-many/, (01.06.2026).
39. Hess, M. (2024, November 14). Have elections pushed Georgia further from Western integration? https://www.iiss.org/online-analysis/online-analysis/2024/11/have-elections-pushed-georgia-further-from-western-integration/, (01.06.2026).
40. Interpressnews. (2022, July 6). İrakli Kobakhidze: If we get involved in the war, EU candidate status will be guaranteed for us in December - this war will be devastating for Georgia, so we must do everything to avoid it, https://www.interpressnews.ge/en/article/120739-irakli-kobakhidze-if-we-get-involved-in-the-war-eu-candidate-status-will-be-guaranteed-for-us-in-december-this-war-will-be-devastating-for-georgia-so-we-must-do-everything-to-avoid-it, (25.05.2026).
41. Kakachia, K. (2022, September 5). Georgian Foreign Policy Strategy in Uncertain Times, Central Asia-Caucasus Analyst, https://www.cacianalyst.org/publications/feature-articles/item/13732-georgian-foreign-policy-strategy-in-uncertain-times.html, (26.05.2026).
42. Kakachia, K. & Kandelaki, S. (2022, December 19). The Russian Migration to Georgia: Threats or Opportunities? https://www.ponarseurasia.org/the-russian-migration-to-georgia-threats-or-opportunities/, (26.05.2026).
43. Kakachia, K. & Kakabadze, S. (2022). What’s Behind Georgian Dream’s Anti-Western Rhetoric and Foreign Policy Behavior, https://gip.ge/publication-post/whats-behind-georgian-dreams-anti-western-rethoric-and-foreign-policy-behavior/, (26.05.2026).
44. Karan, C. (2024, Kasım 1). Gürcistan’a Avrupa Birliği Havucunu Göstererek Oradan Yeni Bir Ukrayna Devşirme Hevesine Kapıldılar, https://anlatilaninotesi.com.tr/20241031/1089897551.html.
45. Karadağ, Y. (2019). Georgian Europeanization: An Ideational and Institutional Analysis, A Thesis Submitted to The Graduate School of SocialSciences of Middle East Technical Universty.
46. Karadağ, Y. (2025). Gürcistan Dış Politikasının Değişen Dinamikleri: Batı ile Bütünleşmeden Demokratik Gerilemeye Doğru, Alternatif Politika, 17(3), 758-782.
47. Kelmendi, T. (2025, May 1). A narrow window: How Europeans can still halt Georgia’s authoritarian turn, https://ecfr.eu/article/a-narrow-window-how-europeans-can-still-halt-georgias-authoritarian-turn/, (01.06.2026).
48. Kennedy, J & Dunbar, W. (2025, July 1). Countering Russian Influence: Support for Armenia, Georgia, and Moldova in the 'Waiting Room of the West', https://www.rand.org/pubs/commentary/2025/07/countering-russian-influence-support-for-armenia-georgia.html, (31.05.2026).
49. Khinkulova, K. (2024, Mayıs 28). Gürcistan Bir Sonraki Ukrayna Olabilir mi? https://www.bbc.com/turkce/articles/c03dlnjj3xgo.
50. Kitachaev, B. (2025, December 4). Is Georgia on a One-Way Road to Autocracy? https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2025/12/georgia-repressions-consequences, (31.05.2026).
51. Komar, B., & Yılmaz, N. (2022). Gürcistan’daki Etnik Çalışmalarda Rusya’nın Rolü, PARADİGMA, İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 11(1), 34-51.
52. Köktaş, N. A. (2015). Şaakaşvili Dönemi Gürcistan İç ve Dış Politika Üzerine Bir Değerlendirme, Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 95-110.
53. Küçük, B. (2018, Ağustos 7). Rusya Gürcistan’ın NATO’ya Kabulü Korkunç Bir Çatışma Çıkarabilir, https://tr.euronews.com/2018/08/06/rusya-gurcistanin-nato-ya-kabulu-korkunc-bir-catisma-cikarabilir.
54. Křȋz, Z. & Shevchuk, Z. (2011). Georgian readiness for NATO membership after Russian-Georgian armed conflict, Communist and Post-Communist Studies, (44), 89-97.
55. Mameduv, E. (2025). Gürcistan Dış Politikasında karar Alma Süreci: Birleşik Ulusal Hareket Dönemi ve Rusya Gürcistan Savaşı (2004-2008), Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 11(23), 67-84.
56. Mankoff, J. (2010). Russia, the Post-Soviet Space and Challenges to U.S. Policy, https://www.amacad.org/publication/policy-world-meets-academia-designing-us-policy-toward-russia/section/6, (26.05.2026).
