IV. UMUMİ MÜFETTİŞLİĞİN KURULMASI VE DERSİM İSYANLARINA GİDEN SÜREÇ

In the Tunceli / Dersim region, many public safety disorder and rebellion occurred from the time it was under the administration of the Ottoman Empire until the first period of the Republic. A vicious circle such as riot-suppression-riot has occurred. In order to solve the Dersim issue in the Republican era, many reports were prepared and laws towards Dersim were prepared in line with these reports. In addition, it was decided to establish a general inspectorate, a form of administration that has been implemented since the Ottoman Empire, in order to ensure the in the areas such as public order, economy, education, and health the development of the region. In order to solve the Dersim issue completely, the IV General Inspectorate was established on January 6, 1936, and was given broad authority on administrative, military, and legal matters. As an inspector, Lieutenant General Hüseyin Abdullah Alpdoğan, who knows the region and the people living there, was appointed. Thereupon, leaders in the region started to look for ways to rebel by acting together to protect their damaged interests.
In this study, after examining Establishment of the IV General Inspectorate in the Dersim region, the reaction and rebellion preparations of the tribal chiefs against this situation were explained.

Tunceli/Dersim bölgesinde Osmanlı Devleti’nin idaresi altında olduğu zamandan başlayarak Cumhuriyetin ilk dönemine kadar birçok asayişsizlik ve isyan hareketi meydana gelmiştir. Adeta isyan-bastırma-isyan şeklinde bir kısır döngü oluşmuştur. Cumhuriyet döneminde Dersim meselesinin çözülebilmesi için birçok rapor hazırlattırılmış ve bu raporlar doğrultusunda Dersim’e yönelik kanunlar hazırlanmıştır. Ayrıca asayişin sağlanması, ekonomi, eğitim, sağlık gibi alanlarda bölgenin kalkınması amacıyla Osmanlı Devleti’nden beri uygulanmış bir idare şekli olan umumi müfettişlik teşkilatının kurulmasına karar verilmiştir. Dersim meselesinin tamamen çözülebilmesi için IV. Umumi Müfettişlik 6 Ocak 1936’da kuruldu ve idari, askeri, hukuksal konularda oldukça geniş yetkiler verildi. Müfettiş olarak da bölgeyi ve orada yaşayan insanları iyi tanımış biri olan Korgeneral Hüseyin Abdullah Alpdoğan tayin edilmiştir. Bunun üzerine bölgedeki liderler çıkarlarını korumak için birlikte hareket ederek isyan çıkarmanın yollarını aramaya başlamışlardır.
Bu çalışmada Dersim bölgesi için IV. Umumi Müfettişliğin kurulması incelendikten sonra aşiret reislerinin bu duruma karşı göstermiş oldukları tepki ve isyan hazırlıkları açıklanmıştır.