TÜRKİYE’DE DİN EĞİTİMİ VE ÖĞRETİMİNE YENİDEN DÖNÜŞ SÜRECİ (1946-1949)
Öz
Cumhuriyet’in ilanından beri Türkiye’de dinin yeri ve din eğitimi en çok
tartışılan meseleler arasında yer almıştır. Özellikle din eğitimi konusunda hükümetlerin
din politikalarına paralel olarak farklı uygulamalara başvurulduğunu
görmekteyiz. Şüphesiz bu farklı uygulamalarda Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin
iç dinamiklerinin mecburi değişkenliği ile birlikte dünya siyasi konjonktürünün
de etkili olduğu söylenebilir. Cumhuriyet’in ilanı ve hemen ardından 3
Mart 1924’te kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun din eğitimi konusunda
bir milat olduğunu kabul etmek gerekir. Eğitimde ikiliği ortadan kaldırmayı ve
bu kapsamda medreselerin kapatılmasını öngören bu kanunun ardından din eğitimi
alanındaki boşluğu doldurmak için İmam Hatip Liseleri açılmıştır. Fakat
İmam Hatip Liselerinin Türk milli eğitimi içerisindeki yeri sürekli olarak tartışma
konusu olmuştur. Cumhuriyet Halk Partisi’nin Türkiye’de tek müessir güç
olduğu 1923-1946 yılları arasında-tek parti döneminde- Laik devlet ve haliyle
laik eğitim anlayışını temel politika edinmesi bahsedilen tarihlerde İmam Hatip
Liselerinin serbest hareketini kısıtlamıştır. Bu okulların medreselerin bir devamı
olarak görülmesi şüphesiz bu baskıda etkili olmuştur. Neticede bu okullar
1930-1931 eğitim öğretim yılında öğrenci yetersizliği sebep gösterilerek kapatılmıştır.
Bu durum 1949 yılına kadar devam etmiştir. 1949’da ise bu okullar İmam Hatip Kursları olarak yeniden açılmıştır. Bu Çalışmada demokrasiye geçiş
sürecinin bir zorunluluğu olarak CHP’nin din eğitimi politikasında meydana
gelen ılımlı değişikliklere temas edilerek bunun özellikle meclis tutanaklarındaki
yansımaları aktarılacaktır. Bu kapsamda İmam Hatiplerin yeniden açılışı
olayı tarihi gerçekliği içerisinde ele alınmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKIN, Abdullah (1983), Cumhuriyet Dönemi Din Eğitimi (1920-1950), Bursa.
- ALTUNTAŞ, Kasım (2013), Eğitim Tarihi Bağlamında Türkiye’de Cumhuriyet Sonrası Din Eğitimi ve Öğretimi Uygulamaları (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Bayburt.
- KARPAT, Kemal (1967), Türk Demokrasi Tarihi, İstanbul.
- KOÇAK, Cemil (2015), Türkiye’de İki Partili Siyasi Sistemin Kuruluş Yılları (1945-1950), c.IV, İstanbul.
- KURT, Hasan (2014) ‘’ Anadolu İmam Hatip Liselerinin Tarihi Gelişim Süreci Ve Öğrencilerinin Kelam Dersine İlişkin Görüşlerinin Değerlendirilmesi (Bartın Anadolu İmam Hatip Lisesi Örneği)’’, The Journal of Academic Social Science Studies (JASS), Doi number:http://dx.doi.org/10,9761/JASSS2276 Number: 24, p. 73-91, ss.74-91
- NEVZATOĞLU, Zeynep (2006) Basında Din Eğitimi-Öğretimi Laiklik Tartışmaları (1945-1960), Ankara.
- UYANIK, Ayşe (2013), Basında Din Eğitimi Tartışmaları 1945-1960 (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.
- ÖZTÜRK, Veli( 1997), Türkiye’de Din Eğitimi ve Siyaset-TBMM Zabıtlarında Din Eğitimi Tartışmaları-1920-1990 (Basılmamış Doktora Tezi), İzmir.
- ŞİMŞEK, Eyüp (2013), ‘’Çok Partili Dönemde Yeniden Din Eğitimi ve Öğretimine Geçiş Süreci 1946-1960’’, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED], sayı: 49, Erzurum, ss. 391-414
- TEMEL, Mehmet (2010), Atatürk Dönemi Din Hizmetleri, Ankara.