Araştırma Makalesi

Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları

Sayı: 47 20 Aralık 2021
PDF İndir
TR EN

Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları

Öz

2015 yılında, Gaziantep `e bağlı Doliche antik kentinde, arkeolojik kazı çalışmaları başlamıştır. Proje kapsamında Doliche`nin kentsel gelişimini, kentsel yaşamını ve maddi kültürünü bütüncül ve diakronik bir bakış açısıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmalar Almanya-Münster Üniversitesi`ne bağlı Küçük Asya Araştırma Merkezi`nin başkanlığında, T.C. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü`nün izni ve de Alman Araştırma Kurumu`nun finansiyel desteği sayesinde yürütülmektedir. Şimdiye dek kentin güneyindeki yamaçta Erken Hıristiyanlık Dönemi`ne ait bir Bazilika tespit edilmiştir. Kalıntıların üçte biri açığa çıkarılabilinmiştir. Yağmalama, yontma taş bloklarının devşirme kullanılması ve erozyon hasarlara sebep olmuştur. Yine de yapıya ait kalıntıları etkileyici olup, Geç Antik Çağ`ın kentsel kilise mimarisi hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Orijinal Bazilika MS geç 4. yüzyılda inşa edilmiş ve MS 7. yüzyılda terk edilmiştir. Bazilika`nın üç koridoru ve güney yanında bir Porticus`u mevcuttur. Orta Nef`te üst üste iki mozaik taban tespit edilmiştir. İki mozaik taban da kesinlikle geometrik desenlerle bezenmiş olup, MS 4. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilebilinir. Orta Nef`te paravanlarla çevrili, yükseltilmiş platform ilginç bir tespiti oluşturmaktadır. Bu bir Bema`dır. Kuzeybatı Suriye`deki antik kiliselerden bilinen ve nadir rastlanan mimari özelliktir. Her yerleşimde tek bir kilise Bema`ya sahipti. Genelde en önemli ve en büyük olanında görülürdü. İşlevselliği henüz tartışmalıdır. Doliche`deki Bema`nın varlığı sürpriz olmuştur. Bemata şimdiye dek sadece Orontes Antioch`unda tespit edilmiştir. Doliche antik kenti Antioch`un uzağında konumlu ve etrafındaki bölgede konumlu çok sayıdaki kilisede görülmemiş bir özelliktir. Doliche`de keşfedilen Bema sayesinde Orontes Antioch`u ile Doliche arasındaki bağlantıyla ilgili sorular merak konusu olmuş olup, Geç Antik Dönem`de karmaşık dini ritüellerin anlaşılırlığına biraz ışık tutmaktadır. Apsis`in küçük bir bölümü açığa çıkarılmış olsa da, yapının tarihi hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Yaklaşık MS geç 5. yüzyıl veya MS erken 6. yüzyıla şimdilik tarihlendirilen yapının final evresindeki Apsis tabanı Nef`inkinden 0,7 metre yükselmiş. Mevcut mozaiğinde nilotik bir bezeme görülmektedir. Kuzey geçişi açığa çıkarılmıştır. Binlerce çatı kiremit parçalarını barındıran tahribat katmanı bütün tabanı kaplamıştır. Kuzey Nef ve orta Nef`i birbirinden ayıran unsurların tespiti yapılabilinmiştir. Antik nekropol alanında yer alan, orta Bizans Dönemi`ne tarihli, iki kaya kilisesi mevcuttur. Ayrıca 1950`lerde Dülük Köyü`nde gerçekleştirilmiş yapım çalışmaları esnasında da Geç Antik Kilise kalıntılarına rastlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdallah 2018 K. Abdallah, Les mosaïques romaines et byzantines de Syrie du Nord. La collection du musée de Maarrat al-Numan, BAH 213 (Paris 2018).
  2. Balty 1995 J. Balty, Mosaïques antiques du Proche-Orient. Chronologie, iconographie, interprétation, Annales littéraires de l’Université de Besançon Centre de Recherches d’Histoire Ancienne 140 (Paris 1995).
  3. Balty – Balty 2004 J. Balty – J. C. Balty, « Nouveaux Examples de « Bȇma » Syrien », in: J. Blázquez Martínez – A. González Blanco (Eds.), Sacralidad y arqueología. Homenaje al Prof. Thilo Ulbert al cumplir 65 anos, Antigüedad y cristianismo 21 (Murcia 2004), 447–457.
  4. Blömer 2012 M. Blömer, „Iuppiter Dolichenus zwischen lokalem Kult und reichsweiter Verehrung“, in: Blömer – Winter 2012 (Eds.), Iuppiter Dolichenus. Lokalkult und Reichsreligion im Vergleich, Orientalische Religionen in der Antike 8 (Tübingen 2012), 39–98.
  5. Blömer – Winter 2012 M.Blömer – E.Winter, Iuppiter Dolichenus. Lokalkult und Reichsreligion im Vergleich, Orientalische Religionen in der Antike 8 (Tübingen 2012).
  6. Blömer et al. 2019 M. Blömer – D. Çobanoğlu – E. Winter, „Die Stadtgrabung in Doliche. Zu den Ergebnissen der Feldarbeiten 2015–2018“, IstMitt 69, 2019, 103–186.
  7. Borbone 2014 P. G. Borbone, „Neue syrische Inschriftenfunde – Das Kloster des Mar Salomon auf dem Dülük Baba Tepesi“, in: E. Winter (Ed.), Kult und Herrschaft am Euphrat, Dolichener und Kommagenische Forschungen 6 = AMS 73 (Bonn 2014), 127–139.
  8. Borbone – Oenbrink 2011 P. G. Borbone – W. Oenbrink, „Das christianisierte Heiligtum auf dem Dülük Baba Tepesi. Eine syrische Inschrift, Architekturbefunde und Bauglieder“, in: E. Winter (Ed.), Von Kummuh nach Telouch. Archäologische und historische Untersuchungen in Kommagene, Dolichener und Kommagenische Forschungen 4 = AMS 64 (Bonn 2011), 187–206.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arkeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

27 Temmuz 2020

Kabul Tarihi

8 Haziran 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
Blömer, M., & Cobanoglu, D. (2021). Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları. Anadolu, 47, 43-75. https://doi.org/10.36891/anatolia.774372
AMA
1.Blömer M, Cobanoglu D. Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları. Anadolu Anatolia. 2021;(47):43-75. doi:10.36891/anatolia.774372
Chicago
Blömer, Michael, ve Dilek Cobanoglu. 2021. “Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları”. Anadolu, sy 47: 43-75. https://doi.org/10.36891/anatolia.774372.
EndNote
Blömer M, Cobanoglu D (01 Aralık 2021) Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları. Anadolu 47 43–75.
IEEE
[1]M. Blömer ve D. Cobanoglu, “Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları”, Anadolu Anatolia, sy 47, ss. 43–75, Ara. 2021, doi: 10.36891/anatolia.774372.
ISNAD
Blömer, Michael - Cobanoglu, Dilek. “Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları”. Anadolu. 47 (01 Aralık 2021): 43-75. https://doi.org/10.36891/anatolia.774372.
JAMA
1.Blömer M, Cobanoglu D. Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları. Anadolu Anatolia. 2021;:43–75.
MLA
Blömer, Michael, ve Dilek Cobanoglu. “Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları”. Anadolu, sy 47, Aralık 2021, ss. 43-75, doi:10.36891/anatolia.774372.
Vancouver
1.Michael Blömer, Dilek Cobanoglu. Doliche`de Yamaç Kilisesi ve Muhtelif Kült Yapıları. Anadolu Anatolia. 01 Aralık 2021;(47):43-75. doi:10.36891/anatolia.774372

Cited By

Anatolia Dergisi Başvuru Tarihleri:

Makalelerin teslimi 01 Ocak ile 15 Eylül tarihleri arasındadır.

Dergipark sisteminde problem yaşanması halinde lütfen makalelerinizi anatolia@ankara.edu.tr mail adresine bu tarih aralığında gönderiniz; posta veya kargo kabul edilmeyecektir. Başvurular 15 Eylül'e kadar yapılmalıdır.

Anadolu Anatolia Dergisi, Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. 
https://about.ebsco.com/m/ee/Marketing/titleLists/asu-coverage.htm