57. Marten, K. (2017). Reconsidering NATO expansion: a counterfactual analysis of Russia and the West in the 1990s, European Journal of International Security, 3 (2), 135-161.
58. NATO. (2024, Sep 20). A Decate of Progress: Marking 10 Years of The Substantial NATO-Georgia Package, https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_228907.htm?selectedLocale=en.
59. Nichol, J. (2014, April 2). Armenia, Azerbaijan, and Georgia: Political Developments and Implications for U.S. Interests, Congressional Research Service, 1-66.
60. Nixey, J. (2024, May 23). Is the Kremlin behind Georgia’s foreign agents law? https://www.chathamhouse.org/2024/05/kremlin-behind-georgias-foreign-agents-law, (31.05.2026).
61. NTV. (2024b, Temmuz 18). Gürcistan Cumhurbaşkanı, Yabancı Etkinin Şeffaflığı Yasasının İptalini İstedi, https://www.ntv.com.tr/dunya/gurcistan-cumhurbaskani-yabanci-etkinin-seffafligi-yasasinin-iptalini-istedi,mB1A9iV9TEOR1cEU3PMyXg.
62. NTV. (2018c, Temmuz 12). Stoltenberg: Gürcistan NATO Üyesi Olacak, https://www.ntv.com.tr/dunya/stoltenberg-gurcistan-nato-uyesi-olacak,pBNFLDdByEiCd5HyAd5VPg.
63. NTV. (2019d, Mart 25). NATO: Gürcistan’ın Toprak Bütünlüğünü Destekliyoruz. 25 Temmuz 2025, https://www.ntv.com.tr/dunya/nato-gurcistanin-toprak-butunlugunu-destekliyoruz,3CZCEDF5mkisCeD6YJcZHA.
64. NTV. (2019e, Ekim 3). NATO Karadeniz’de Rusya’nın Askeri Varlığından Endişeli, https://www.ntv.com.tr/dunya/nato-karadenizde-rusyanin-askeri-varligindan-endiseli,Zx5seKj6h0eef2oGZUchrw.
65. NTV. (2024f, Mart 18). NATO Lideri Stoltenberg: Rusya Seçimleri Ne Özgür Ne de Adil, https://www.ntv.com.tr/dunya/nato-lideri-stoltenberg-rusya-secimleri-ne-ozgur-ne-de-adil,oMURiW4HoUmFiH7ptERHmQ.
66. Ohanyan, A. (2024, December 23). Georgia Shows Why U.S. Policy in Eurasia Is Dangerously Outdated, https://foreignpolicy.com/2024/12/23/georgia-eurasia-strategy-russia-us/?utm_content=gifting&tpcc=gifting_article&gifting_article=Z2VvcmdpYS1ldXJhc2lhLXN0cmF0ZWd5LXJ1c3NpYS11cw==&pid=PNILoiIJgqmxsxl, (31.05.2026).
67. Özkan, G. (2010). Georgia’s NATO Membership Within Context of the Black Sea Dimension of the New Great Game, Karadeniz Araştırmaları, (27), 1-22.
68. Parulava, D. (2022, July 11). Georgians Fear Their Government Is Sabotaging EU Hopes, https://www.politico.eu/article/georgian-fear-government-sabotaging-eu-hope/, (25.05.2026).
69. Phutkaradze, I. (2023). Teritoryal Çatışma ve Çözüm Dinamikleri: Gürcistan Örneği, (1. Basım). İstanbul: Artikel Akademi.
70. Polat, D. (2017a). NATO ve Rusya Federasyonu’nun Yeni Mücadele Alanı: Karadeniz, Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 5 (Özel Sayı), 51-66.
71. Polat, D. (2019b). Kafkasya’da Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan İttifakının Bölgesel Güvenliğe Etkileri, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (2), 248-265.
72. RFE/RL’s Georgian Service, (2022, July 3). Georgians Take To Streets Of Tbilisi In Pro-EU, Anti-Government Rally, https://www.rferl.org/a/georgians-tbilisi-pro-eu-rally/31927141.html, (25.05.2026).
73. Roberts, J. (2008, October 1). Georgia, Russia and Energy: Going for Gas, https://www.chathamhouse.org/publications/the-world-today/2008-10/georgia-russia-and-energy-going-gas, (31.05.2026).
74. Rusya Dışişleri Bakanlığı. (2026a, April 16). Briefing by Foreign Ministry Spokeswoman Maria Zakharova, Moscow, https://mid.ru/en/foreign_policy/news/2095880/#25, (27.05.2026).
