İLYAS SAMİ (MUŞ) EFENDİ’NİN HALİFELİK MAKAMI HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ
Öz
İlyas Sami Bey döneminin önemli İslam âlimlerindendir. Eğitimini İslam konusunda almış, müderris olarak yetişmiştir. Osmanlı devletinde isminden önce kendisine Hacı, Hoca sıfatları kullanılmıştır. Arapça ve Farsça dillerine oldukça hâkimdir. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nde Saltanatın ve Halifeliğin kaldırılması sürecinde görüşlerine önem verilen kişiler arasındadır. Mecliste yaptığı konuşmalar, gazete ve dergilerde yazdıklarıyla topluma yön vermiştir. Halifelik makamını Türkiye Büyük Millet Meclisi üzerinde gören anlayışa ve bu düşünceyi dile getiren kişilere karşı, ilmi makaleler yayınlayarak cevaplar vermiştir. Türk siyasi tarihinde, Halifeliğin kaldırılma süreci, etki ve sonuçları bakımından oldukça önemlidir. Halifeliğin kaldırılması sadece Türkiye’deki Müslümanları değil, bütün dünya Müslümanlarını etkilemiştir. Çalışma, İlyas Sami Bey’in kısa biyografisini ve Halifeliğin Kaldırılmasındaki etkisini ele almayı amaç edinmiştir.
Anahtar Kelimeler
İlyas Sami , Halifelik , Halifeliğin Kaldırılması , Türkiye Büyük Millet Meclisi
Kaynakça
- BOA, Dâhiliye Nezareti, Emniyeti Umumiye Müdüriyeti, Asayiş Kalemi, 74, 65, 1.
- BOA, Dâhiliye Nezareti, Emniyeti Umumiye Müdüriyeti, Asayiş Kalemi, 74, 65, 2.
- Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 30, 10, 75, 494, 4, 1.
- Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 30, 10, 75, 494, 4, 3.
- Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 30, 10, 75, 494, 4, 5.
- T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre: 1, İçtima: 1, Cilt: 2, Birleşim: 23, (3 Haziran 1920).
- T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre: 1, İçtima: 3, Cilt: 24, Birleşim: 129, (30 Ekim 1922).
- T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre: 2, İçtima: 2, Cilt: 7, Birleşim: 2, (3 Mart 1924).
- İlyas Sami Bey’in II. Devre TBMM Milletvekili Özlük Dosyası, Numara 353.
- İlyas Sami Bey’in V. Devre TBMM Milletvekili Özlük Dosyası, Sicil No 406.