Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri

Ergül Kodaş

doi:10.36891/anatolia.701138

Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri

Öz

Neolitik Çağ boyunca inşa teknikleri, formları ve boyutları açısından önemli değişimlere uğra-yan depolama birimlerinin (silolar, hücreler, binalar) söz konusu dönem topluluklarının ekonomik yapı-lanmalarının mimari olarak yansımaları oldukları öne sürülmektedir. Depolama birimlerinin ekonomik bo-yutlarının yanı sıra söz konusu birimlerin bulundukları mekânsal konumlanmalar aynı zamanda Neolitik Çağ topluluklarının köy-mekân yerleşme düzenleri ve dönemin sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel yapı-lanmalarının mimari kalıntılar üzerinden incelenmesine de katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda depolama bi-rimlerinin tipolojik gelişimleri, inşa biçimleri, mekânsal konumlanmaları, nasıl kullanıldıkları gibi bazı soru başlıkları konu üzerine yapılan araştırmalar için ayrı bir önem teşkil etmektedir. Söz konusu sorunsallar ay-nı zamanda depolama birimlerinin Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem boyunca nasıl bir kronolojik değişim geçirdikleri ve avcı-toplayıcı-balıkçı ekonomi modelinden besin üretimine doğru deği-şim yaşayan söz konusu dönem topluluklarının ekonomik yapılanmaları içerisinde nasıl bir rol oynadıkları gibi bir takım tartışmalara neden olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abbes 2011 F. Abbes ‘‘L’occupation des zones arides durant la néolithisation : Bal’as.’’ Prix Clio (Lyon 2011).
Aurenche 1981 O. Aurenche, 1981 La Maison orientale : L'architecture du Proche-Orient ancien, des origines au milieu du quatrième millénaire (Lyon 1981).
Aurenche -Kozlowski 2000 O. Aurenche - S.-K. Kozlowski, La Naissance du Néolithique au Proche Orient. Editions Errance (Paris 2000).
Akkermans 1996 P.M.M.G. Akkermans, Tell Sabi Abyad, the late Neolithic Settlement, Nederlands historisch-archaeologisch Instituut (Istanbul 1996).
Bar-Yosef 1986 O. Bar-Yosef, ‘‘The Walls of Jericho:An Alternative Interpretation.’’ Current Anthropology Vol. 27/2, 1986, 157-162.
Bar-Yosef -Belfer-Cohen 2001 O. Bar-Yosef - A. Belfer-Cohen, ‘‘From Africa to Eurasia : early dispersals.’’ Quaternary International, 75, 19-28.
Bar-Yosef – Rocek 1998 O. Bar-Yosef - T. R. Rocek, ‘‘Introduction.’’ İçinde O. Bar-Yosef – T.R. Rocek (Eds.). Seasonality and Sedentism. Archaeological Perspectives from Old and New World Sites. Harvard University Press (Boston 1998).
Benz ve diğ., 2015 M. Benz - K. Deckers - C. Rössner – A. Alexandrovskiy – K. Pustovoytov – S. Scheeres – M. Fecher – A. Coşkun – S. Riehl - K.W. Alt - V. Özkaya, ‘‘Prelude to village life. Environmental data and building traditions of the Epipalaeolithic settlement at Körtik Tepe, Southeastern Turkey.’’ Paleorient 41/2, 2015, 9-30. Bıçakçı 2001 E. Bıçakçı, Çayönü Tepesi. Untersuchungen zu den Bauten und Siedlungsmustern der akeramisch-neolithischen Subphasen 5 und 6. Materialien zu Bauforschung und Baugeschichte 21. Karlsruhe Institut für Baugeschichte der Universitet Karlsruhe (Berlin 2001).