75. Rusya Dışişleri Bakanlığı. (2026b March 25). Briefing by Foreign Ministry Spokeswoman Maria Zakharova, https://mid.ru/en/foreign_policy/news/2088723/#q8, (27.05.2026).
76. Rusya Dışişleri Bakanlığı. (2025c December 25). Briefing by Foreign Ministry Spokeswoman Maria Zakharova, https://mid.ru/en/foreign_policy/news/2069011/#020, (27.05.2026).
77. Rusya Dışişleri Bakanlığı. (2025d May 6). Briefing by Foreign Ministry Spokeswoman Maria Zakharova, https://mid.ru/en/foreign_policy/news/2014182/#12, (27.05.2026).
78. Sadık, R. (2024, Aralık 9). İki Ateş Arasında Sıkışmış Gürcistan, https://fikirturu.com/jeo-politika/iki-ates-arasinda-sikismis-gurcistan/.
79. SDE. (2024a, Temmuz 9). Gürcistan’ın AB’ye Katılım Süreci Durduruldu, https://www.sde.org.tr/haber/gurcistanin-abye-katilim-sureci-durduruldu-haberi-54962.
80. SDE. (2018b, Ağustos 6). Rusya’dan NATO ve Gürcistan’a Uyarı, https://www.sde.org.tr/haber/rusyadan-nato-ve-gurcistana-uyari-haberi-6347.
81. Seval, H. F. (2017). Soğuk Savaş’tan Günümüze İnsani Müdahale: Neo-Realist Perspektif, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(22), 469-481.
82. Sputnik Türkiye. (2024a, Kasım 9). Avrupa Birliği Büyükelçisi, Tehdit Değil Gerçek Diyerek Konuştu: Batı Gürcistan’da Darbe’mi Planlıyor? https://anlatilaninotesi.com.tr/20241018/avrupa-birligi-buyukelcisi-tehdit-degil-gercek-diyerek-konustu-bati-gurcistanda-darbe-mi-planliyo-1089411650.html.
83. Sputnik Türkiye. (2024b, Kasım 28). Gürcistan’dan Avrupa Birliği’ne Rest: Katılım Müzakereleri 2028 Yılına Kadar Askıya Alındı, https://anlatilaninotesi.com.tr/20241128/gurcistandan-avrupa-birligi-rest-katilim-muzakereleri-2028-yilina-kadar-askiya-alindi-1090943445.html.
84. Sputnik Türkiye. (2024c, Aralık 14). Rus Vekil Slutskiy: Gürcistan AB Tehditlerine Rağmen Kendi Seçimini Yapma Hakkını Savunacak, https://anlatilaninotesi.com.tr/20241214/rus-vekil-slutskiy-gurcistan-ab-tehditlerine-ragmen-kendi-secimini-yapma-hakkini-savunacak-1091547323.html.
85. Sputnik Türkiye. (2025d, Şubat 10). Rusya: Batı Güney Kafkasya’yı İstikrarsızlaştırma Çabalarından Vazgeçmiyor, https://anlatilaninotesi.com.tr/20250210/rusya-bati-guney-kafkasyayi-istikrarsizlastirma-cabalarindan-vazgecmiyor-1093521363.html.
86. Sputnik Türkiye. (2024h, Temmuz 17). AB Gürcistan’daki STK’ları Fonlamaya Devam ediyor: Devlet Kurumlarından 11 Kat Daha Fazla, https://anlatilaninotesi.com.tr/20240717/ab-gurcistandaki-stklari-fonlamaya-devam-ediyor-devlet-kurumlarindan-11-kat-daha-fazla-1085946943.html.
87. Sputnik Türkiye. (2024ı, Aralık 24). Gürcistan: Avrupa Birliği’nin Para ve Adaylık Statüsü ile Yaptığı Şantaj Kabul Edilemez, https://anlatilaninotesi.com.tr/20241224/gurcistan-avrupa-birliginin-para-ve-adaylik-statusu-ile-yaptigi-santaj-kabul-edilemez-1091991011.html.
88. Sputnik Türkiye. (2024i, Ağustos 6). Gürcistan Parlamento Başkanı Papuaşvili: Avrupa Birliği Ukrayna’ya Paralı Asker Göndermemizi İstedi, https://anlatilaninotesi.com.tr/20240806/gurcistan-parlamento-baskani-papuasvili-avrupa-birligi-ukraynaya-parali-asker-gondermemizi-istedi-1086550048.html.
89. Sputnik Türkiye. (2024j, Ekim 22). Gürcistan’ın Eski Başbakanından Batı’yı Kızdıracak İtiraf: Bize Rusya’ya Savaş Açmamızı Önerdiler, https://anlatilaninotesi.com.tr/20241022/gurcistanin-eski-basbakanindan-batiyi-kizdiracak-itiraf-bize-rusyaya-savas-acmamizi-onerdiler-1089513577.html.
