VENEDİKLİ BİR İHTİDANIN İNTİKAMI: GİROLAMO GALOPPO VE SON İSTİHKÂM

1683 Viyana muhasarası sonrası hızlı bir geri çekilme yaşayan Osmanlı Devleti, çekilmenin yavaşlatılabilmesi için hızlı, maliyeti düşük fakat bir o kadar da işlevsel kale inşalarına yönelmiştir. Bu türden kalelere iyi bir örnek olarak inşa edilen Karababa Kalesi, ünlü Venedikli Komutan Francesco Morosini’nin durdurulabildiği son istihkam olarak öne çıkmaktadır. Kale, inşa ediliş amacıyla hem Ağrıboz Kalesini hem de Boğaz geçişini korumakla görevlendirilmiş, bu görevi de layıkıyla yerine getirmiştir. Kalenin inşa sürecinde ise Osmanlıya iltica ederek Müslüman olan Venedik askeri Girolamo Galoppo’nun ya da namı diğer Frenk Mehmed’in adı öne çıkmaktadır. Galoppo'nun, kaynaklarda ifade edildiği haliyle, yediği bir tokattan dolayı inşasında yer aldığı Karababa Kalesi, onun intikamının da aracı olacaktır. Yapılan bu çalışma birkaç yönden önem taşımaktadır. Öncelikle amaçlanan, Viyana Muhasarası sonrası yaşanan geri çekilmenin son durağı olan Ağrıboz’da muhasaranın başarısız olmasında önemli bir etkiye sahip olan Karababa Kalesinin, kim tarafından, ne zaman ve hangi amaçla inşa edildiğini açıklığa kavuşturmaktır. Bunun yanında Osmanlıya iltica eden unsurların Osmanlının pragmatist anlayışıyla doğru orantılı olarak, nasıl kullanıldığı, nelere etki edebildiklerine de katkı sunmaktır. Son olarak ise oldukça hızlı bir şekilde yapılan Ağrıboz’un bu son istihkamının devrin en önemli deniz güçlerinden olan kutsal ittifak donanması ve komutan Francesco Morosini’den alınacak intikamın bir aracı haline dönüşümünü ortaya koymaktır.

The Ottoman Empire, which experienced a rapid retreat after the siege of Vienna in 1683, turned to fast, low-cost but functional castle constructions in order to slow down the withdrawal. Karababa Castle, which was built as a good example of such castles, stands out as the last fortification where the famous Venetian Commander Francesco Morosini could be stopped. The castle was assigned to protect both Ağrıboz Castle and the Bosphorus crossing for the purpose of its construction, and it duly fulfilled this duty. During the construction process of the castle, the name of Venetian soldier Girolamo Galoppo or also known as Frank Mehmed, who took refuge in the Ottoman Empire and converted to Islam, stands out. The Karababa Castle, which Galoppo took part in the construction because of a slap he received, as stated in the sources, will also be a tool for his revenge. This study is important in several ways. First of all, the aim is to clarify who, when and for what purpose the Karababa Castle was built, which had a significant impact on the failure of the siege in Ağrıboz, which was the last stop of the retreat after the Vienna Siege. In addition, it also contributes to how the elements who took refuge in the Ottoman Empire were used in direct proportion to the pragmatist understanding of the Ottoman Empire, and what they could affect. Finally, it is to reveal the transformation of this last fortification of Ağrıboz, which was done very quickly, into a tool of revenge to be taken from the holy alliance navy and commander Francesco Morosini, one of the most important naval powers of the time.