Perception of World War I in the Poems of a Poet from Erzincan

Öz

In historical research, archive documents are generally used because they have high evidentiary power. Archive documents reflect history more from the perspective of states. Sometimes, it may be necessary to benefit from oral sources in understanding history and clarifying the gaps left in the dark. Poems that narrate historical events in a literary language are also among these oral sources. Therefore, in this study, Fâik Osman's poems were examined methodologically as a historical source, not from a literary perspective. According to Mübahat Kütükoğlu, the works created during the period in which the events took place are the main source. For this reason, these poems of Faik Osman, who lived through World War I and the War of Independence, are also the main source. He expressed the occupation and national struggle in his poems. The difference between these poems and archive material is that they show how events were perceived in the minds and spirits of the people. It is important in terms of reflecting the perception of the public, not in terms of political history. However, although they are the main source, these poems need to be criticized in terms of methodology. In this study, it was tried to examine whether the events expressed by the poet in his poems about World War I and the War of Independence reflect the truth. The vast majority could be verified from existing publications. In history teaching, the events of the period can be explained through these poems. These events can be explained through these poems in history teaching.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Empire
• World War I
• National Struggle
• Faik Osman

Destekleyen Kurum

There is no supporting organization.

Proje Numarası

YOKTUR

Etik Beyan

During the preparation of the manuscript titled “World War I And National Struggle In Fâik Osman’s Poems”, scientific, ethical, and citation principles were fully observed; no manipulation or falsification was performed on the collected data, and the study has not been submitted to any other academic publication platform for evaluation. This research does not fall within the scope requiring ethics committee approval. The article has been written in accordance with the Ethical Principles of ANASAY Journal, which are based on the rules and standards established by the Committee on Publication Ethics (COPE) for authors, reviewers, and editors.

Teşekkür

This manuscript containing the poems was preserved by Ms. Gürbüz Aydın from Erzincan, and was given to us by her son, Ufuk Aydın. I thank them for their contribution.

Erzincanlı Bir Şairin Şiirlerinde Birinci Dünya Savaşı Algısı

Öz

Tarihi araştırmalarında ispat gücü yüksek olduğundan genellikle arşiv belgeleri kullanılmaktadır. Arşiv belgeleri tarihi daha çok devletler açısından yansıtmaktadır. Bazen tarihi anlamada, karanlıkta kalan boşlukları açıklığa kavuşturmada sözlü kaynaklardan da faydalanmak gerekebilir. Tarihî olayları edebî bir dille anlatan şiirler de bu sözlü kaynaklardandır. Dolayısıyla bu çalışmada Fâik Osman’ın şiirleri edebi yönüyle değil de tarih metodolojik olarak tarihe kaynaklık etmesi bakımından incelenmiştir. Mübahat Kütükoğlu’na göre olayların yaşandığı devirde vücuda getirilmiş olan eserler ana kaynaktır. Bu sebeple I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele yıllarını yaşamış Fâik Osman’ın bu şiirleri de ana kaynak niteliğindedir. Şiirlerinde yaşanan işgali ve milli mücadeleyi dile getirmiştir. Bu şiirlerin arşiv malzemesinden farkı olayların halkın ruh ve düşünce dünyasında nasıl algılandığını göstermesidir. Siyasi tarih açısından değil de halktan birinin algısını yansıtması bakımından önemlidir. Ancak her ne kadar ana kaynak olsa da metodolojik açıdan bu şiirlerin tenkidi gereklidir. Bu çalışmada şairin I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele’yi konu edinen şiirlerinde dile getirdiği olayların gerçekleri yansıtıp yansıtmadığı incelenmeye çalışılmıştır. Büyük çoğunluğu mevcut yayınlardan doğrulanabilmiştir. Tarih öğretiminde dönemin olayları bu şiirler üzerinden anlatılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Devleti
• I. Dünya Savaşı
• Millî Mücadele
• Fâik Osman

Destekleyen Kurum

YOKTUR

Proje Numarası

YOKTUR

Etik Beyan

“Fâik Osman’ın Şiirlerinde I. Dünya Savaşı ve Milli Mücadele” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma etik kurul kararı zorunluluğu taşımamaktadır. Makale, Etik Kurulları Yayın Etiği Komitesinin (Committe on Publication Ethics-COPE) yazar, hakem ve editörler için belirtilen kurallardan yararlanılarak oluşturulmuş olan Anasay dergisi etik kuralları çerçevesinde yazılmıştır.

Teşekkür

Şiirlerin içinde bulunduğu bu yazma eseri Erzincanlı Gürbüz Aydın hanımefendi muhafaza etmiş, oğlu Ufuk Aydın tarafından da bize ulaştırılmıştır. Kendilerine katkılarından dolayı teşekkür ediyorum.

Kaynakça

1. Bayur, Y. H. (1983a). Türk İnkılabı tarihi Cilt III Kısım I, TTK Yayınları
2. Bayur, Y. H. (1983b). Türk İnkılabı tarihi Cilt III Kısım IV, TTK Yayınları
3. Bilgin, T. (2016). Birinci Dünya Harbinde Arap coğrafyasında Türk askeri (1914-1918), Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(26), 102-128. https://asosjournal.com/DergiTamDetay.aspx?ID=1109
4. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Yıldız Esas Evrakı (BOA.YEE) 128/86, H.06.04.1327 (M. 27.04.1909).
5. Erickson, E. J. (2001). Ordered To Die : A history of the Ottoman army in The First World War: Greenwood Press. Erkal, Ş. (1984). Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Dönemi (23 Nisan 1920-29 Ekim 1923), C. IV, Kısım I, Gnkur. Basımevi. https://www.msb.gov.tr/Content/Upload/Docs/askeritariharsiv/Turk_Silahli_Kuvvetler_TBMM_Hukumeti_Donemi.pdf
6. Goloğlu, M. (1971). Cumhuriyete Doğru 1921-1922: Goloğlu Yayınları
7. Gözcü, A. (2016). I. Dünya Savaşı ve Osmanlı Devleti’nin gündelik hayatından kesitler, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 16(32), 133-169. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/472474.
8. Güven, C. (2020), Hakimiyet-i Milliye Bayramı, İçinde C. Arslan, E. Hamarta, S. Çiftçi ve M. Uslu (Eds.) Akademik Araştırmalar 2020, (ss. 366-377). Çizgi Kitabevi. https://www.cizgikitabevi.com/kitap/1190-akademik-arastirmalar-2020

9. İslam, İ. (2004). Kurtuluş Savaşı yıllarında Çukurova: Sosyo-ekonomik bir değerlendirme, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 20(58), 47-64. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1021160.
10. Jefferson, M. (1914) Population estimates for the countries of the world From 1914 to 1920, Bulletin of The American Geographical Society, 46(6), 401-413. https://www.jstor.org/stable/201369.
11. Kalemli, H. (2018). İstanbul’da ilk kurtuluş bayramı kutlamaları, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 16(62), 109-142. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/676154.
12. Kütükoğlu, M. (1998). Tarih araştırmalarında usul, Kubbealtı Yayınları
13. Bahaaddin, M (t.y.). Yeni Türkçe lugat, Evkaf-ı İslamiyye Matbaası.
14. İngilizler Osmanlı'ya verdikleri hiçbir sözü tutmadılar. (2019, 19 Ocak). Tarih Arşivi. https://tariharsivi.org/icerik/2485/ingilizler-osmanliya-verdikleri-hic-bir-sozu-tutmadilar.html
15. Müezzinoğlu, E. (2012). I. Dünya Savaşı esnasında yetim ve öksüz çocukların himayesi ve eğitimi: darüleytamlar, History Studies, Volume 4(1), 399-417. https://www.historystudies.net/dergi/tar201512e5c2b.pdf.
16. Özkaya, Y. (1981). Türk İstiklal Savaşı ve Cumhuriyet tarihi, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayınları.
17. Öztuna, Y. (1983). Büyük Türkiye tarihi, C. 7, Ötüken Yayınları
18. Sarıçiçek, R., & Acar, K. (2018). Erzincanlı Fâik Osman’ın ermeni mezalimini anlatan bir şiiri ve incelenmesi, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (38), 203-230. https://tkidergisi.com/file/erzincanli-fik-osmanin-ermeni-mezalimini-anlatan-bir-siiri-ve-incelenmesi.
19. Sarıçiçek, R., & Acar, K. (2017). Erzincanlı Fâik Osman ve Hâlid Bey destânı, D.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 124-144. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1716565.
20. Sarıçiçek, R. (2024). Erzincanlı Fâik Osman ve şiirleri, Sonçağ Akademi
21. Saylan, G. F. (2014). İstanbul’un resmen işgali (16 Mart 1920), Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 11(41), 17-40. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/165835.
22. Sofuoğlu, A. (2003). Osmanlı arşiv belgeleri ışığında işgal dönemi Bursa, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 19(55), 51-82. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1683296.
23. Şallı, H. (2021). Bölgesel kurtuluştan Milli Mücadele’ye Edirne’nin sesi: Trakya Paşaeli Gazetesi, Karadeniz Araştırmaları, 18(72), 875-904. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2279753.
24. Şemseddin Sami (H.1317/M.1899), Kâmûs-ı Türkî, İkdam Matbaası
25. Tansel, S. (1963). Atatürk ve Kurtuluş Savaşı 1919-1922, Türkiye Vakıflar Bankası Yayınları
26. Tokgöz, E. (2018). Birinci Dünya Savaşı sonrasında dünya ekonomisinde değişen dengeler, Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(13), 7-28. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1359216.
27. Turan, M. (2015). I. Dünya Savaşı öncesinde Avrupa devletlerinin siyaset stratejileri ve Osmanlı Devleti. A. Yavuz Akengin & S. Koçaslan (Ed.), 100. Yılında I. Dünya Savaşı Sempozyumu, (03-05 Kasım 2014 Budapeşte) içinde (ss. 57-89). Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları. https://atam.gov.tr/wp-content/uploads/2023/06/100.-YILINDA-I.-DUNYA-SAVASI-ULUSLARARASI-KONGRESI1_compressed.pdf
28. Turan, R., Safran, & M., Yalçın, S., & Şahin, M. (1996). Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi, Siyasal Kitabevi.
29. Uçarol, R. (1995). Siyasi Tarih, Filiz Kitabevi
30. Yalçın, O. (2016). Havacılık, Hava Gücünün Doğuşu ve Birinci Dünya Savaşına Etkisi, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 15(59), 181-236. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/624749.
31. Zelengora, G. (2014). Bulgaristan Müslümanlarının Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı ordusuna katılımı. 1914’ten 2014’e 100’üncü yılında Birinci Dünya Savaşı’nı anlamak, uluslararası sempozyum (20-21 Kasım 2014) içinde (ss. 201-214). Harp Akademileri Komutanlığı Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Yayınları. https://www.academia.edu/11993064/Dr_Zekeriya_TÜRKMEN_Editör_1914ten_2014e_100üncü_Yıldönümünde_Birinci_Dünya_Savaşını_Anlamak_20_21_Kasım_2014_Uluslararası_Sempozyum_Bildirileri_Kitabı_Harp_Akademileri_K_lığı_Yay_İstanbul_2015