90. Sputnik Türkiye. (2024k, Kasım 15). Gürcistan Başbakanı Kobahidze: Ülkemizi Aşırı Müdahaleye Karşı Koruyacağız, https://anlatilaninotesi.com.tr/20241115/gurcistan-basbakani-kobahidze-ulkemizi-asiri-mudahaleye-karsi-koruyacagiz-1090444266.html.
91. Sputnik Türkiye. (2024l, Temmuz 31). ABD’den Gürcistan’a Yabancı Ajanlar Yasası Şantajı: 95 Milyon Dolarlık Yardım Askıya Alındı, https://anlatilaninotesi.com.tr/20240731/abdden-gurcistana-yabanci-ajanlar-yasasi-santaji-95-milyon-dolarlik-yardim-askiya-alindi-1086383275.html.
92. Sputnik Türkiye. (2024m, Temmuz 13). Gürcistan Başbakanı Kobakhidze: ABD ile İlişkiler 2025’ten İtibaren Değişecek, https://anlatilaninotesi.com.tr/20240713/gurcistan-basbakani-kobakhidze-abd-ile-iliskiler-2025ten-itibaren-degisecek-1085827379.html.
93. Sputnik Türkiye. (2024n, Aralık 2). Batı’nın Gürcistan’a Baskısı Devam Ediyor: ABD, Gürcistan ile Stratejik Ortaklığını Askıya Aldı, https://anlatilaninotesi.com.tr/20241130/abd-gurcistan-ile-stratejik-ortakligini-askiya-aldi-1091020716.html.
94. Sputnik Türkiye. (2025o, Mayıs 31). Gürcistan Cumhurbaşkanı Kavelaşvili: Batı, Bizden Ukraynada’ki Çatışmaya Katılmamızı İstedi, https://anlatilaninotesi.com.tr/20250531/gurcistan-cumhurbaskani-kavelasvili-bati-bizden-ukraynadaki-catismaya-katilmamizi-istedi-1096690722.html.
95. Şuvalova, T. (2024, Temmuz 12). Rus Uzman Fenenko: NATO, Türkiye’yi Teğet Geçerek Karadeniz’de Varlığını Sağlamak İstiyor, https://anlatilaninotesi.com.tr/20240712/rus-uzman-fenenko-nato-turkiyeyi-teget-gecerek-karadenizde-varligini-saglamak-istiyor-1085800453.html.
96. Şahin, K. (2025). Güney Kafkasya’da Jeopolitik Denklemler: Bölgesel ve Küresel Güçler, Anadolu Strateji Dergisi, 7(2). 65-74.
97. Transparency International (2020). Georgia’s Economic Dependence on Russia: Trends and Threats, https://transparency.ge/en/blog/georgias-economic-dependence-russia-trends-and-threats, (26.05.2026).
98. Transparency International. (2022), “Georgia’s Economic Dependence on Russia: Impact of the Russia-Ukraine War”, https://transparency.ge/en/post/georgias-economic-dependence-russia-impact-russia-ukraine-war-0, (25.05.2026).
99. TR Euronews. (2017a, Aralık 5). Yeni İpek Yolu’nun Önemli Durağı Gürcistan, https://tr.euronews.com/business/2017/12/05/yeni-ipek-yolu-nun-onemli-duragi-gurcistan adresinden alındı.
100. TR Euronews. (2024b, Temmuz 11). Gürcistan’ın Avrupa Birliği’ne Katılım Süreci Neden Durduruldu? https://tr.euronews.com/2024/07/11/gurcistanin-avrupa-birligine-katilim-sureci-neden-durduruldu.
101. TR Euronews. (2024c, Haziran 3). Gürcistan’da Yabancı Etki Yasası Uluslararası Tepkilere Rağmen Yürürlüğe Girdi, https://tr.euronews.com/2024/06/03/gurcistanda-yabanci-etki-yasasi-uluslararasi-tepkilere-ragmen-yururluge-girdi.
102. TR Euronews. (2025e, Şubat 6). Gürcistan Başbakanı Kobakhidze: 2030’a Kadar AB Üyeliği Konusunda Çok İyimseriz, https://tr.euronews.com/my-europe/2025/02/06/gurcistan-basbakani-kobakhidze-2030a-kadar-ab-uyeligi-konusunda-cok-iyimseriz.
