Alacaklıdan Kaynaklanan İmkânsızlık ve Hukukî Sonuçları
Öz
İmkânsızlık, sözleşmenin geçerli olarak kurulmasına veya geçerli olarak kurulmuş olan bir sözleşmenin ifa edilmesine engel olur. Hem başlangıçtaki hem de sonraki imkânsızlığın alacaklıdan kaynaklanması mümkündür. Alacaklı sözleşmenin ifasını kasti veya ihmali bir davranışı ile imkânsız hale getirebilir. Bazı durumlarda ise imkânsızlık alacaklının herhangi bir kusuru bulunmaksızın onun risk alanında meydana gelir.
Başlangıçtaki imkânsızlık halinde alacaklının tazminat yükümlülüğü culpa in contrahendo sorumluluğu kapsamında belirlenir. Konu hakkında tartışma yaratan esas durum alacaklıdan kaynaklanan sonraki imkânsızlıkta alacaklının karşı edim yükümlülüğünün akıbetinin nasıl sonuçlanacağıdır. Nitekim Türk Borçlar Kanunu kapsamında ifa imkânsızlığının sonuçları borçlunun sorumluluk durumu esas alınarak düzenlenmiştir. Bu nedenle alacaklının sorumlu olduğu imkânsızlık halinde kanunda yer alan genel imkânsızlık hükümlerinin öngördüğü sonuçların uygulanıp uygulamayacağının incelenmesi gerekir.
Anahtar Kelimeler
İmkânsızlık, İfa İmkansızlığı, Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşme, Karşı Edim Hasarı, Alacaklının Risk Alanı
Kaynakça
- AKDENİZ, Ayşe Ledün: İş İlişkilerinde İmkânsızlık, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2018.
- AKINCI, Şahin: Borçlar Hukuku Bilgisi Genel Hükümler, 14. Baskı, Sayram Yayınları, Konya, 2024.
- AKSOY, Hüseyin Can: Impossibility in Modern Private Law, A Comparative Study of German, Swiss and Turkish Laws and the Unification Instruments of Private Law, Springer International Publishing, Cham - Heidelberg - New York - Dordrecht - London, 2014.
- ALTUNKAYA, Mehmet: Edimin Başlangıçtaki İmkansızlığı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2005.
- BARTH, Hans Rudolf: Schadenersatz bei nachträglicher Unmöglichkeit der Erfüllung, unter dem Gesamtaspekt des Schadenersatzes infolge Vertragsverletzung, Verlag H.R. Sauerländer & Co., Aarau, 1958.
- BAŞOĞLU, Başak: “Borcun İfasındaki İmkânsızlık”, Prof. Dr. Mustafa Dural’a Armağan, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2013, s. 307-346 (İmkânsızlık).
- BAŞOĞLU, Başak: “Sözleşmenin Konusundaki İmkânsızlık”, (Ed.) İNCEOĞLU, M. Murat: Prof. Dr. Belgin Erdoğmuş’a Armağan, Der Yayınları, İstanbul, 2011, s. 489-517 (Konudaki İmkânsızlık).
- BAŞPINAR, Veysel: Borç Sözleşmelerinin Kısmî Butlanı, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ankara, 1998.
- BERGER, Bernhard: Allgemeines Schuldrecht, Stämpfli Verlag, Bern, 2008.
- BUCHER, Eugen: Schweizerisches Obligationenrecht, Allgemeiner Teil ohne Deliktsrecht, 2. Baskı, Schulthess Polygraphischer Verlag, Zürich, 1988.