Cauvin 1994 J. Cauvin Naissance des divinités, Naissance de l’agriculture : La Révolution des Symboles au Néolithique. CNRS Edition (Paris 1994).
Cauvin ve diğ., 2011 J. Cauvin – O. Aurenche M.-C. Cauvin – N. Balkan-Atlı ‘‘Cafer Höyük.’’ İçinde M. Özdogan - N. Basgelen - P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey, vol. I. Archaeology and Art Publications (İstanbul 2011), 1-40.
Goring-Morris – Belfer-Cohen 2014 A.N. Goring-Morris - A. Belfer-Cohen, ‘‘The Neolithic in the Southern Levant yet another unique phenomen.’’ İçinde J. Guilaine (ed.), La transition néolithique en Méditerranée. The Neolithic transition in the Mediterranean. Errance. (Paris 2014)
Hauptmann 2011 H. Hauptmann ‘‘The Urfa Region.’’ İçinde M. Özdogan - N. Basgelen - P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey, vol. I. Archaeology and Art Publications (İstanbul 2011), 85-138.
Karul 2011 N. Karul, ‘‘Gusir Höyük.’’ İçinde M. Özdogan - N. Basgelen - P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey, vol. I. Archaeology and Art Publications (İstanbul 2011), 1-19.
Kenyon 1981 K. Kenyon ‘‘The architecture and stratigraphy of the tell.’’ İçinde T.A. Holland (ed.), Excavations at Jericho 3, 1. British School of Archaeology in Jerusalem (London 1981).
Mazurowskı - Kanjou 2012 R.F. Mazurowskı - Y. Kanjou Tell Qaramel 1999-2007 Protoneolithic and early pre-pottery Neolithic settlement in northern Syria : preliminary results of Syrian-Polish archaeological excavations 1999-2007. (Varşova 2012).
Miyake ve diğ., 2012 Y. Miyake - O. Maeda – K. Tanno - H. Hongo – C.-Y. Gündem, ‘‘2012 New Excavations At Hasankeyf Höyük: A 10th Millennium Cal. Bc Site On The Upper Tigris, Southeast Anatolia.’’ Neo- Lithics 1/12, 2012, 3-7.
Moore ve diğ., 2000 A.-M.-T. Moore - G.-C. Hillman - A.-J. - Legge - J. Huxtable Village on the Euphrates: from Foraging to Farming at Abu Hureyra. Oxford University Press (Oxford 2000).
Özbaşaran – Duru 2011 M. Özbasaran - G. Duru 2011 ‘‘Akarçay Tepe. A PPNB and PN settelement in the Middle Euphrates-Urfa.’’ İçinde M. Özdogan - N. Basgelen - P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey, vol. I. Archaeology and Art Publications (İstanbul 2011), 165-202.
Özdoğan 2011 M. Özdogan, ‘‘Mezraa - Teleilat. A PPNB and PN settelement in the Middle Euphrates-Urfa.’’ İçinde M. Özdogan - N. Basgelen - P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey, vol. I. Archaeology and Art Publications (İstanbul 2011), 203-260.
Özdoğan-Erim 2011 A. Özdoğan-Erim, ‘‘Körtik Tepe.’’ İçinde M. Özdogan - N. Basgelen - P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey, vol. I. Archaeology and Art Publications (İstanbul 2011), 185-269.
Özkaya ve Coşkun 2011 V. Özkaya - A. Coşkun, ‘‘Sümaki Höyuk. A new neolitic settelement in the Upper Tigris Bassin.’’ İçinde M. Özdogan - N. Basgelen - P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey, vol. I. Archaeology and Art Publications (İstanbul 2011), 89-127.
Rosenberg 2011 M. Rosenberg, ‘‘Hallan Çemi.’’ İçinde M. Özdoğan, N. Başgelen, P. Kuniholm (Eds.), Neolithic in Turkey Volume 1. İstanbul, Archaeology And Art Publications, 61-78. Schmidt 2012 K. Schmidt, Göbekli Tepe a Stone Age sanctuary in South-Eastern Anatolia. ArchaeNova (Berlin 2012). Stede 2010 V. Van Der Stede, Les pratiques de stockage au Proche-Orient ancien : du Natoufien à la première moitié du troisième millénaire avant notre ère, Peeters (Leuven 2010).
Stordeur 2012 D. Stordeur, ‘‘Les villages et l’organisation des groupes au Néolithique précéramique A : L’exemple de Jerf el-Ahmar, Syrie du Nord.’’ İçinde J-L., Montero Fenollos (éd.) Du village néolithique à la ville syro-mésopotamienne, Publication de l’Université de Coruña, Espagne (Coruna 2012).
Stordeur 2014 D. Stordeur, “Jerf el-Ahmar entre 9500-8700 cal. BC. Un village des débuts de l’agriculture. Une société complexe’’, İçinde C. Manen - T. Perrin - J. Guillaine (Eds.). La Transition Néolithique en Méditerranée, (Paris 2014), 27-41.
Stordeur - Abbes 2002 D. Stordeur - F. Abbes, ‘‘Du PPNA Au PPNB, mise en lumière d’une phase de transition à Jerf el-Ahmar (Syrie). BBSPF, 99/3, 2002, 563-595.
Stordeur - Willcox 2009 D. Stordeur - G. Willcox, ‘‘Indices de culture et d'utilisation des céréales à Jerf el Ahmar.’’ İçinde J. Guilaine (ed.), De Méditerranée et d'ailleus... Mélanges offerts à Jean Guilaine. Archives d'Ecologie Préhistorique. (Toulouse 2009), 693-710.
Umurtak 2007 N.G. Umurtak, ‘‘Silos in Neolithic Settlements Of Burdur-Antalya Region.’’ Adalya, 2007, 1-10.
Yartah 2004 T. Yartah, ‘‘Tell ‘Abr 3, un village du néolithique précéramique (PPNA) sur le Moyen Euphrate. Première approche.’’ Paléorient, 30/2, 2004, 141-158.
Valla 2008 F.R. Valla, L’homme et l'habitat : l'invention de la maison durant la Préhistoire. CNRS Edition (Paris 2008).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arkeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ergül Kodaş ^*
0000-0001-8340-5828
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

11 Mart 2020

Kabul Tarihi

22 Mayıs 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 46

DOI

https://doi.org/10.36891/anatolia.701138

IZ

https://izlik.org/JA25BJ85JU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kodaş, E. (2020). Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri. Anadolu, 46, 123-146. https://doi.org/10.36891/anatolia.701138

AMA

1.Kodaş E. Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri. Anadolu Anatolia. 2020;(46):123-146. doi:10.36891/anatolia.701138

Chicago

Kodaş, Ergül. 2020. “Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri”. Anadolu, sy 46: 123-46. https://doi.org/10.36891/anatolia.701138.

EndNote

Kodaş E (01 Aralık 2020) Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri. Anadolu 46 123–146.

IEEE

[1]E. Kodaş, “Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri”, Anadolu Anatolia, sy 46, ss. 123–146, Ara. 2020, doi: 10.36891/anatolia.701138.

ISNAD

Kodaş, Ergül. “Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri”. Anadolu. 46 (01 Aralık 2020): 123-146. https://doi.org/10.36891/anatolia.701138.

JAMA

1.Kodaş E. Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri. Anadolu Anatolia. 2020;:123–146.

MLA

Kodaş, Ergül. “Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri”. Anadolu, sy 46, Aralık 2020, ss. 123-46, doi:10.36891/anatolia.701138.

Vancouver

1.Ergül Kodaş. Yakın Doğu’da Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de Yerleşik Yaşam ve Depolama Birimleri Üzerine Bazı Gözlemler: Boncuklu Tarla Örnekleri. Anadolu Anatolia. 01 Aralık 2020;(46):123-46. doi:10.36891/anatolia.701138