EVDE KALAMAYANLAR: COVID-19 PANDEMİSİNDE KADIN SAĞLIK ÇALIŞANLARININ YAŞAM PRATİKLERİ ÜZERİNE FENOMENOLOJİK BİR ÇALIŞMA

Öz

Covid-19 pandemisi tüm dünyada yaşamları derinden etkilemiş, gündelik hayatın rutinlerini bozmuştur. Değişen rutinlere ayak uydurmak bazı meslek grupları için daha zorlayıcı olmuştur. Hem kadın olmak hem sağlık çalışanı olmak, kadın sağlık çalışanlarını Covid-19 pandemisinin kesişimsel dezavantajlı gruplarından biri yapmıştır. Bu çalışmada Covid-19 pandemisi sürecinde kadın sağlık çalışanlarının gündelik yaşantılarının nasıl devam ettiğini sosyolojik perspektifle anlamak ve anlamlandırmak amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik desen üzerine kurulan çalışmada kartopu örneklem tekniği kullanılarak 12 anne sağlık çalışanı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu üzerinden derinlemesine mülakat gerçekleştirilmiş, verilerin değerlendirilmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgularda; Covid-19 pandemisi sürecinde kadın sağlıkçıların hem işte hem evde artan işyükü ile evin ve işin yeni normaline adaptasyonda güçlük çektikleri, herkes ‘evde kal’mak zorunda iken kendilerinin işte olmak zorunda olmaları durumunun hanelerine ‘kara bulutlar’ çökerttiği, bir yandan hastalara şifacı olabilmek için mücadeleye devam ederken diğer yandan sevdiklerine virüsü taşıma riskinin ağırlığı altında sosyo-psikolojik olarak farklı deneyimler yaşadıkları görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Covid-19
• Pandemi
• Kadın Sağlık Çalışanları
• Fenomenoloji

THOSE WHO COULDN'T STAY AT HOME: A PHENOMENOLOGICAL STUDY ON THE LIFE PRACTICES OF FEMALE HEALTH WORKERS DURING THE COVID-19 PANDEMI

Öz

The Covid-19 pandemic has deeply affected lives all over the world and disrupted the routines of daily life. Keeping up with changing routines has been more challenging for some occupational groups. Being both a woman and a healthcare worker has made female healthcare workers one of the intersectional disadvantaged groups of the Covid-19 pandemic. In this study, it is aimed to understand and make sense of how the daily lives of female health workers continue during the Covid-19 pandemic with a sociological perspective. In the study, which is based on the phenomenological design, which is one of the qualitative research designs, in-depth interviews were conducted with 12 maternal health workers through a semi-structured interview form using the snowball sampling technique. The descriptive analysis method was used in the evaluation of the data. In the findings obtained; During the Covid-19 pandemic, female healthcare professionals have difficulties in adapting to the new normal of home and work and the fact that they have to be at work while everyone else has to 'stay at home' has brought 'dark clouds' to homes. While continuing the struggle, they had different socio-psychological experiences under the weight of the risk of carrying the virus to their loved ones.

Anahtar Kelimeler

• Covid-19
• Pandemic
• Female Health Workers
• Phenomenology

Kaynakça

1. Çakı, F. (2020). Afetler Sosyolojisi Bağlamında Pandemiye Bakış. F. Ç. (Ed.) (Dü.) içinde, Modernitenin Pandemik Halleri (s. 27-56). Nobel.
2. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2004). Sosyal biilmlerde araştırma yöntemleri. Sakarya Kitabevi.
3. Aysan, Ü. (2022). Hiç Bitmeyen Mesai: Covid-19 Pandemisinde Anne Akademisyenlerin İş Yaşam Dengesi. A. Erkilet, Z. Şerefoğlu Danış, & S. Can Kaya (Dü) içinde, Pandemi ve Kadın (s. 103-135). OTTO.
4. Aziz, A. (2011). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri ve teknikleri. Nobel.
5. Baş, T., & Akturan, U. (2017). Sosyal Bilimlerde Bilgisayar Destekli Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
6. Başaran, E. (2020). Deniz Kandiyoti: Salgın, modern kadının yaşadığı illüzyonu yıktı geçti. Aralık 05, 2022 tarihinde Gazete Duvar: https://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2020/04/30/deniz-kandiyoti-salgin-modern-kadinin-yasadigi-illuzyonu-yikti-gecti adresinden alındı
7. Baki, S., & Piyal, B. (2020). Covid-19 Pandemisi ve Benzeri Olağanüstü Durumlarda Sağlık Çalışanları Açısından İş-Aile Çatışması. Sağlık ve Toplum(Temmuz Özel Sayı), 119-123.
8. Bal, H. (2014). Sosyolojide yöntem ve araştırma teknikleri. Sentez.

9. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.
10. Berg, B. L., & Lune, H. (2015). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. (H. A. Editörü), Çev.) Eğitim Yayınevi.
11. Christensen, L. B., Johnson, R., & Turner, L. (2015). Araştırma Yöntemleri Desen ve Analiz. (A. Aypay, Çev.) Anı Yayıncılık.
12. Creswell, J. W. (2013). Qualitative Inquiry&Research Design - Choosing Among Five Approaches. Sage.
13. Demir, R., & Taşpınar, A. (2021). Koronavirüs Pandemisinin Kadının Yaşamına ve Sağlığına Yansımaları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 13(4), 779-789.
14. Develi, H. (tarih yok). Dilimize Bulaşanlar. Türk Dil Kurumu: https://www.tdk.gov.tr/icerik/basindan/dilimize-bulasanlar/#:~:text=Pandemi%2C%20salg%C4%B1n%20demek%20de%C4%9Fil%3A%20salg%C4%B1n%20%3D%20epidemi. adresinden alındı
15. Dominguez, M., & Sapina, L. (2022). She-Coronavirus: How cartoonists reflected women health workers during the COVID-19 pandemic. European Journal of Women's Studies, 29(2), 282-297.
16. Durkheim, E. (1994). Sosyolojik metodun kuralları. (E. Aytekin, Çev.) Sosyal Yayınlar.
17. Field, J. (2008). Sosyal Sermaye. (B. Bilgen, & B. Şen, Çev.) İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
18. Güloğlu, F. K. (2020). Dezavantajlı Grup(lar) Kavramı Üzerine Tartışmalar ve Dezavantajlılığa Bütüncül Bir Bakış. M. S. (Ed.) (Dü.) içinde, Dezavantajlı Gruplar ve Sosyal Hizmet (s. 9-39). Grafiker.
19. Giddens, A. (2003). Sosyolojik Yöntemin Yeni Kuralları- yorumcu sosyolojilerin pozitif eleştirisi. (Ü. Tatlıcan, & B. Balkız, Çev.) Paradigma.
20. Kümbetoğlu, B. (2012). Sosyolojide ve antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. Bağlam.
21. Karakaş, M. (2020). Covid-19 Salgınının Çok Boyutlu Sosyolojisi ve Yeni Normal Meselesi. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 40(1), 541-573.
22. Layder, D. (2013). Sosyolojik Araştırma Pratiği Teori ve Sosyal Araştırmanın İlişkilendirilmesi. (S. Ünal, Çev.) Heretik.
23. Li, G., Miao, J., Wang, H., Xu, S., Sun, W., Fan, Y., . . . Wang, W. (2020). Psychological impact on women health workers involved in COVID-19 outbreak in Wuhan: a cross-sectional study. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 91(8).
24. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma-desen ve uygulama için bir rehber. (S. T. Editörü), Çev.) Nobel.
25. Morgan, R., Tan, H.-L., Oveisi, N., Memmott, C., Korzuchowski, A., Hawkins, K., & Smith, J. (2022). Women healthcare workers' experiences during COVID-19 and other crises: A scoping review. International Journal of Nursing Studies Advances(4).
26. Neuman, W. L. (2010). Toplumsal araştırma yöntemleri nitel ve nicel yaklaşımlar. Yayınodası.
27. Pala, S. Ç., & Metintaş, S. (2020). Covid-19 Pandemisinde sağlık çalışanları. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi(5(Covid-19 özel sayısı)), 156-168.
28. Parsons, T. (2012). The social system. Quid Pro Books.
29. Punch, K. F. (2005). Sosyal araştırmalara giriş nicel ve nitel yaklaşımlar. (D. B. diğ., Çev.) Siyasal.
30. Saruç, S., & Kızıltaş, A. (2021). COVID-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının anksiyete düzeylerinin psikolojik sağlamlıkları ve yaşadıkları sorunlar açısından incelenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 12(4), 314-323.
31. Tekindal, M., & Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel Araştırma Yöntemi Olarak Fenomenolojik Yaklaşımın Kapsamı ve Sürecine Yönelik Bir Derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153-182.
32. Ulutaş, Ç. Ü. (2020). Pandemi Döneminde Kadın Sağlık Çalışanları. 03 11, 2022 tarihinde KEİG: https://www.keig.org/pandemi-doneminde-kadin-saglik-calisanlari/ adresinden alındı.
33. WHO. (2020). WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 - 11 March 2020. Mayıs 21, 2023 tarihinde World Health Organization: https://www.who.int/director-general/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020 adresinden alındı
34. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal Biilmlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
35. Yasin, Y. (2021). Ne Minnet Ne Şiddet Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden Pandemide Kadın Sağlık Çalışanları. Temiz Giysi Kampanyası Derneği.