Araştırma Makalesi

SEFERBERLİĞİN İLANINDAN SARIKAMIŞ HAREKÂTI’NA KADARKİ GELİŞMELERDE HAFIZ HAKKI BEY

Sayı: 2 30 Kasım 2017
PDF İndir
TR EN

SEFERBERLİĞİN İLANINDAN SARIKAMIŞ HAREKÂTI’NA KADARKİ GELİŞMELERDE HAFIZ HAKKI BEY

Öz

Makedonya’da bulunduğu sıralarda İttihat ve Terakki Cemiyeti saflarına
katılan Hafız Hakkı Bey, II. Meşrutiyet’in ilanında büyük yararlılıklar gösterdi.
Bu sebepledir ki kısa zamanda İttihat ve Terakki Cemiyetinin en önemli simalarından
biri haline geldi. 31 Mart İsyanının bastırılmasında da etken bir isim
olan Hafız Hakkı Bey, ordunun gençleştirilmesinden sonra 11 Ocak 1914’de
Genelkurmay İkinci Başkanlığına atandı. 2 Ağustos 1914’de ise seferberliğin
ilan edilmesiyle oluşturulan Karargâh-ı Umumi ’de Reis-i Sanilik makamına
getirildi. Hafız Hakkı Bey’in bu makamda bulunduğu süre boyunca temel mesaisi
Almanların biran önce Osmanlı Devleti’ni savaşa sokmaya yönelik çabalarına
mani olmaktı. 2 Ağustos’ta seferberliğin ilan edildiği gün aynı zamanda
Almanya ile bir gizli ittifak antlaşması imzalanmıştı. Bu antlaşma gereği Osmanlı
Devleti’nin derhal Almanya yanında savaşa girmesi gerekiyordu. Fakat
Osmanlı Devleti’nin seferberlik hazırlıklarının tamamlanmadığını ileri süren
Hafız Hakkı Bey ve Karargâh-ı Umumi ’deki diğer Türk subayları, bu hükme
şiddetle karşı çıkarak Osmanlı Devleti’nin savaşa girişini geciktirmeye çalıştılar.
İlkbahara kadar savaşa girmeme düşüncesini savunan Hafız Hakkı Bey
çeşitli dönemlerde hazırladığı savaş planlarında da bu fikri ileri sürdü. Fakat
Karadeniz olayının patlak vermesiyle tüm bu faaliyetler boşa çıktı ve Osmanlı
Devleti, Rusya ile savaşa tutuldu. Osmanlı Devleti’nin savaşa girişinden sonra
Hafız Hakkı Bey’in görüşleri hızla değişti ve savaş yanlısı bir tutum izlemeye
başladı. Özellikle Kafkas cephesinde Ruslara karşı bir taarruz hareketinin başarılı
olacağını düşünen Hafız Hakkı Bey, Kasım ayından itibaren buraya yönelik
harekâtın esaslarını belirlemeye başladı. Daha sonra bu taarruz hareketini icra
edecek olan III. Ordu mıntıkasını teftişe giden Hafız Hakkı Bey, kışın çetin şartlarına
rağmen taarruz harekâtının yapılabileceğine dair merkeze olumlu raporlar
gönderdi. Hafız Hakkı Bey’in bu tutumu Sarıkamış Harekâtının ve nihayetinde
faciasının yaşanmasına neden oldu.

Anahtar Kelimeler

Hafız Hakkı Bey,Karargâh-ı Umumi,Sarıkamış

Kaynakça

  1. ARŞİVLER Başbakanlık Osmanlı Arşivi BOA. 21. 10. 1324. Dosya No: 3472 Gömlek No: 351 Fon Kodu: BEO. BOA. 27. M. 1329. Dosya No: 3852 Gömlek No: 850 Fon Kodu: BEO. BOA. 13 S 1332, Dosya No: 4247 Gömlek No: 318514 Fon Kodu: BEO.
  2. KİTAPLAR AHMET İzzet Paşa (1992), Feryadım, I, İstanbul.
  3. ALİ CEVAT BEY (1991), İkinci Meşrutiyet’in İlanı ve Otuzbir Mart Hadisesi: II. Abdülhamit’in Son Mabeyn Başkâtibi Ali Cevat Bey’in Fezlekesi, Yayına Hazırlayan: Faik Reşit Unat, Ankara.
  4. ALİ VASIP EFENDİ (2005), Bir Şehzadenin Hatıratı-Vatan ve Menfada Gördüklerim ve İşittiklerim, Yay Haz: Osman Selahaddin Osmanoğlu, İstanbul.
  5. AKBAY, Cemal (2014), Osmanlı İmparatorluğu’nun Siyasi ve Askeri Hazırlıkları ile Harbe Girişi, Güncelleyenler: Alev Keskin-Fatma İlhan, Ankara.
  6. AZİZ SAMMİH (1934), Büyük Harpte Kafkas Cephesi Hatıraları Zivinden Peteriçe, Ankara.
  7. BABACAN, Hasan (2014), Mehmet Talat Paşa (1874-1921), Ankara.
  8. BARDAKÇI, Murat (2014), Hafız Hakkı Paşa’nın Sarıkamış Günlüğü, İstanbul.
  9. BAYUR, Y. Hikmet (1983), Türk İnkılabı Tarihi, I-III, Kıs.II, Ankara.
  10. BAYTIN, Arif (1946), İlk Dünya Harbi’nde Kafkas Cephesi 29. Tümen ve 3. Alay Sancağı Hatıraları, İstanbul.

Kaynak Göster

APA
Sivri, P. M. (2017). SEFERBERLİĞİN İLANINDAN SARIKAMIŞ HAREKÂTI’NA KADARKİ GELİŞMELERDE HAFIZ HAKKI BEY. Anasay, 2, 13-50. https://izlik.org/JA72UT88AZ