JANISSARY YAMAKS DISPATCHED TO THE OTTOMAN NAVY IN THE 17TH CENTURY

Öz

Yamaks, found in various branches of the Ottoman military organization, were also widely employed among the Janissaries assigned to naval service during the seventeenth century. However, the recruitment sources of these Janissary Yamaks, whether they had a separate organization, and whether they constituted an independent structure have not been sufficiently examined in the literature. Drawing on mevâcib registers and various archival documents, this study examines the Janissary Yamaks employed in naval service during the seventeenth century. It discusses their status and the nature of their recruitment sources, focusing particularly on the source from which the Yamaks assigned to naval service were recruited. It also examines the increase in the number of Yamaks during the seventeenth century.

Anahtar Kelimeler

• Yamaks
• Military Employment
• 17th Century
• Ottoman Navy
• Janissaries

XVII. Yüzyılda Osmanlı Donanmasına Sevk Edilen Yeniçeri Yamakları

Öz

Osmanlı askerî teşkilatında muhtelif askerî yapılar içinde görülen yamaklar, XVII. yüzyılda donanmaya gönderilen yeniçeriler arasında da yaygın bir istihdama sahiptir. Özellikle yeniçeriler arasında yer alan yamakların temin edildiği kaynaklar, ayrı bir teşkilatlanmaya sahip olup olmadıkları ve bağımısız bir yapılanmalarının varlığı meselesi literatürde yeteri kadar incelenmemiştir. Bu çalışma mevâcib kayıtları ve muhtelif arşiv vesikaları ışığında XVII. yüzyılda donanma hizmetinde görev yapan yeniçerileri yamaklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada yamakların statülerinden bahisle temin edildikleri kaynakların mahiyetine değinilmiş, özellikle donanma hizmetinde görevlendirilen yamak grubunun hangi kaynaktan beslendiği üzerinde durulmuştur. Bununla birlikte XVII. yüzyıldaki yamak sayısındaki artış ele alınarak dönem içerisinde meydana gelen askerî dönüşüm değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yamak
• Askerî İstihdam
• XVII. Yüzyıl
• Osmanlı Donanması
• Yeniçeriler

Kaynakça

1. Arşiv Kaynakları Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA):
2. Ali Emiri, I. Ahmed: Nr. 674
3. Ali Emiri, Sultan İbrahim: 4/431
4. Ali Emiri, IV. Mehmed: Nr. 9616
5. Ali Emiri, III. Selim: 29/1675
6. Cevdet Askeriye: 757/31956, 880/36815
7. Cevder Dahiliye: 116/5762
8. Yabancı Arşivler, Bulgaristan Arşivi: 1/36.

9. Maliyeden Müdevvet Defterler (MAD.d): Nr. 7473, 6149, 5538, 6735, 6109, 7003
10. Araştırma Eserler:
11. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı (1996). *12 numaralı Mühimme Defteri (978-979/1570-1572): Özet, Transkripsiyon ve İndeks* (Cilt 1).
12. Abdülkādir Efendi. (2003). *Topçular Kâtibi Abdülkādir (Kadrî) Efendi Tarihi: Metin ve Tahlîl* (Z. Yılmazer, Haz.; Cilt 2). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
13. Aksan, V. H. (2017). *Kuşatılmış Bir İmparatorluk: Osmanlı Harpleri 1700-1870*. (G. Ç. Güven, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
14. Bostan, İ. (1992). *Osmanlı Bahriye Teşkilâtı: XVII. Yüzyılda Tersâne-i Âmire*. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
15. Bostan, İ. (2004). *Beylikten İmparatorluğa Osmanlı Denizciliği*. Kitap Yayınevi.
16. Bostan, İ. (2008). Akdeniz Dünyasında Osmanlılar ve Osmanlı Devleti’nin Akdeniz Politikası (19. Yüzyıla Kadar). M. Bıyıklı (Ed.), *Türk Dış Polititikası: Osmanlı Dönemi* (ss. 119-138). Gökkubbe Yayınları.
17. Çelik, B. (2004). Osmanlı Lonca Sistemi İçinde Yamaklık Olgusu. *Tarih Araştırmaları Dergisi, 23* (36). (61-78). https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000171
18. Emecen, F. M. (2013). Yamak. *Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi* (Cilt 43, ss. .310-311). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
19. Göger, V. (2018). Taş Yasdanup Toprak Döşenenler: Kandiye Kuşatması Örneğinde Osmanlı Askerinin Metristeki Mücadele ve Yaşamı (1667-1669). *Osmanlı Araştırmaları, 52* (52), 41-78. https://doi.org/10.18589/oa.632238
20. Gül, A. (2020), *18. Yüzyılda Yeniçeri Teşkilatı* [Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
21. Imber, C. (2022). *Osmanlı İmparatorluğu 1300-1650* (F. Yücel, Çev.). Kronik Kitap.
22. İnalcık, H. (1954). *Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar I*. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
23. Na‘îmâ Mustafa Efendi. (2014). *Târih-i Na’îmâ (Ravzatü’l-Hüseyn Fî Hulâsati Ahbâri’l-Hâfikayn)* (M. İpşirli, Haz.; Cilt 5). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
24. Uğur, A. (2025). *Kavânîn-i Yeniçeriyân (Değerlendirme-Edisyon Kritik)*. [Doktora Tezi, Milli Savunma Üniversitesi] YÖK Ulusal Tez Merkezi.