Televizyon Haberciliğinde Kadının Toplumsal Cinsiyet Üzerinden Temsili: “Show TV Ana Haber Bülteni” Örneği

Öz

ÖZ Televizyon haberleri, günümüzde hâlâ geniş kitlelere ulaşan en etkili bilgi ve haber alma kaynaklarından biri olma özelliğini sürdürmektedir. Bu nedenle haberlerde kullanılan dil, görsel unsurlar ve haberin genel kurgusu yalnızca olayları aktarmakla kalmaz; aynı zamanda bunlar toplumun kadın algısını biçimlendiren güçlü birer araçtır. Televizyon haberleri, tercih edilen sözcüklerle, anlatım biçimleriyle ve cinsiyetçi görsellerle kadına yönelik kalıplaşmış yargıları yeniden üretmektedir. Bu çalışma, televizyon haberlerinde kadının cinsiyetçi söylem üzerinden nasıl temsil edildiğini ortaya koymayı ve bu söylemlerin kadınların toplumsal konumuna nasıl yansıdığını tartışmayı amaçlamaktadır. Nitel bir araştırma olarak planlanan bu çalışmada eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılmış; amaçsal örneklem yöntemiyle Show TV Ana Haber bülteninden seçilen yedi televizyon haber örneği, dil ve görsel unsurlar açısından incelenmiştir. İnceleme sürecinde haber başlıkları, spiker metinleri, kuşak yazıları ve habere eşlik eden görsel unsurlar üzerinden çözümleme yapılmıştır. Böylece medyada cinsiyetçi bakış açısıyla oluşturulan kadın temsiline ilişkin örtük ve açık söylemsel yapıların çözümlenmesi ve televizyon haberciliğinde toplumsal cinsiyetin nasıl yapılandırıldığının anlaşılması hedeflenmiştir

Anahtar Kelimeler

• Toplumsal Cinsiyet
• KadınTemsili
• Televizyon Haberciliği.

Destekleyen Kurum

YOKTUR

Etik Beyan

ETİK KURUL İZNİ GEREKTİREN BİR ÇALIŞMA DEĞİLDİR.

Teşekkür

YOKTUR

The Representation of Women in Television Journalism Through the Lens of Gender: “Show TV Main News Bulletin” Example

Öz

Television news remains one of the most effective sources of information and news reaching wide audiences today. Therefore, the language used in news reports, visual elements, and the overall structure of the news not only convey events; they are also powerful tools that shape society's perception of women. Television news reproduces stereotypical judgments about women through its choice of words, narrative style, and sexist visuals. This study aims to reveal how women are represented in television news through sexist discourse and to discuss how this discourse reflects women's social position. Planned as qualitative research, this study uses critical discourse analysis; seven television news examples selected from Show TV Main News bulletin through purposive sampling were examined in terms of language and visual elements. During the examination process, analysis was conducted based on news headlines, anchor scripts, ticker texts, and visual elements accompanying the news. Thus, the aim was to analyze the implicit and explicit discursive structures related to the representation of women created through a gendered perspective in the media and to understand how gender is constructed in television journalism.

Anahtar Kelimeler

• Gender
• Women's Representation
• Television Journalism.

Kaynakça

1. Ağırtmış, F. K. (2023). Toplumsal cinsiyet bağlamında internet haber sitelerinin haber oluşturma pratikleri: T24 ve Habertürk Örneği. Uluslararası Eşitlik Politikası Dergisi, 3(1), 45-77. https://izlik.org/JA44UW97RR
2. Akkaş, İ. (2024). Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları çerçevesinde ortaya çıkan toplumsal cinsiyet ayrımcılığı. EKEV Akademi Dergisi, ICOAEF Özel Sayı, 97-118. https://izlik.org/JA23CJ94DU
3. Akmeşe, Z., & Deniz, K. (2015). Kadına yönelik cinsiyetçi söylemin internet haber portallarında yer alma biçimleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 311-326. https://doi.org/10.12780/uusbd.45190
4. Akyol, O. (2014). Ana haber bültenlerinde kadının sunumu. Atatürk İletişim Dergisi, 7, 15-38. https://izlik.org/JA64NY62NZ
5. Arık, E. (2011). Gösteri çağı’nda televizyon haberciliği. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, (11), 83-103.
6. Artuç-Kutlu, S. (2022). Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin televizyon dizilerinde temsili üzerine sosyolojik bir araştırma [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi.
7. Avcı, F. & Güdekli, İ. A. (2018). Toplumsal cinsiyet ve medya ilişkisi: Yazılı basında kadına şiddet ve kadın cinayetleri haberleri üzerine bir analiz. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, (IntJCSS), 4(2), 475-506.
8. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299

9. Binark, M. (2016). Kadın ve medya toplumsal cinsiyet eşitlikçi haber kılavuzu. İstanbul. QAkademi. https://www.tgc.org.tr/images/kadin_ve_medya_kilavuz.pdf.
10. Çelebi, E. (2022). Medyanın toplumsal cinsiyet rolleri üzerinde etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(82), 822–829. https://doi.org/10.17755/esosder.989638
11. Demircioğlu, Z., & Atik, A. (2016). Televizyon haberleri yoluyla erkek egemen söylemin yeniden inşası: Kadın cinayeti haberleri örneği. Atatürk İletişim Dergisi, 11, 125-138. https://izlik.org/JA89NH34PA
12. Doyuran, L. (2018). Medyatik bir çalışma alanı olarak eleştirel söylem çözümlemesi (televizyon dizileri örneğinde). Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 301-323.
13. Dündar, S. (2011). Televizyon haberlerinde kadının temsili. Erciyes İletişim Dergisi, 1(4), 90-105.
14. Gönç Şavran, T. (2012). Sosyolojide araştırma yöntem ve teknikleri. T. Gönç Şavran (Ed.), Sosyolojide araştırma yöntem ve teknikleri (ss. 144-181). Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi Yayını.
15. Güngör, B. (2020). Söylem yaklaşımı üzerine bir kavram çalışması ve eleştirel söylem analizi. Kritik İletişim Çalışmaları Dergisi, 2(2), 1-11.
16. Ilhan, V. (2014). Televizyon ana haber bültenlerinin ikonografik analizi: Kadının yeri ve temsili. Humanities Sciences, 9(2), 59-81. https://doi.org/10.12739/NWSA.2014.9.2.4C0180
17. Kars, N. (2015). Haberin tarihi, kuramlar, söylemi ve Radyo-Televizyon haberciliği. Derin Yayınları.
18. Köseoğlu, A. (2022). Televizyon haberlerinde çocuk. Eğitim Yayınevi.
19. Özdemir, S., & Koçer, D. N. (2025). Haber dili ve toplumsal cinsiyet eşitliği: Haberlerde kadın temsili. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 7(1), 7-28. https://doi.org/10.55055/mekcad.1637216
20. Parlak, M. O. (2018). Yeni medya ve haberciliğin dönüşümü. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,7(14), 59-82.
21. Tanrıöver, H. U., Vitrinel, E., & Sözeri, C. (2009). Gözlemlerden eylemlere: Türkiye’de cinsiyetçi olmayan bir medyaya doğru. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, (10), 33-51.
22. Temiztürk, H. (2021). Televizyon Haberciliği [Ders notu]. Atatürk Üniversitesi. https://avesis.atauni.edu.tr/htemizturk/dokumanlar
23. Türk, M. S. (2022). Medyanın gerçeklik inşası ve gerçeklik algısı. Düşünce Dünyasında Türkiz, 5(28), 9-32. https://izlik.org/JA44YY93WT
24. Uçak, O. (2020). Medyada kadın haberleri üzerinden kadının temsili. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(3), 157-175.
25. Varlı Gürer, S. Z., & Gürer, M. (2020). Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında Türkiye’deki televizyon dizilerinde sunulan kadın stereotipi. Alanya Akademik Bakış, 4(3), 631-650. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.684492
26. Vatandaş, C. (2007). Toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin algılanışı. Istanbul Journal of Sociological Studies, (35), 29-56.
27. Zinderen, İ. E. (2020). Televizyon haber bültenlerinde görsel efekt kullanımının yarattığı etik sorunlar. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(1), 337-362. https://doi.org/10.19145/e-gifder.653405
28. Show Ana Haber. (2025, 18 Temmuz). Kadın sürücü saldırdı [Video]. Show TV. https://www.showtv.com.tr/show-ana- haber/show-ana-haber-18072025-886763
29. Show Ana Haber. (2025, 18 Ekim). Bebek arabada kilitli kaldı [Video]. Show TV. https://www.showtv.com.tr/show-ana-haber/show-ana-haber-18102025-892842
30. Show Ana Haber. (2025, 15 Eylül). Ev işi yapmayan kadın kusurlu sayıldı [Video]. Show TV. https://www.showtv.com.tr/show-ana-haber/show-ana-haber-15092025-890249
31. Show Ana Haber. (2025, 01 Ekim). Kadınların meydan savaşı [Video]. Show TV. https://www.showtv.com.tr/show-ana-haber/show-ana-haber-01102025-891542
32. Show Ana Haber. (2025, 14 Ağustos). Çocukları için camı kırdı [Video]. Show TV. https://www.showtv.com.tr/show-ana-haber/show-ana-haber-14082025-888152
33. Show Ana Haber. (2025, 20 Ekim). Kadın hırsızlar ev soydu [Video]. Show TV. https://www.showtv.com.tr/show-ana-haber/show-ana-haber-20102025-892959
34. Show Ana Haber. (2025, 01 Kasım). Kadınların otobüste yer kavgası [Video]. Show TV. https://www.showtv.com.tr/show-ana-haber/show-ana-haber-01112025-893888