103. TR Euronews. (2025f, Ocak 28). Gürcistan Dışişleri Bakanı: AB’nin Vizesiz Seyahati Askıya Alma Kararı Siyasi Açıdan Yanlış, https://tr.euronews.com/my-europe/2025/01/28/gurcistan-disisleri-bakani-abnin-vizesiz-seyahati-askiya-alma-karari-siyasi-acidan-yanlis.
104. TR Euronews. (2025g, Temmuz 12). Avrupa Dışişleri Bakanları’ndan Gürcistan Açıklaması: Endişeliyiz, https://tr.euronews.com/my-europe/2025/07/12/avrupa-disisleri-bakanlarindan-gurcistan-aciklamasi-endiseliyiz.
105. TR Euronews. (2013h, Mayıs 14). Gürcistan Rusya’yla İlişkileri Düzeltmek İstiyor, https://tr.euronews.com/2013/05/14/gurcistan-rusya-yla-iliskileri-duzeltmek-istiyor.
106. TR Euronews. (2016ı, Temmuz 6). John Kerry’den Gürcistan’ın Toprak Bütünlüğüne Destek: Bu Konuda Hassasız, https://tr.euronews.com/2016/07/06/john-kerry-den-gurcistan-in-toprak-butunlugune-destek-bu-konuda-hassasiz.
107. TR Euronews. (2017i, Ağustos 1). ABD: Gürcistan’ın NATO Üyeliğini Destekliyoruz. https://tr.euronews.com/2017/08/01/abd-gurcistanin-nato-uyeligini-destekliyoruz.
108. TR Euronews. (2021j, Aralık 21). Geri Çekilecek Yerimiz Yok! Putin’den NATO’nun Genişlemesine Karşı Askeri Yanıt Tehdidi, https://tr.euronews.com/2021/12/21/geri-cekilecek-yerimiz-yok-putin-den-nato-nun-genislemesine-kars-askeri-yan-t-tehdidi.
109. TR Euronews. (2025k, Temmuz 26). Gürcistan, NATO Askeri Tatbikatlarına Ev Sahipliği Yapıyor, https://tr.euronews.com/my-europe/2025/07/26/gurcistan-nato-askeri-tatbikatlarina-ev-sahipligi-yapiyor.
110. TRT Haber. (2022a, Mayıs 14). Güney Osetya Rusya’ya Katılmak İçin Referanduma Gidiyor, https://www.trthaber.com/haber/dunya/guney-osetya-rusyaya-katilmak-icin-referanduma-gidiyor-680070.html.
111. TRT Haber. (2023c, Eylül 23). Gürcistan Başbakanı: Topraklarımızın Yüzde 20’si Hala Rusya’nın İşgali Altında, https://www.trthaber.com/haber/dunya/gurcistan-basbakani-topraklarimizin-yuzde-20si-hala-rusyanin-isgali-altinda-797738.html.
112. TRT Haber, (2024d, Aralık 16). Gürcistan’ın Yeni Cumhurbaşkanından AB Üyeliğine Destek, https://www.trthaber.com/haber/dunya/gurcistanin-yeni-cumhurbaskanindan-ab-uyeligine-destek-891669.html.
113. Yanatma, S. (2019, Haziran 24). Rusya’dan Şarap İthalatını Sınırlayarak Gürcistan’a Ekonomik Yaptırımları Artırma Tehdidi, https://tr.euronews.com/2019/06/24/rusyadan-sarap-ithalatini-sinirlayarak-gurcistana-ekonomik-yaptirimlari-arttirma-tehdidi.
114. Yılmaz, H. (2022). Batı ile Bütünleşme Sürecinde Gürcistan: 2021. Ö. Tüfekçi & F. Kırbaşoğlu, (Eds.), Karadeniz: 2021 Gelişmeleri Işığında Bölgesel Değerlendirmeler, (ss. 135-175). Karadeniz Teknik Üniversitesi Yayınları.
115. Wakızaka, K. (2020). Rogers Brubaker’in Diaspora-Anayurt-Konuk Eden Ülke İlişkileri Teorisi Çerçevesinde Gürcistan’daki Osetler, Abhazlar ve Çeçen-Kistleri Yorumlamak, Türkiye Rusya Araştırmaları Dergisi, 3, 116-143.
116. Waal, T. (2025, September, 4). Time for EU Decisions on Georgia, https://carnegieendowment.org/europe/strategic-europe/2025/09/time-for-eu-decisions-on-georgia, (31.05.2026).
117. Wilkinson, I. & Dekanosidze, T. (2023, January 24). Georgia must bolster resilience to information warfare, https://www.chathamhouse.org/2022/03/georgia-must-bolster-resilience-information-warfare, (31.05.2026).