XIX. YÜZYIL SONLARI VE XX. YÜZYIL BAŞLARINDA AYDIN SANCAĞI’NDA EĞİTİM

Having a deep-rooted history and cultural heritage,Aydın’s transformation and change in education is very important ,as well as the transformational stages it has gone through in social, economic and political fields.The social, economic and cultural opportunities offered by the cities to those living in their areas of influence attract attention and population not only from those living there but also from the surrounding settlements. Aydın’s economic wealth, being on trade routes, having an important agricultural hinterland in the back region of İzmir, which is a major export port, have made it a center of attraction. Although there are very important researches on the mentioned areas of Aydın; we see that academic studies on educational institutions and activities are limited. It is a fact that micro-level researches are needed at the scale of the province and sanjak in order to fully understand the education system. This research aims to evaluate the pre-republican educational commissions in Aydın in terms of schools( including the religious educational institutions called Medrese and nonmuslim schools in the area),the teaching staff, yearbooks based on the Aydın Province yearbooks and printed works. The data of the research were obtained through document analysis, one of the methods frequently used by historical research.

Çok köklü bir tarihe ve kültürel mirasa sahip olan Aydın’ın, sosyal, ekonomik, siyasal alanlarda geçirmiş olduğu aşamalar kadar, eğitim alanında geçirmiş olduğu değişim ve dönüşüm de oldukça önemlidir. Kentlerin kendi etki alanlarında yaşayanlara sunduğu sosyal, ekonomik ve kültürel olanaklar yalnızca orada yaşayanları değil çevre yerleşmelerden de ilgi ve nüfus çeker. Aydın'ın sahip olduğu ekonomik zenginlik, ticaret yolları üzerinde bulunuşu, büyük bir ihraç limanı olan İzmir'in ard bölgesinde önemli bir tarımsal hinterlanda sahip oluşu onu bir çekim merkezi haline getirmiştir. Aydın'ın sözü edilen alanlarına ilişkin oldukça önemli araştırmalar yer almakla birlikte; eğitim kurumları ve faaliyetleri hakkında yapılan akademik çalışmaların sınırlı kaldığını görmekteyiz. Eğitim sisteminin tam olarak anlaşılabilmesi için vilayet ve sancak ölçeğinde mikro düzeyde araştırmalara ihtiyaç duyulduğu bir gerçektir .Bu araştırma Cumhuriyet öncesi dönemde Aydın Sancağındaki maarif komisyonlarını, okullar, öğrenciler, öğretmen ve görevli kadroları, medreseler ve gayrimüslimlere ait okulların durumunu, Osmanlı arşiv belgeleri, Osmanlı maarif salnameleri, Aydın Vilayet salnameleri ve basılı eserlere dayanarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır.. Araştırmanın verileri, tarihsel araştırmanın sıklıkla kullandığı yöntemlerden doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir.