Araştırma Makalesi

Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme

Cilt: 12 Sayı: 1 13 Şubat 2026
PDF İndir
TR EN

Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme

Öz

Ceza muhakemesinde soruşturma evresinde gerçekleştirilen teşhis işlemi ile şüphelinin fail olup olmadığı tespit edilmeye çalışılır. Muhakeme ile ispatlanmak istenen olayı, duyu organları vasıtasıyla algılayan tanığın ve mağdurun beyanlarına dayanan teşhis işleminin hatalı olduğuna sıklıkla rastlanmaktadır. Teşhisi yürüten görevlilerin, tanık üzerinde yönlendirici etkide bulunması, bu hatalı sonuçların ortaya çıkmasında ciddi rol oynar. Bu çalışmanın temel amacı, teşhis sürecinde yaşanan, işlemin sağlıklı bir şekilde tezahür etmesini engelleyen ve teşhisi yürüten görevlilerin davranışlarından kaynaklanan sorunları açıklamak, bu sorunların giderilmesi için çözüm yolları sunmaktır. Bu suretle maddi gerçeğin araştırılmasında ideal bir teşhis işleminin nasıl olması gerektiğine ilişkin bir çerçeve çizerek uygulamaya katkı sağlamak hedeflenmiştir. Aynı amaç doğrultusunda teşhis türlerinin ispat kuvveti ve güvenilirliği meselesi de ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Teşhis, Adli Psikoloji, Çift-Kör Uygulama, Tanık Beyanı, İspat Kuvveti

Kaynakça

  1. AKAR, İbrahim: Ceza Muhakemesinde Teşhis, Yetkin Yayınları, Ankara, 2020.
  2. AYDIN, Murat: Ceza Muhakemesi Hukukunda Kendini İtham Etmeme Hakkı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2016.
  3. BACAKSIZ, Pınar: “Kişinin Kendisini ve Yakınlarını Suçlamaya Zorlanamaması (Nemo Tenetur Se Ipsum Accusare) İlkesi”, Ceza Hukuku Dergisi, 2024, Sayı 55, s. 215-250.
  4. BALCI, Murat: “Ceza Muhakemesi Hukukunda Teşhis ve Yüzleştirme”, Ceza Hukuku Dergisi, 2010, Cilt 5, Sayı 12, s. 187-202.
  5. BARTHE, Christoph / GERICKE, Jan (Hrsg.): Karlsruher Kommentar zur Strafprozessordnung mit GVG, EGGVG und EMRK, 9. Baskı, C.H. Beck, München, 2023 (Yazar, KK-StPO, § 58).
  6. BECKER, Jörg-Peter / ERB, Volker / ESSER, Robert / GRAALMANN-SCHEERER, Kirsten / HİLGER, Hans / IGNOR, Alexander (Hrsg.): Löwe-Rosenberg Die Strafprozeßordnung und das Gerichtsverfassungsgesetz: Großkommentare der Praxis, 27. Baskı, Walter de Gruyter, Berlin/Boston, 2018 (Yazar, Löwe-Rosenberg Großkommentar, § 58).
  7. BORNSTEIN, Brian H. / DEFFENBACHER, Kenneth A. / PENROD, Steven D. / McGORTY, E. Kiernan: “Effects of Exposure Time and Cognitive Operations on Facial Identification Accuracy: A Meta-Analysis of Two Variables Associated with Initial Memory Strengths”, Psychology, Crime & Law, 2012, Cilt 18, Sayı 5, s. 473-490.
  8. BOZALAN, M. Nureddin: Ceza Muhakemesi Hukukunda Tanık ve Beyanının Güvenilirliği, Yetkin Yayınları, Ankara, 2020.
  9. BRODAG, Wolf-Dietrich: Kriminalistik: Grundlagen der Verbrechensbekämpfung, 8. Baskı, Richard Boorberg, Geislingen/Steige, 2001.
  10. CANPOLAT, Can: “Adli Psikoloji Nazarında Ceza Muhakemesinde Gerçeğe Aykırı Tanık Beyanı”, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, Cilt 20, Sayı 1, s. 267-313.

Kaynak Göster

APA
Selek, O. (2026). Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(1), 269-299. https://doi.org/10.54699/andhd.1797377
AMA
1.Selek O. Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme. AndHD. 2026;12(1):269-299. doi:10.54699/andhd.1797377
Chicago
Selek, Ozan. 2026. “Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme”. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 (1): 269-99. https://doi.org/10.54699/andhd.1797377.
EndNote
Selek O (01 Şubat 2026) Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 1 269–299.
IEEE
[1]O. Selek, “Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme”, AndHD, c. 12, sy 1, ss. 269–299, Şub. 2026, doi: 10.54699/andhd.1797377.
ISNAD
Selek, Ozan. “Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme”. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12/1 (01 Şubat 2026): 269-299. https://doi.org/10.54699/andhd.1797377.
JAMA
1.Selek O. Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme. AndHD. 2026;12:269–299.
MLA
Selek, Ozan. “Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme”. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 12, sy 1, Şubat 2026, ss. 269-9, doi:10.54699/andhd.1797377.
Vancouver
1.Ozan Selek. Ceza Muhakemesinde Olması Gereken Teşhis İşlemi: Adli Psikolojinin Verileri Bağlamında Bir Değerlendirme. AndHD. 01 Şubat 2026;12(1):269-9. doi:10.54699/andhd.1797377